Từng ép mình tiết kiệm 40% thu nhập, sau tuổi 40 tôi đổi cách: Tiền để dành ít hơn mỗi tháng nhưng cuối năm lại nhiều hơn

Ở tuổi đôi mươi, tôi từng có thể vui vẻ ăn mì vài bữa để dành tiền mua một món đồ mình thích. Sang tuổi 30, tôi bắt đầu áp dụng đủ kiểu nguyên tắc tài chính: Không mua cà phê bên ngoài, hạn chế ăn hàng, không mua quần áo nếu chưa thật sự cần, cuối tuần cố ở nhà để khỏi tiêu tiền.

Có những tháng tôi tiết kiệm được một khoản khá lớn và cảm thấy cực kỳ hài lòng. Nhưng rồi chỉ cần một tháng công việc căng thẳng, nhà có việc hoặc bản thân cảm thấy quá bí bách, mọi nguyên tắc lập tức đổ vỡ.

Tôi mua sắm nhiều hơn bình thường, ăn uống thoải mái hơn, đặt vài món đồ chẳng thực sự cần. Kết quả là số tiền tiết kiệm trong một tháng có thể rất cao, nhưng tính cả năm lại chẳng tăng được bao nhiêu.

Sau tuổi 40, tôi mới nhận ra vấn đề không phải mình thiếu kỷ luật. Tôi chỉ đang sử dụng một cách tiết kiệm quá khó để duy trì lâu dài.

Tôi từng coi tiết kiệm là một cuộc thi chịu đựng

Trước đây, mỗi đầu tháng tôi thường đặt một con số khá cao cho khoản tiết kiệm. Ví dụ nếu thu nhập tháng đó là 25 triệu đồng, tôi muốn phải để được ít nhất 10 triệu.

10 triệu được chuyển ngay sang tài khoản tiết kiệm. 15 triệu còn lại dùng cho toàn bộ sinh hoạt, ăn uống, đi lại, mua sắm và những khoản phát sinh.

Trên giấy, kế hoạch rất đẹp nhưng cuộc sống hiếm khi vận hành đúng theo bảng tính.

Có tháng xe cần sửa. Có tháng phải mua thuốc, đi khám, đóng thêm một khoản cho gia đình hoặc dự một vài đám cưới. Có lúc chỉ đơn giản là sau nhiều tuần làm việc căng thẳng, tôi muốn đi ăn một bữa ngon hoặc mua một món đồ khiến mình vui.

Mỗi lần như vậy, tôi lại có cảm giác mình đã “phá kế hoạch tiết kiệm”. Sau đó thường xuất hiện tâm lý rất quen thuộc: Đã tiêu rồi thì tiêu thêm một chút cũng chẳng sao.

Điều nguy hiểm nhất của tiết kiệm cực đoan không phải là bạn sống khổ. Mà là nó dễ tạo nên vòng lặp: siết chi tiêu – mệt mỏi – tiêu bù – hối hận – lại siết chặt hơn.

Tôi đã lặp vòng tròn đó khá nhiều năm.

Sau tuổi 40, tôi giảm mục tiêu tiết kiệm xuống

Thay đổi đầu tiên nghe có vẻ ngược đời: Tôi chủ động tiết kiệm ít hơn.

Nếu trước đây tôi luôn cố để dành khoảng 40% thu nhập, hiện tại tôi đặt một mức nền thấp hơn, khoảng 25–30%. Đây là khoản gần như bắt buộc phải chuyển đi ngay khi nhận lương.

Ví dụ với thu nhập 25 triệu đồng, thay vì ép mình tiết kiệm 10 triệu, tôi chỉ đặt mức cố định 7 triệu.

Khoản tiền còn lại được chia khá đơn giản:

Điều khác biệt nằm ở 3 triệu cuối cùng.

Trước đây, tôi gần như không cho phép mình có khoản này. Mọi chi tiêu không thiết yếu đều bị coi là lãng phí.

Bây giờ tôi chủ động dành tiền cho những thứ nhỏ nhưng khiến cuộc sống dễ chịu hơn: Một bữa ăn ngon, một cuốn sách, một chuyến đi ngắn, một món đồ thực sự thích.

Khi đã có ngân sách dành riêng cho việc hưởng thụ, tôi ít rơi vào trạng thái “nhịn quá lâu rồi tiêu bù”.

Tôi ngừng tiết kiệm những khoản quá nhỏ

Trước đây tôi từng dành rất nhiều thời gian để săn mã giảm giá, so sánh vài nghìn đồng giữa các cửa hàng hoặc đi xa hơn chỉ để mua một món đồ rẻ hơn.

Sau này tôi nhận ra có những khoản tiết kiệm không đáng với thời gian và năng lượng bỏ ra.

Tôi vẫn so sánh giá khi mua đồ điện tử, đồ gia dụng hoặc những món có giá trị lớn. Nhưng tôi không còn mất 30 phút chỉ để tìm cách tiết kiệm thêm 10.000–20.000 đồng.

Thay vào đó, tôi tập trung vào những quyết định tài chính lớn hơn: Không đổi điện thoại khi máy cũ vẫn dùng tốt, không mua đồ gia dụng chỉ vì đang giảm giá, hạn chế nâng cấp mức sống ngay sau mỗi lần tăng thu nhập.

Một quyết định không mua chiếc điện thoại 25 triệu có thể đáng giá hơn hàng trăm lần săn mã giảm giá đồ ăn.

Tôi chuyển từ “tháng nào cũng phải thật giỏi” sang nhìn cả năm

Đây có lẽ là thay đổi quan trọng nhất.

Trước đây, chỉ cần một tháng tiết kiệm ít hơn dự kiến, tôi lập tức cảm thấy thất bại.

Bây giờ tôi nhìn tài chính theo chu kỳ dài hơn.

Có tháng tôi chỉ tiết kiệm được 5 triệu. Nhưng có tháng thu nhập tốt hơn, ít việc phát sinh, tôi có thể để dành 10–12 triệu.

Điều tôi quan tâm không còn là: “Tháng này tôi tiết kiệm được bao nhiêu?” mà là: “Sau 12 tháng, tài sản ròng của tôi tăng bao nhiêu?”

Khi nhìn theo cách này, tài chính bớt trở thành một cuộc kiểm tra kỷ luật hàng tháng.

Kỳ lạ là khi bớt ép mình, tôi lại tiêu ít hơn

Điều khiến tôi bất ngờ nhất là sau khi cho phép bản thân tiêu thoải mái hơn một chút, tổng chi tiêu của tôi lại ổn định hơn.

Trước đây, những tháng tiết kiệm cực đoan thường được nối tiếp bằng một vài tuần mua sắm khá mạnh.

Bây giờ, tôi hiếm khi có cảm giác phải “tự thưởng thật lớn”.

Tôi có thể mua một món đồ nhỏ khi thích mà không thấy tội lỗi. Tôi có thể đi ăn với bạn bè mà không cần tính toán xem bữa ăn đó khiến tỷ lệ tiết kiệm tháng này giảm bao nhiêu phần trăm.

Đổi lại, tôi gần như không còn những đợt mua sắm mất kiểm soát.

Sau tuổi 40, tôi hiểu rằng tiền cần được tích lũy theo cách mình có thể sống cùng

Có một câu tôi rất thích: Kế hoạch tài chính tốt nhất không phải kế hoạch giúp bạn tiết kiệm nhiều nhất trong một tháng, mà là kế hoạch bạn có thể duy trì suốt nhiều năm.

Ở tuổi 40, thời gian phía trước vẫn còn rất dài. Tiền hưu trí, quỹ sức khỏe, khoản dự phòng, tiền dành cho gia đình… đều không thể được xây dựng chỉ bằng vài tháng sống cực kỳ tiết kiệm.

Điều chúng ta cần là một hệ thống đủ nhẹ để không phải liên tục đấu tranh với chính mình.

Bây giờ tài khoản của tôi không tăng vọt sau mỗi kỳ lương. Nó chỉ nhích lên từng chút một.

Nhưng 6 tháng nhìn lại, nó cao hơn 6 tháng trước. Một năm nhìn lại, nó cao hơn năm trước.

Với tôi, như vậy đã là một kiểu tiến bộ rất đáng giá.

Sau tuổi 40, tôi không còn muốn chứng minh rằng mình có thể sống kham khổ đến mức nào. Tôi chỉ muốn xây dựng một cách tiêu tiền khiến hôm nay vẫn dễ chịu, nhưng tương lai cũng không phải lo lắng.