Cơm, mì, thức ăn thừa để qua đêm: Đừng nghĩ hâm nóng là an toàn, ghi nhớ 5 nguyên tắc để tránh vi khuẩn Cactus Bacillus, ngừa ngộ độc

Cơm chiên, mì xào, đồ ăn trong hộp cơm hay thức ăn còn thừa sau bữa tối thường được nhiều gia đình cất lại để dùng cho bữa sau. Tuy nhiên, nếu để ở nhiệt độ phòng quá lâu, những món ăn tưởng như vô hại này có thể trở thành môi trường cho vi khuẩn Bacillus cereus phát triển và sinh độc tố.

Trong cuộc sống bận rộn, giữ lại thức ăn thừa để ăn vào bữa sau là thói quen khá phổ biến. Vừa tiết kiệm thời gian, vừa tránh lãng phí thực phẩm. Thế nhưng, không phải cứ cho thức ăn vào tủ lạnh rồi hôm sau hâm nóng là có thể yên tâm.

Đặc biệt với cơm, mì, bún và các món giàu tinh bột, nếu bảo quản không đúng cách, nguy cơ nhiễm Bacillus cereus có thể tăng lên.

Theo thông tin từ Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan, Trung Quốc (TFDA), đây là loại vi khuẩn tồn tại khá phổ biến trong môi trường tự nhiên và có thể xuất hiện trong nhiều loại thực phẩm, trong đó có các món từ gạo và tinh bột.

Khi thức ăn được để ở nhiệt độ không phù hợp trong thời gian dài, vi khuẩn có điều kiện sinh sôi và có thể tạo ra độc tố. Người ăn phải thực phẩm nhiễm độc tố có thể xuất hiện các triệu chứng như buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy.

Đáng chú ý, một số độc tố do Bacillus cereus tạo ra có khả năng chịu nhiệt. Vì vậy, không nên nghĩ rằng chỉ cần hâm nóng lại thức ăn là có thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ.

Cơm, mì để ngoài bao lâu thì cần đặc biệt cảnh giác?

Một trong những sai lầm thường gặp là nấu cơm, làm mì hoặc chế biến thức ăn xong rồi để nguyên trên bàn hàng giờ vì nghĩ "lát nữa ăn tiếp".

Đây lại chính là khoảng thời gian vi khuẩn có thể phát triển nếu nhiệt độ bảo quản không phù hợp.

Theo khuyến cáo được nêu trong tài liệu của cơ quan quản lý thực phẩm Đài Loan, thức ăn sau khi nấu nên được làm lạnh và bảo quản càng sớm càng tốt, đặc biệt không nên để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ.

Nguyên tắc này càng đáng lưu ý với những món như cơm chiên, cơm trắng, mì xào, bún, bánh hoặc các món chứa nhiều tinh bột.

Không chỉ thời gian, nhiệt độ bảo quản cũng đóng vai trò quan trọng. Khoảng nhiệt từ 7-60°C được xem là vùng nhiệt độ thuận lợi để vi sinh vật phát triển. Vì vậy, thức ăn sau khi nấu nên được giữ nóng trên 60°C nếu chưa ăn ngay hoặc nhanh chóng làm nguội và bảo quản lạnh dưới 7°C.

Nói cách khác, đừng để món ăn "lửng lơ" ở nhiệt độ phòng quá lâu rồi mới cho vào tủ lạnh.

Hâm nóng trên 70°C vẫn chưa đủ nếu thức ăn đã bảo quản sai cách

Một quan niệm khá phổ biến là: "Thức ăn thừa chỉ cần hâm thật nóng là được".

Thực tế, việc hâm nóng đúng cách rất quan trọng nhưng không thể bù lại cho quá trình bảo quản sai.

Khi ăn lại thức ăn thừa, cần hâm nóng kỹ, bảo đảm nhiệt độ ở phần trung tâm của món ăn đạt trên 70°C. Việc này giúp tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn đang tồn tại trong thực phẩm.

Tuy nhiên, nếu thực phẩm đã bị để ở điều kiện thuận lợi cho Bacillus cereus phát triển trong thời gian dài và vi khuẩn đã tạo ra độc tố, việc hâm nóng không nhất thiết loại bỏ được toàn bộ độc tố.

Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là: Bảo quản đúng ngay từ đầu, thay vì trông chờ vào việc hâm nóng để "cứu" thức ăn.

5 nguyên tắc giúp hạn chế nguy cơ ngộ độc từ thức ăn thừa

Để bảo đảm an toàn khi chế biến và sử dụng thức ăn, có thể ghi nhớ 5 nguyên tắc đơn giản: sạch tay - thực phẩm tươi - tách riêng - nấu kỹ - kiểm soát nhiệt độ.

1. Rửa tay trước khi chế biến và ăn

Rửa tay bằng xà phòng trước khi nấu ăn, trước khi tiếp xúc với thực phẩm và sau khi đi vệ sinh. Đây là bước đơn giản nhưng giúp hạn chế vi khuẩn từ tay xâm nhập vào thức ăn.

2. Ưu tiên thực phẩm tươi, bỏ ngay món có dấu hiệu bất thường

Thức ăn thừa nếu xuất hiện mùi lạ, đổi màu, nhớt hoặc có những dấu hiệu bất thường khác thì không nên tiếc mà tiếp tục sử dụng.

Đặc biệt, không nên chỉ dựa vào việc "ngửi thấy vẫn bình thường" để đánh giá an toàn thực phẩm. Một số vi sinh vật hoặc độc tố không nhất thiết làm thức ăn có mùi vị bất thường.

3. Tách riêng thực phẩm sống và chín

Thịt, cá, trứng sống cần được bảo quản và chế biến riêng với thức ăn đã nấu chín.

Dao, thớt, hộp đựng và dụng cụ dùng cho thực phẩm sống cũng cần được vệ sinh kỹ trước khi sử dụng cho đồ ăn chín nhằm hạn chế nguy cơ nhiễm chéo.

4. Hâm nóng kỹ trước khi ăn

Thức ăn đã bảo quản lạnh cần được hâm nóng kỹ trước khi dùng lại, với nhiệt độ phần trung tâm đạt trên 70°C.

Không nên chỉ làm nóng bên ngoài trong khi phần giữa món ăn vẫn còn lạnh, đặc biệt với cơm, mì, các món nhiều nguyên liệu hoặc thực phẩm được bảo quản trong hộp lớn.

5. Kiểm soát nhiệt độ và thời gian bảo quản

Đây là nguyên tắc đặc biệt quan trọng với thức ăn thừa.

Sau khi nấu, nếu chưa ăn ngay, nên giữ món ăn ở nhiệt độ nóng phù hợp hoặc làm nguội và đưa vào tủ lạnh càng sớm càng tốt. Không nên để thức ăn trong khoảng nhiệt độ thuận lợi cho vi khuẩn phát triển quá lâu.

Với các món ăn đã nấu, đặc biệt là cơm và thực phẩm giàu tinh bột, mốc 2 giờ là con số đáng nhớ để nhắc nhở việc không để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá lâu.

Đừng để "tiết kiệm một bữa ăn" thành một lần đau bụng

Thức ăn thừa không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Vấn đề nằm ở cách chúng ta làm nguội, bảo quản và hâm nóng.

Thay vì nấu quá nhiều rồi để thức ăn trên bàn hàng giờ, các gia đình nên cân đối lượng thực phẩm ngay từ đầu. Với món còn thừa, cần nhanh chóng bảo quản lạnh, sử dụng trong thời gian phù hợp và hâm nóng kỹ trước khi ăn.

Đặc biệt, hãy nhớ "2 giờ - 70°C": không để thức ăn ở nhiệt độ phòng quá lâu và hâm nóng kỹ trước khi dùng lại.

Quan trọng hơn, nếu một món ăn đã được để ngoài quá lâu hoặc có dấu hiệu bất thường, bỏ đi vẫn là lựa chọn an toàn hơn việc cố hâm nóng để ăn tiếp.