Dấu hiệu 1 gia đình đang sa sút, gia sản nhiều đến mấy cũng dễ bị bào mòn: Con cái có 3 “thói quen nghèo nàn” này

Mấy hôm trước, một video khiến nhiều người chạnh lòng được chia sẻ trên mạng xã hội Trung Quốc: Một cặp vợ chồng già sống tằn tiện, chắt chiu từng đồng để nuôi con trai học hết đại học. Vậy mà 5 năm sau khi tốt nghiệp, người con đã ở nhà không làm việc suốt 3 năm. Mỗi ngày, ngoài chơi game, anh ta chỉ chìa tay xin tiền cha mẹ. Người mẹ bật khóc: “Tiền dưỡng già chúng tôi dành dụm sắp bị nó tiêu sạch rồi”.

Câu chuyện gây ra nhiều tranh luận. Có người trách chàng trai vô ơn, chỉ biết dựa dẫm vào cha mẹ. Người khác lại cho rằng chính sự nuông chiều quá mức của phụ huynh đã góp phần tạo nên tình trạng này.

Thực tế, sự sa sút của một gia đình không phải lúc nào cũng bắt nguồn từ biến cố lớn. Đôi khi, những thói quen xấu của con cái, nếu kéo dài mà không được điều chỉnh, có thể dần bào mòn nền tảng kinh tế và tinh thần của cả gia đình. Trong đó, có 3 biểu hiện đáng để cha mẹ lưu tâm.

1. Quen chìa tay xin tiền, coi việc dựa dẫm vào cha mẹ là điều đương nhiên

Một số người trẻ sau khi tốt nghiệp không muốn đi làm vì cho rằng công việc quá vất vả, thu nhập không như mong đợi; thi công chức thì ngại khó, tìm việc khác lại chê không phù hợp. Cuối cùng, họ ở nhà trong thời gian dài, mọi chi phí sinh hoạt đều trông vào cha mẹ. Đáng lo hơn là khi được nhắc nhở, những người này vẫn cho rằng cha mẹ có trách nhiệm phải tiếp tục chu cấp cho mình. Thậm chí, họ còn biện minh rằng cha mẹ đã sinh con ra thì phải nuôi con đến cùng.

Đây có thể là hệ quả của việc được bao bọc quá mức trong thời gian dài. Cha mẹ vì thương con nên sẵn sàng lo liệu mọi thứ, từ ăn uống, học hành đến những nhu cầu cá nhân. Nhưng nếu sự giúp đỡ không đi cùng việc rèn luyện tính tự lập, trẻ có thể dần hình thành suy nghĩ rằng mình luôn có người đứng sau gánh vác mọi khó khăn.

Tiền bạc có thể kiếm lại, nhưng thói quen dựa dẫm sẽ khó thay đổi nếu người trong cuộc không có ý thức tự điều chỉnh. Khi cha mẹ già yếu, không còn đủ sức lao động hoặc nguồn tiền chu cấp cạn dần, người con thiếu khả năng tự lập sẽ phải đối diện với những khó khăn mà lẽ ra họ có thể chuẩn bị từ sớm. Yêu thương con không có nghĩa là làm thay con mọi việc. Đôi khi, để con tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình mới là cách giúp con trưởng thành.

2. Thu nhập hạn chế nhưng thích phô trương, cố sống sang hơn khả năng thực tế

Một biểu hiện khác là thói quen chi tiêu vượt quá khả năng tài chính để duy trì vẻ ngoài hào nhoáng.

Có người thu nhập mỗi tháng chỉ đủ trang trải những nhu cầu cơ bản nhưng vẫn muốn mua điện thoại đời mới nhất, sử dụng hàng hiệu và thường xuyên đến những địa điểm đắt đỏ để chụp ảnh, đăng lên mạng xã hội. Trong khi đó, phía sau vẻ ngoài đủ đầy ấy có thể là những khoản nợ thẻ tín dụng và tình trạng thiếu tiền sinh hoạt.

Khi được khuyên nên tiết kiệm, họ lại cho rằng người trẻ phải biết hưởng thụ, không nên quá tính toán hay chỉ chăm chăm tích lũy.

Thực ra, vấn đề không nằm ở việc mua một chiếc điện thoại đắt tiền hay thỉnh thoảng thưởng cho bản thân một món đồ yêu thích. Điều đáng lo là khi nhu cầu thể hiện bản thân vượt xa khả năng tài chính, khiến một người liên tục vay mượn, tiêu trước số tiền chưa kiếm được và xem việc giữ thể diện quan trọng hơn sự ổn định lâu dài.

Nếu thói quen này kéo dài, thu nhập tăng lên chưa chắc đã giúp tình hình tài chính tốt hơn, bởi mức chi tiêu cũng có thể tăng theo. Gia đình có điều kiện đến đâu cũng khó duy trì sự ổn định nếu các thành viên không biết quản lý tiền bạc.

Giáo dục con về tài chính vì thế không chỉ là dạy cách tiết kiệm, mà còn giúp con hiểu giá trị của lao động, biết phân biệt nhu cầu với mong muốn và không đánh đồng giá trị bản thân với những món đồ đang sở hữu.

3. Luôn oán trách người khác, đổ mọi thất bại cho hoàn cảnh

Khi gặp thất bại, có người chọn cách nhìn lại quyết định của mình để tìm nguyên nhân và rút kinh nghiệm. Nhưng cũng có người luôn cho rằng mọi chuyện không như ý đều do người khác gây ra.

Khởi nghiệp thất bại thì trách đối tác, công việc không thuận lợi thì đổ lỗi cho gia đình không có quan hệ, cuộc sống khó khăn lại cho rằng cha mẹ không để lại đủ tiền. Họ dành nhiều thời gian than phiền về những điều đã xảy ra nhưng ít khi chủ động tìm cách cải thiện tình hình.

Điều đáng lo ngại ở đây không phải là việc một người có lúc buồn bực hay trách móc hoàn cảnh. Ai cũng có thể trải qua những giai đoạn như vậy. Vấn đề nằm ở việc đổ lỗi trở thành cách phản ứng quen thuộc, khiến người trong cuộc không còn muốn nhìn nhận phần trách nhiệm của mình.

Một người luôn cho rằng mình thất bại vì người khác sẽ khó rút ra bài học từ những sai lầm đã qua. Khi không nhận diện được vấn đề, họ cũng khó tìm được hướng đi mới. Nếu tiếp tục trông chờ gia đình giải quyết hậu quả, gánh nặng cuối cùng vẫn có thể đổ lên vai cha mẹ. Ngược lại, biết chịu trách nhiệm không có nghĩa là phải tự nhận mọi lỗi lầm về mình. Đó là khả năng phân biệt những điều nằm trong và ngoài tầm kiểm soát, từ đó tập trung vào những việc bản thân có thể thay đổi.

Cha mẹ không thể quyết định thay con mọi lựa chọn trong cuộc đời. Nhưng có thể giúp con hiểu rằng thất bại không đáng sợ bằng việc từ chối học hỏi và mãi đứng yên trong tâm lý oán trách.

Muốn con trưởng thành, đừng chỉ để lại tiền bạc

Một gia đình có thể dành dụm nhiều năm để mua nhà, tích lũy tài sản và lo cho con ăn học. Nhưng nếu người con không có ý thức lao động, không biết quản lý tiền bạc và thiếu tinh thần trách nhiệm, những gì cha mẹ vất vả gây dựng vẫn có thể dần tiêu hao.

Vì vậy, nuôi dạy con không chỉ dừng lại ở việc cung cấp đầy đủ điều kiện vật chất. Trẻ cần được rèn luyện khả năng tự lập, biết quý trọng công sức lao động, hiểu giới hạn tài chính của gia đình và học cách chịu trách nhiệm với hành động của mình.

Điều đó không có nghĩa cha mẹ phải ngừng hỗ trợ con khi con gặp khó khăn. Sự giúp đỡ vẫn cần thiết, nhất là khi con thất nghiệp, thất bại hoặc rơi vào giai đoạn chưa tìm được hướng đi. Tuy nhiên, hỗ trợ nên đi cùng những bước cụ thể để con dần tự giải quyết vấn đề, thay vì biến sự chu cấp thành điều mặc nhiên kéo dài vô thời hạn.

Sau cùng, tài sản lớn nhất cha mẹ có thể trao cho con không chỉ là tiền bạc hay nhà cửa, mà còn là năng lực tự nuôi sống bản thân, tinh thần trách nhiệm và thái độ sống thực tế. Những phẩm chất ấy mới giúp con có khả năng vượt qua biến cố, đồng thời gìn giữ những giá trị mà gia đình đã dày công vun đắp.