Cuối năm dọn nhà, có 3 thứ đồ cũ, dù nghèo mấy cũng đừng giữ lại: Không phải nói cho vui, đó là kinh nghiệm xương máu

Những ngày cận Tết, nhiều gia đình bắt đầu tổng vệ sinh nhà cửa với quan niệm "dọn cũ – đón mới". Tuy nhiên, việc dọn dẹp không chỉ để nhà cửa gọn gàng, mà còn là cơ hội loại bỏ những vật dụng tiềm ẩn nguy cơ gây hại sức khỏe.

Có những món đồ trông vẫn dùng được, thậm chí nhiều người tiếc vì "chưa hỏng hẳn". Nhưng thực tế, theo các chuyên gia vệ sinh và an toàn gia dụng, càng cố giữ lại, nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe của cả gia đình càng tăng cao.

Dưới đây là 3 vật dụng được khuyến cáo nên thay thế sớm, đặc biệt trước dịp Tết - khi nhu cầu nấu nướng, sinh hoạt tăng lên.

Những ngày cận Tết, dọn dẹp nhà cửa gần như đã trở thành thói quen của nhiều gia đình. Việc lau chùi, sắp xếp lại không gian sống không chỉ giúp nhà cửa gọn gàng mà còn mang ý nghĩa "bỏ cũ đón mới".

Tuy nhiên, không ít người khi dọn nhà thường rơi vào tâm lý tiếc của, thấy đồ vẫn còn dùng được nên giữ lại. Thực tế, có những vật dụng khi đã xuống cấp không chỉ giảm chất lượng sử dụng mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cả gia đình.

Dưới đây là những món đồ được các chuyên gia khuyến cáo nên thay thế định kỳ, đặc biệt trước dịp Tết - thời điểm sinh hoạt, nấu nướng trong gia đình thường tăng cao.

1. Chảo chống dính trầy xước: Nguy cơ đưa chất không mong muốn vào bữa ăn

Chảo chống dính đã trở thành vật dụng quen thuộc trong nhiều gia đình nhờ khả năng hạn chế dầu mỡ và giúp việc nấu nướng thuận tiện hơn. Tuy nhiên, lớp phủ chống dính – thường được làm từ polytetrafluoroethylene (PTFE) - không có độ bền vĩnh viễn.

Lớp chống dính hư hỏng có thể giải phóng chất độc khi gặp nhiệt độ cao

Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), PTFE khi bị đun nóng quá mức có thể bắt đầu phân hủy và tạo ra các sản phẩm phân hủy dạng khí. Các nghiên cứu cho thấy quá trình này có thể xảy ra khi nhiệt độ vượt khoảng 260°C - mức nhiệt hoàn toàn có thể đạt được nếu chảo bị làm nóng khi không có thực phẩm bên trong.

Một báo cáo đăng trên Environmental Science & Technology cho thấy khi lớp phủ chống dính bị trầy xước, tốc độ phân hủy vật liệu có thể tăng nhanh hơn, đồng thời làm giảm độ ổn định hóa học của bề mặt chảo. Điều này khiến nguy cơ giải phóng các hợp chất không mong muốn vào môi trường nấu ăn tăng lên.

Hạt vi nhựa và kim loại có thể xâm nhập vào thực phẩm

Nghiên cứu công bố năm 2022 trên Science of The Total Environment chỉ ra rằng khi bề mặt chảo chống dính bị trầy, các hạt vi nhựa có thể bong ra trong quá trình nấu ăn. Các nhà khoa học ước tính chỉ một vết trầy nhỏ cũng có thể giải phóng hàng nghìn đến hàng triệu hạt vi nhựa.

Ngoài ra, khi lớp phủ bị bong tróc, lớp kim loại nền bên dưới có thể bị oxy hóa hoặc bị mài mòn, làm tăng khả năng lẫn tạp chất kim loại vào thực phẩm.

Ảnh hưởng tiềm tàng đối với sức khỏe

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phơi nhiễm lâu dài với vi nhựa và các hợp chất phân hủy từ vật liệu tổng hợp đang được xem là yếu tố có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, nội tiết và miễn dịch, dù nhiều cơ chế vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu.

Các chuyên gia an toàn thực phẩm khuyến cáo nên thay thế chảo chống dính khi lớp phủ xuất hiện dấu hiệu trầy xước hoặc bong tróc rõ rệt, nhằm hạn chế nguy cơ phơi nhiễm không cần thiết.

2. Đũa và thớt bị mốc: Nguồn lây vi khuẩn trực tiếp vào thực phẩm

Đũa và thớt là những vật dụng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm mỗi ngày, đặc biệt là các sản phẩm làm từ gỗ hoặc tre - vật liệu có cấu trúc xốp, dễ giữ ẩm và tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển.

Nấm mốc có thể xâm nhập sâu vào cấu trúc vật liệu

Theo nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), bề mặt gỗ có thể chứa các khe vi mô cho phép vi khuẩn và nấm mốc xâm nhập sâu vào bên trong. Khi điều kiện ẩm và nhiệt độ thuận lợi, vi sinh vật có thể tiếp tục sinh trưởng dù bề mặt đã được làm sạch.

Các nghiên cứu vi sinh học cũng cho thấy việc trụng nước sôi hoặc rửa bằng nước thông thường không thể loại bỏ hoàn toàn vi sinh vật khi chúng đã thâm nhập vào cấu trúc gỗ.

Nguy cơ độc tố nấm mốc ảnh hưởng gan và miễn dịch

Một số loại nấm mốc có thể tạo ra mycotoxin - nhóm độc tố được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cảnh báo có khả năng gây tổn thương gan, suy giảm miễn dịch và làm tăng nguy cơ ung thư khi phơi nhiễm lâu dài.

Đặc biệt, các loại nấm mốc sinh aflatoxin được xem là một trong những chất độc tự nhiên nguy hiểm nhất đối với gan.

Gia tăng nguy cơ nhiễm khuẩn tiêu hóa

Ngoài nấm mốc, thớt và đũa cũ còn có thể tích tụ vi khuẩn gây bệnh như Salmonella, E. coli hoặc Listeria. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), các bề mặt tiếp xúc thực phẩm bị nhiễm khuẩn là nguyên nhân phổ biến gây ngộ độc thực phẩm tại gia đình.

Vì vậy, khi đũa hoặc thớt xuất hiện đốm mốc, mùi lạ hoặc vết nứt, các chuyên gia khuyến cáo nên thay mới thay vì cố gắng làm sạch.

3. Giẻ lau và miếng rửa bát cũ: Ổ vi khuẩn thường bị xem nhẹ

Giẻ lau bếp và miếng rửa bát là vật dụng quen thuộc nhưng thường bị đánh giá thấp về nguy cơ vệ sinh. Thực tế, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra đây là những vật dụng chứa mật độ vi khuẩn cao nhất trong nhà bếp.

Nghiên cứu cho thấy giẻ lau bếp chứa lượng vi khuẩn đáng báo động

Một nghiên cứu đăng trên Scientific Reports năm 2017 đã phân tích 14 giẻ lau bếp và phát hiện có tới hàng tỷ vi khuẩn trên mỗi centimet vuông. Trong đó, nhiều chủng vi khuẩn có nguồn gốc từ phân người và động vật, có thể gây bệnh đường tiêu hóa.

Các nhà khoa học cho rằng giẻ lau thường xuyên tiếp xúc với thức ăn thừa, dầu mỡ và độ ẩm – môi trường lý tưởng cho vi sinh vật phát triển và tồn tại lâu dài.

Vi khuẩn vẫn tồn tại dù đã giặt sạch

Theo Hiệp hội Vi sinh học Ứng dụng Hoa Kỳ, cấu trúc sợi vải hoặc bọt biển có thể giữ lại vi khuẩn ngay cả sau khi rửa bằng nước nóng hoặc chất tẩy rửa thông thường. Khi tiếp tục sử dụng, giẻ lau có thể trở thành công cụ phát tán vi khuẩn từ bề mặt này sang bề mặt khác.

Nguy cơ ngộ độc thực phẩm và nhiễm khuẩn chéo

CDC cảnh báo nhiễm khuẩn chéo trong nhà bếp là nguyên nhân phổ biến gây bệnh đường tiêu hóa. Khi giẻ lau bẩn được dùng để lau bề mặt chế biến hoặc dụng cụ ăn uống, vi khuẩn có thể dễ dàng xâm nhập vào thực phẩm.

Các chuyên gia vệ sinh khuyến cáo nên thay giẻ lau và miếng rửa bát định kỳ, đặc biệt khi chúng xuất hiện mùi hôi, đổi màu hoặc bị rách.

Dọn nhà cuối năm: Không chỉ là gọn gàng mà còn là bảo vệ sức khỏe

Thói quen tiết kiệm và giữ đồ là điều dễ hiểu trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, khi một số vật dụng đã xuống cấp, việc tiếp tục sử dụng có thể mang lại nhiều rủi ro sức khỏe hơn lợi ích kinh tế.

Loại bỏ những món đồ cũ không đơn thuần là dọn dẹp nhà cửa, mà còn là cách giảm nguy cơ bệnh tật, giúp không gian sống an toàn và thoải mái hơn cho cả gia đình.

Đôi khi, việc dọn nhà cuối năm không chỉ là bỏ đi những thứ cũ kỹ, mà còn là loại bỏ những nguy cơ âm thầm mà chúng ta khó nhận ra trong cuộc sống hàng ngày.