Đến tuổi 40, tôi đã ngừng mua 4 kiểu đồ: Tài khoản bớt hao mà cuộc sống không hề kém vui

Có một thời gian, mỗi khi cảm thấy chán cuộc sống hiện tại, việc đầu tiên tôi nghĩ đến là mua sắm. Năm mới thì làm tóc, làm móng, mua quần áo mới. Muốn tập thể dục thì mua đồ tập, giày thể thao, dụng cụ. Muốn chăm sóc bản thân thì mua thêm mỹ phẩm. Muốn căn nhà trông khác đi thì thay ga giường, mua đồ trang trí, đổi vài món nội thất.

Mỗi món đồ mới đều tạo ra một cảm giác rất giống “khởi đầu lại”.

Nhưng vấn đề là cảm giác đó thường chỉ kéo dài vài ngày. Có khi chưa hết một ngày.

Đến tuổi 40, sau nhiều năm theo đuổi lối sống tối giản và tiết kiệm, tôi mới nhận ra một điều rất đơn giản: Mua sắm có thể tạo ra cảm giác thay đổi, nhưng không tạo ra thay đổi thực sự.

Và đây cũng là một trong những thay đổi giúp tình hình tài chính của tôi nhẹ nhõm hơn rất nhiều.

1. Tôi ngừng dùng tiền để mua cảm giác “mình sắp trở thành một phiên bản tốt hơn”

Trước đây, nếu muốn đọc sách nhiều hơn, tôi sẽ mua sách. Muốn viết nhật ký, tôi mua một cuốn sổ thật đẹp. Muốn tập thể dục, tôi nghĩ mình cần quần áo tập mới. Muốn sống thư thái hơn, tôi mua nến thơm, tinh dầu hay những món đồ được quảng cáo là giúp “nâng cấp chất lượng sống”.

Nhìn bề ngoài, mỗi khoản chi đều khá hợp lý.

Nhưng cộng lại, chúng tạo thành một kiểu chi tiêu rất dễ khiến tiền biến mất: chi tiền cho phiên bản tương lai của chính mình.

Tôi mua đồ tập cho một người chăm tập thể dục mà tôi chưa trở thành. Mua sách cho một người chăm đọc sách mà tôi chưa chắc sẽ trở thành. Mua đồ làm bánh cho một sở thích mà tôi mới chỉ tưởng tượng.

Sau này tôi đổi nguyên tắc: hành động trước, mua sau.

Muốn đọc sách, tôi mượn sách hoặc đọc những cuốn đang có. Muốn vận động, tôi bắt đầu bằng chạy bộ, squat hay chống đẩy. Muốn chăm sóc da, tôi tập trung vào ngủ đủ, ăn uống và chống nắng thay vì liên tục mua thêm sản phẩm.

Khi đã thực sự duy trì một thói quen đủ lâu, tôi mới cân nhắc bỏ tiền mua đồ phục vụ nó.

Nhờ vậy, tôi tránh được rất nhiều khoản chi tưởng nhỏ nhưng cộng dồn lại không hề nhỏ.

2. Tôi bắt đầu tính cả “chi phí sau khi mua”

Ngày trước, tôi chỉ quan tâm một câu hỏi: “Mua món này có vui không?”. Bây giờ tôi hỏi thêm: “Sau khi mang nó về nhà, tôi có thực sự sử dụng nó không?”

Một chiếc áo có thể khiến tôi vui vài phút khi thanh toán. Nhưng nếu sau đó ít mặc, nó lại biến thành cảm giác tiếc tiền. Một món đồ trang trí có thể khiến căn phòng mới mẻ vài ngày, nhưng sau đó lại trở thành thứ phải lau, phải cất, phải sắp xếp.

Có những món đồ giá không cao nhưng chi phí thực sự của nó lớn hơn giá mua rất nhiều.

Đó là tiền đã bỏ ra, diện tích lưu trữ, thời gian dọn dẹp và cảm giác khó chịu mỗi khi nhận ra mình đã mua một thứ không cần thiết.

Vì vậy, trước khi mua, tôi thường tự hỏi 3 câu:

- Tôi có dùng nó thường xuyên không?

- Tôi đã có món nào làm được việc tương tự chưa?

- Niềm vui từ món đồ này kéo dài bao lâu?

Nếu câu trả lời không đủ thuyết phục, tôi để tiền nằm yên trong tài khoản. Một thay đổi nhỏ nhưng hiệu quả tài chính lại rất rõ.

3. Tôi nhận ra hạnh phúc không nhất thiết phải gắn với một giao dịch

Điều nguy hiểm nhất khi coi mua sắm là cách giải tỏa cảm xúc là chúng ta rất dễ hình thành một vòng lặp: buồn thì mua, căng thẳng thì mua, được thưởng thì mua, cuối tuần cũng mua.

Mỗi lần chi không quá lớn nên chúng ta ít để ý, nhưng chính những khoản chi này thường làm ngân sách thất thoát nhiều nhất.

Khi tôi ngừng gắn niềm vui với việc quẹt thẻ, tôi bắt đầu tìm được nhiều nguồn vui gần như miễn phí.

Đi dạo trong công viên, chạy bộ buổi sáng, đọc sách, nấu một món mới, xem phim, nghe podcast, học một kỹ năng hoặc đơn giản là ngủ đủ một đêm.

Những thứ này có vẻ nhỏ nhưng lại có một ưu điểm rất lớn: chúng không kéo theo áp lực tài chính. Càng có nhiều nguồn vui không cần tiêu tiền, tôi càng ít cảm thấy mình phải “tự thưởng” bằng mua sắm.

Tiền nhờ vậy được giữ lại một cách tự nhiên, chứ không phải bằng cảm giác nhịn nhục.

4. Thay vì mua thêm, tôi bắt đầu khai thác những gì mình đã có

Tôi từng nghĩ căn nhà muốn mới thì phải mua đồ mới.

Sau này tôi nhận ra đôi khi chỉ cần thay đổi cách sắp xếp, bỏ bớt đồ hoặc sử dụng lại những món đang có là không gian đã khác.

Quần áo cũng vậy.

Thay vì liên tục mua thêm, tôi thử phối lại những món trong tủ. Một chiếc áo mặc theo cách khác có thể tạo ra một bộ đồ hoàn toàn mới.

Đây cũng là lúc tôi hiểu một nguyên tắc tài chính rất thực tế: Giá trị của một món đồ không nằm ở giá mua mà nằm ở số lần chúng ta sử dụng nó.

- Một chiếc áo 1 triệu đồng mặc 100 lần có thể hợp lý hơn một chiếc áo 300.000 đồng chỉ mặc hai lần.

- Một chiếc nồi dùng 5 năm đáng tiền hơn một món đồ bếp chạy theo xu hướng nhưng nằm nguyên trong tủ.

Khi bắt đầu nhìn đồ vật theo “giá trị sử dụng”, tôi mua ít hơn nhưng lựa chọn kỹ hơn.

5. Tôi không còn coi mua sắm là một sở thích

Có người từng nói với tôi: “Không mua sắm thì cuộc sống còn gì vui?”

Nhưng thực tế lại hoàn toàn ngược lại.

Khi tôi bớt thời gian lướt ứng dụng mua hàng, săn khuyến mãi hay nghĩ xem nên mua gì tiếp theo, tôi lại có thêm thời gian cho những sở thích khác.

Tôi tập thể dục, đọc sách, nấu ăn, viết lách, chụp ảnh, nghe podcast và tìm hiểu lịch sử. Những sở thích này không chỉ giúp tôi sống vui hơn mà còn làm giảm nhu cầu mua sắm theo cảm xúc.

Tôi không còn cần một món đồ mới để tạo cảm giác cuộc sống đang tiến lên. Tôi thực sự làm cho nó tiến lên.

Đến tuổi 40, tôi mới hiểu: Tiết kiệm không phải là sống thiếu

Trước đây tôi từng nghĩ tiết kiệm đồng nghĩa với việc phải từ bỏ rất nhiều niềm vui.

Bây giờ tôi lại thấy điều ngược lại. Tôi chỉ từ bỏ một kiểu vui rất ngắn: cảm giác sung sướng khi vừa mua được một món đồ.

Đổi lại, tôi có một tài khoản ít bị rút tiền vô thức hơn, một căn nhà ít đồ hơn và đầu óc cũng ít áp lực hơn. Quan trọng hơn, tôi không còn tin rằng muốn có một cuộc sống mới thì phải mua một thứ gì đó mới.

- Muốn khỏe hơn, tôi vận động.

- Muốn sống tốt hơn, tôi thay đổi thói quen.

- Muốn tài chính vững hơn, tôi giữ lại nhiều tiền hơn cho những mục tiêu thực sự quan trọng.

Ở tuổi 40, bài học lớn nhất của tôi không phải là “đừng mua gì cả”.

Mà là: Đừng dùng tiền để mua cảm giác rằng cuộc sống đang thay đổi, trong khi chính mình vẫn chưa thay đổi điều gì.

Một món đồ mới có thể khiến chúng ta vui vài giờ nhưng một thói quen tài chính tốt có thể khiến cuộc sống nhẹ đi trong nhiều năm.