Mẹ yêu cầu làm bất cứ thứ gì, con cũng "vâng dạ" rồi mặc kệ, đằng sau hành vi ương bướng này là lý do bất ngờ!

Rất nhiều bậc cha mẹ từng trải qua cảnh tượng này: Rõ ràng đã nhắc con nhiều lần “trước bữa ăn không được ăn kẹo”, đứa trẻ chớp chớp mắt gật đầu đồng ý, nhưng ngoảnh đi ngoảnh lại đã lén với lấy lọ kẹo; bạn bảo con thu dọn đồ chơi, miệng thì dạ vâng “con dọn ngay”, nhưng người lại chẳng nhúc nhích; bạn tức giận quát mắng, con lại càng lấn tới, cố tình làm ngược lại. Lúc này, nhiều cha mẹ sẽ nghĩ rằng con đang cố ý chống đối mình, cho rằng trẻ “nghịch ngợm”, “không nghe lời”. Nhưng thực chất, phần lớn những hành vi tưởng như bướng bỉnh ấy lại chính là một cuộc “kiểm tra giới hạn phục tùng” của trẻ.

“Kiểm tra giới hạn phục tùng” thực chất là gì?

Nói một cách đơn giản, đứa trẻ chỉ muốn xem lời bạn nói có thực sự có trọng lượng hay không, quy tắc bạn đặt ra liệu có tác dụng thật không. Giống như việc một đứa bé chơi xếp gỗ, nó sẽ luôn đưa tay đẩy thử xem khối gỗ nào đứng vững, khối nào chỉ cần chạm nhẹ là đổ. Trẻ em cũng thông qua từng lần dò xét như thế để xác định ranh giới của mình trong gia đình nằm ở đâu: Việc gì được làm, việc gì không được làm; rốt cuộc cha mẹ sẽ kiên quyết đến cùng hay chỉ nói suông cho có.

Ví dụ, bạn bảo con: “Xem TV thêm 10 phút nữa rồi tắt nhé”. Trẻ cứ dùng dằng, lần lữa không chịu tắt. Bạn giục vài lần, cuối cùng thấy thương con lại bảo: “Thôi được rồi, xem thêm 5 phút nữa thôi đấy”. Lúc này, đứa trẻ sẽ hiểu ra ngay: Hóa ra “10 phút” mẹ nói vẫn có thể thương lượng được, chỉ cần mình nhây thêm một chút là sẽ được xem thêm. Lần sau khi bạn đặt ra quy tắc, con sẽ lặp lại chiêu cũ, vì con biết giới hạn của bạn hoàn toàn có thể bị phá vỡ.

Hay như việc bạn bảo con vứt vỏ bánh kẹo vào thùng rác, con giả vờ như không nghe thấy, rồi bạn lại tự tay đi vứt giúp. Con sẽ nghĩ: À, mình không làm thì mẹ cũng làm thay, thế thì việc gì mình phải làm.

Bản chất của những lần trẻ "thử thách" người lớn

Việc trẻ tiến hành “kiểm tra giới hạn” thực ra là một hành vi phát triển hết sức bình thường. Trẻ không cố tình chọc tức bạn, mà đang lần mò tìm hiểu các quy tắc vận hành của thế giới này, muốn biết bản thân rốt cuộc có bao nhiêu “quyền lực”.

Nếu cha mẹ lần nào cũng dễ dàng thỏa hiệp, trẻ sẽ cảm thấy quy tắc chỉ là thứ có cũng được, không có cũng chẳng sao, về sau sẽ càng khó dạy bảo.

Nhưng nếu cha mẹ lần nào cũng dùng hình phạt gay gắt, trẻ sẽ sinh ra sợ hãi và không dám bộc lộ suy nghĩ của mình.

Cách tốt nhất là: Ôn hòa nhưng kiên định giữ vững giới hạn. Hãy để con biết lời bạn nói là chắc chắn có trọng lượng, nhưng đồng thời bạn cũng không vì sự dò xét của con mà nổi trận lôi đình.

Cha mẹ nên ứng xử thế nào cho đúng?

Cụ thể nên làm gì?

Quy tắc phải đơn giản, rõ ràng và nhất quán: Đừng nay thế này mai thế khác. Chẳng hạn, đã quy định “mỗi ngày chỉ được ăn một cái kẹo” thì ngày nào cũng phải giữ đúng như vậy; đừng để hôm nào tâm trạng vui vẻ thì cho con hai cái, hôm nào bực bội trong người lại chẳng cho cái nào. Trẻ con ghét nhất sự bất nhất; bạn càng ổn định, con càng dễ tuân thủ.

Hành động thay vì đôi co: Khi trẻ thử thách giới hạn, đừng cãi nhau hay giảng giải đạo lý dài dòng, chỉ cần bình tĩnh nhắc lại yêu cầu. Ví dụ con không chịu tắt TV, bạn cứ bước lại gần, nhẹ nhàng tắt đi rồi nói: “Mẹ con mình đã thỏa thuận xem 10 phút, giờ đã hết giờ rồi”. Không cần mắng mỏ, cũng không cần giải thích dông dài; hành động lúc này luôn có sức nặng hơn lời nói.

Đừng để cảm xúc của con cuốn đi: Khi thăm dò giới hạn, trẻ thường xuyên ăn vạ, khóc lóc, thậm chí nói những câu gây tổn thương như “Con ghét mẹ”. Lúc này, rất nhiều phụ huynh mủi lòng hoặc nổi giận quát lại, điều đó hoàn toàn không cần thiết. Bạn có thể ôm con, đợi con khóc xong rồi vẫn kiên quyết giữ nguyên quy tắc ban đầu. Hãy để trẻ hiểu rằng: Con có thể không vui, nhưng quy tắc thì không thể thay đổi. Dần dần, con sẽ hiểu rằng khóc lóc không giải quyết được vấn đề gì, chi bằng cứ ngoan ngoãn chấp hành.

Phía sau sự dò xét là khao khát cảm giác an toàn

Thực chất, những cuộc “kiểm tra giới hạn” cũng là lúc trẻ đang học cách đối nhân xử thế. Việc trẻ thăm dò giới hạn của bạn thực ra là đang muốn xác nhận xem: Liệu bạn có yêu thương và luôn ở bên cạnh con hay không.

Nếu trẻ nhận thấy ranh giới của bạn luôn vững vàng và tình yêu thương của bạn cũng luôn bền chặt, con sẽ có được cảm giác an toàn tuyệt đối, từ đó chẳng còn nhu cầu phải liên tục thử thách nữa. Ngược lại, nếu bạn luôn sớm nắng chiều mưa, hôm nay nuông chiều, ngày mai lại đùng đùng nghiêm khắc, con sẽ luôn cảm thấy bất an và không ngừng thử thách để xem rốt cuộc bạn có thực sự để tâm đến mình hay không.

Vì vậy, khi con có những hành vi “không nghe lời”, đừng vội tức giận và cũng đừng vội quy chụp con là một đứa trẻ hư. Con chỉ đang dùng cách riêng của mình để nói với bạn rằng: “Bố/Mẹ ơi, con muốn biết giới hạn ở đâu, con muốn biết người lớn có thực sự đáng tin cậy hay không”.

Tất cả những gì bạn cần làm là dịu dàng nói với con: “Quy tắc vẫn ở đây, mẹ sẽ không thay đổi, nhưng mẹ vẫn luôn yêu con”. Một khi đứa trẻ đã cảm nhận được sự chắc chắn ấy, con sẽ tự khắc trở nên ngoan ngoãn và hợp tác.