Cô giáo chuyên "gõ đầu" sếp Tây, dạy giám đốc nước ngoài nói tiếng Việt: "Có trò dùng thành ngữ còn tinh tế hơn người Việt"

Nhật Linh,

Từ những giám đốc bận rộn muốn tự tin phát biểu trước nhân viên đến những người học tiếng Việt vì tình yêu với gia đình, mỗi học viên đều mang đến cho cô Quỳnh những câu chuyện vô cùng đặc biệt.

Dạy tiếng Việt cho người nước ngoài vốn đã là một nghề thú vị, nhưng khi học trò là những vị giám đốc tập đoàn nước ngoài, ngày nào cũng kín lịch mà vẫn kỷ luật đến lớp, công việc ấy lại có thêm nhiều chuyện đáng kể. Có người kiên trì học chỉ để một ngày tự tin phát biểu trong cuộc họp bằng tiếng Việt. Có người lại mong được tự mình trò chuyện, hiểu nhân viên người Việt hơn mà không phải nhờ đến phiên dịch.

Đó là những học viên đặc biệt của Quỳnh Nguyễn, một giáo viên dạy tiếng Việt tại Hà Nội. Bên cạnh giờ dạy trên lớp, cô còn chia sẻ những tình huống giao tiếp thật và khoảnh khắc dở khóc dở cười trong lớp học qua kênh TikTok "Quỳnh dạy Tiếng Việt" (@quynhvietnamese).

Đưa ngôn ngữ Việt ra thế giới

Tốt nghiệp Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), chuyên ngành Việt Nam học, Quỳnh hiện là giáo viên dạy tiếng Việt cho người nước ngoài tại Hà Nội. Trong khi nhiều bạn bè cùng khóa rẽ hướng sang báo chí, truyền thông hay du lịch, cô lại quyết định theo đuổi con đường gắn với tình yêu ngôn ngữ, văn học và văn hóa Việt Nam.

Cô giáo chuyên

Quỳnh Nguyễn là chủ kênh TikTok Quỳnh dạy Tiếng Việt (@quynhvietnamese), nơi chia sẻ những bài học ngôn ngữ, tình huống giao tiếp và câu chuyện thú vị trong quá trình dạy tiếng Việt cho người nước ngoài

"Thực ra, cơ duyên đến với công việc này của mình không phải là một bước ngoặt quá kịch tính, mà là một sự lựa chọn tự nhiên. Mình coi đó là duyên phận. Khi học đại học, mình đã tốt nghiệp đúng chuyên ngành Việt Nam học và Tiếng Việt. Mình nhận ra bản thân có sự hứng thú đặc biệt với ngôn ngữ và một tình yêu lớn dành cho ngôn ngữ, văn học, văn hóa nước mình", cô nói.

Lúc còn ngồi trên ghế nhà trường, trong khi nhiều người thấy các môn nghiên cứu ngôn ngữ có phần khô khan thì cô lại cảm thấy hào hứng, giống như đang được khám phá chính sở trường của bản thân. Đến hiện tại, Quỳnh thấy rất may mắn và tự hào vì vừa được làm công việc đúng chuyên môn, vừa được sống trọn vẹn với đam mê giữ gìn và lan tỏa tinh hoa Việt ngữ.

Sau nhiều năm đứng lớp, điều Quỳnh nhận thấy rõ nhất là phát âm luôn nằm trong nhóm thử thách lớn nhất đối với người nước ngoài khi học tiếng Việt. Không chỉ có hệ thống 6 thanh điệu, người học còn phải làm quen với cách ghép vần, các quy tắc biến đổi âm và sự khác biệt giữa tiếng Việt với ngôn ngữ mẹ đẻ của mình.

"Có hai lý do cốt lõi. Thứ nhất là sự phức tạp, đa dạng của hệ thống thanh điệu. Tiếng Việt có 6 thanh điệu, chỉ cần thay đổi một dấu nhẹ thôi thì nghĩa của từ đã rẽ sang một hướng hoàn toàn khác. Đôi khi, phát âm sai dấu không chỉ gây hiểu lầm mà còn dẫn đến những tình huống dở khóc dở cười, thậm chí nguy hại trong giao tiếp hằng ngày.

Thứ hai là hệ thống ghép vần và các quy tắc biến đổi âm trong tiếng Việt rất đặc thù. Khi phát âm, người nước ngoài luôn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ tiếng mẹ đẻ. Nếu giáo viên không nghiên cứu kỹ về ngữ âm học để hiểu cơ chế của từng ngôn ngữ thì chính giáo viên cũng sẽ gặp khó khăn trong việc chỉnh âm cho học viên.

Nhìn chung, ngữ âm tiếng Việt có sự khác biệt lớn so với nhiều ngôn ngữ khác, nên dù học viên đến từ đâu, phát âm vẫn luôn là thử thách dai dẳng nhất mà họ phải vượt qua", cô chia sẻ.

Cô giáo chuyên

Tốt nghiệp Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, chuyên ngành Việt Nam học, Quỳnh hiện là giáo viên dạy tiếng Việt cho người nước ngoài tại Hà Nội

Từng giảng dạy cho học viên đến từ nhiều quốc gia, nữ giáo viên cũng có những quan sát thú vị về lợi thế và khó khăn của từng nhóm người học. Theo kinh nghiệm của Quỳnh, học viên đến từ Hàn Quốc, Trung Quốc có thể tận dụng sự tương đồng trong nền văn hóa phương Đông và vốn từ Hán Việt để nắm bắt nghĩa của từ nhanh hơn.

Trong khi đó, các bạn đến từ Lào, Campuchia thường khiến cô bất ngờ bởi tốc độ phản xạ và khả năng nói tự nhiên. Ngược lại, những người sử dụng ngôn ngữ không có thanh điệu, điển hình là một số học viên đến từ phương Tây, các nước ở khu vực Nam Á như Ấn Độ, Srilanka, Pakistan, Iran,..., thường phải dành nhiều thời gian hơn để làm quen với hệ thống âm của tiếng Việt.

Dù vậy, điều khiến cô ấn tượng nhất sau nhiều năm giảng dạy không nằm ở việc học viên đến từ quốc gia nào hay mất bao lâu để phát âm chuẩn, mà là sự kiên trì của họ. Có người chỉ cần học tiếng Việt để giao tiếp cơ bản, nhưng cũng có những học viên theo đuổi ngôn ngữ này trong nhiều năm, dần đạt đến khả năng sử dụng tự nhiên như người bản xứ.

Cô từng dạy những vị giám đốc, tổng giám đốc của các công ty nước ngoài. Họ vô cùng bận rộn nhưng vẫn nỗ lực học tiếng Việt để có thể tự tin đứng phát biểu trước hàng trăm nhân viên người Việt bằng chính ngôn ngữ này. Cũng có những bạn trẻ chọn rời xa quê hương để đến Việt Nam xây dựng sự nghiệp từ con số không.

Mỗi người đến lớp với một mục tiêu khác nhau. Có người chỉ cần học để giao tiếp cơ bản trong cuộc sống, có người học để chuẩn bị định cư lâu dài tại Việt Nam. Nhưng vượt lên trên những mục đích công việc hay cuộc sống, Quỳnh nhận ra điểm chung lớn nhất ở những học viên kiên trì đến cùng là họ đều có tình yêu sâu sắc dành cho đất nước và con người Việt Nam. Chính tình yêu ấy là động lực giúp họ vượt qua rào cản mang tên "phong ba bão táp", biến một ngôn ngữ xa lạ thành tiếng lòng của chính mình.

"Có những học viên nói tiếng Việt rất giỏi, sử dụng cả từ ngữ chuyên ngành, từ cao cấp hay những thành ngữ mượt mà, tinh tế đến mức đôi khi người Việt chưa chắc đã dùng tốt bằng họ. Chứng kiến sự nỗ lực ấy, nhiều lúc chính mình cũng phải trầm trồ và cảm động", Quỳnh bày tỏ.

Cô giáo chuyên

Trong khi nhiều bạn bè cùng khóa rẽ hướng sang báo chí, truyền thông hay du lịch, cô lại quyết định theo đuổi con đường gắn với tình yêu ngôn ngữ, văn học và văn hóa Việt Nam

Dạy tiếng Việt từ những điều gần gũi nhất trong cuộc sống

Hiện tại, Quỳnh tổ chức các lớp học tiếng Việt theo nhiều hình thức, từ trực tuyến đến trực tiếp tại Hà Nội, từ lớp 1-1 đến các nhóm nhỏ. Trước đây, cô từng hợp tác giảng dạy tại các giảng đường đại học với những lớp học đa quốc tịch lên tới 40 sinh viên. Tuy nhiên, sau quá trình đứng lớp, cô nhận thấy việc tương tác sâu và theo sát từng người có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi dạy một ngôn ngữ có hệ thống phát âm phức tạp như tiếng Việt.

"Với các lớp học hiện tại, mình tập trung chủ yếu vào hình thức 1-1. Triết lý xây dựng học phí của mình hoàn toàn dựa trên giá trị và trải nghiệm cá nhân hóa. Học phí không chỉ là chi phí cho một giờ học, mà là chi phí cho một lộ trình được đo ni đóng giày riêng cho từng người", cô chia sẻ.

Mỗi học viên đến từ một quốc gia, làm một ngành nghề và có mục tiêu khác nhau, nên cô luôn cố gắng cá nhân hóa tối đa phong cách giảng dạy. Quỳnh không chọn chạy theo số lượng, chấp nhận giới hạn quy mô lớp học để đảm bảo mỗi học viên đều được chỉnh sửa phát âm kỹ lưỡng đến từng âm tiết, tương tác sâu với giáo viên và được phục vụ tốt nhất cho mục đích học tập của riêng họ.

Học viên của cô có độ tuổi, quốc tịch và nghề nghiệp rất đa dạng. Đó có thể là CEO, chuyên gia, cán bộ quản lý của các tập đoàn nước ngoài tại Việt Nam; học sinh, sinh viên quốc tế cần ôn luyện thi lấy chứng chỉ; những em bé Việt kiều sinh ra ở nước ngoài được cha mẹ gửi gắm để giữ gìn tiếng mẹ đẻ; hay người nước ngoài có bạn đời là người Việt. Mỗi nhóm lại có một lý do riêng để bắt đầu hành trình học tiếng Việt.

Trong số đó, ba nhóm học viên để lại cho cô nhiều ấn tượng nhất là các nhà quản lý nước ngoài, những người học vì tình yêu và các bạn trẻ muốn gắn bó lâu dài với Việt Nam.

"Mình vô cùng khâm phục những vị giám đốc, nhà quản lý dù lịch trình bận rộn đến mấy vẫn kỷ luật đi học. Mong muốn của họ rất văn minh: có thể trực tiếp trò chuyện, thấu hiểu nhân viên người Việt mà không cần phiên dịch, hoặc tự tin đứng phát biểu trong cuộc họp bằng chính tiếng Việt.

Nhóm thứ hai là những học viên học vì tình yêu. Họ muốn tự tay viết một tấm thiệp, tự miệng nói lời chúc mừng bằng tiếng Việt với gia đình vợ hoặc chồng người Việt của mình. Sự nỗ lực ấy xuất phát từ sự tôn trọng và tình cảm chân thành dành cho gia đình nửa kia.

Cuối cùng là những bạn trẻ, những sinh viên dành cả thanh xuân để học tiếng Việt. Họ yêu Việt Nam từ những nét đẹp văn hóa, lịch sử đến tính cách con người, rồi từ tình yêu ấy quyết định gắn bó và định cư lâu dài. Tất cả họ, dù đến từ đâu hay ở độ tuổi nào, đều mang đến cho lớp học của mình nguồn năng lượng rất ấm áp, nhân văn và cũng là động lực lớn nhất để mình tiếp tục hành trình này", Quỳnh kể.

Cô giáo chuyên

Với Quỳnh, việc dạy tiếng Việt cũng là một cách đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế

Không chỉ dạy học trực tiếp, Quỳnh còn phát triển kênh TikTok với nhiều video đạt hàng triệu lượt xem. Thay vì đưa nguyên kiến thức trong sách giáo khoa lên mạng xã hội, cô lựa chọn những tình huống giao tiếp thực tế, cách dùng từ của người trẻ hay các câu chuyện thú vị nảy sinh ngay trong lớp học.

"Bản chất tiếng Việt là một ngôn ngữ rất khó và vô cùng sinh động trong đời sống, nên không có một bộ giáo trình nào có thể bao quát, đáp ứng mọi tiêu chí của tất cả người học", cô nói.

Thay vì ép học viên đi theo những bài mẫu rập khuôn, nữ giáo viên luôn dành thời gian trò chuyện, chia sẻ sâu với từng người để hiểu phong cách sử dụng tiếng Việt, tính cách cũng như bối cảnh thực tế của họ. Ví dụ, các bạn học viên trẻ tuổi thường hào hứng với từ lóng, từ đồng nghĩa và những mẩu chuyện đùa hiện đại của giới trẻ Việt Nam. Ngược lại, với học viên là giám đốc hay cán bộ quản lý, bài học phải là những tình huống hội thoại chuẩn mực, lịch sự trong văn phòng, công sở.

"Mình dạy bằng cách gắn ngôn ngữ với mục đích giao tiếp thực tế và tạo ra bối cảnh gần gũi nhất. Khi làm TikTok, mình chỉ đơn giản mang những chất liệu thực tế, khoảnh khắc học tập cá nhân hóa và tình huống dở khóc dở cười từ lớp học lên video. Khi người xem nhìn thấy những câu chuyện thật, thấy sự tiến bộ đáng yêu của học viên khi học những điều họ thực sự cần, kiến thức tự nhiên không còn khô khan nữa", cô chia sẻ.

Trong quá trình đứng lớp, Quỳnh cũng gặp không ít tình huống bất ngờ. Có một lần, một học viên là sinh viên nước ngoài hào hứng mang những từ ngữ tục tĩu, nhạy cảm nghe được khi giao lưu với bạn bè người Việt đến lớp để hỏi nghĩa. Trước sự tò mò của học viên, cô vừa buồn cười vừa phải tìm cách giải thích sao cho phù hợp với nguyên tắc giảng dạy của mình.

"Lúc đó, mình vừa buồn cười vì sự ngây ngô của học viên, nhưng cũng phải xử lý thật khéo léo. Trên cương vị là một nhà giáo, mình có nguyên tắc riêng về tính chuẩn mực của ngôn ngữ trong lớp học.

Vì vậy, mình thẳng thắn từ chối giải thích nghĩa của những từ đó. Mình chỉ nghiêm túc nói rằng đó là những từ xấu, không lịch sự và khuyên bạn không nên sử dụng trong giao tiếp hằng ngày. Mình bảo: 'Nếu em thực sự quá tò mò muốn biết, em có thể tự tra cứu trên Internet, còn ở trong lớp học của chúng ta, mình sẽ chỉ học những lời hay ý đẹp thôi'", cô cười nói.

Kỷ niệm đó cũng giúp cô nhận ra người nước ngoài khi hòa nhập vào môi trường Việt Nam giống như một tờ giấy trắng. Họ rất dễ tiếp thu mọi thứ xung quanh mà chưa kịp sàng lọc. Vai trò của người giáo viên không chỉ là dạy chữ, mà còn là người định hướng, giúp học viên hiểu và chọn lọc những giá trị văn hóa giao tiếp văn minh, chuẩn mực.

Cô giáo chuyên

Không chỉ dạy học trực tiếp, Quỳnh còn phát triển kênh TikTok Quỳnh Dạy Tiếng Việt, thu hút hàng chục nghìn người theo dõi với nhiều video đạt hàng triệu lượt xem

Học một ngôn ngữ, hiểu thêm một nền văn hóa

Với Quỳnh, việc dạy tiếng Việt cũng là một cách đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế. Qua những buổi trò chuyện với học viên, nữ giáo viên nhận thấy nhiều người có góc nhìn rất khác sau một thời gian sinh sống, học tập và thực sự hòa mình vào đời sống tại Việt Nam.

Quỳnh kể trước khi sang hoặc khi mới đặt chân đến đây, nhiều người chỉ biết về Việt Nam qua sách báo cũ hoặc các phương tiện truyền thông nước ngoài. Ấn tượng ban đầu của họ thường gói gọn trong suy nghĩ đây là một quốc gia đang phát triển, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ và giao thông có phần phức tạp, hỗn loạn.

Thế nhưng, sau một thời gian sinh sống, học tập và hòa mình vào lòng thành phố, họ dần thay đổi. Điều đầu tiên khiến họ ngỡ ngàng là sự an toàn và bình yên ở đây, điều mà ngay cả nhiều thành phố lớn, hiện đại trên thế giới chưa chắc đã có được.

Tiếp theo là sự hiếu khách, nồng hậu của người dân bản địa. Họ xúc động vì đi đến đâu, từ quán trà đá vỉa hè đến cửa hàng lớn, chỉ cần bập bẹ vài câu tiếng Việt là đã nhận lại những nụ cười ấm áp và sự giúp đỡ nhiệt tình.

Đặc biệt, họ yêu nhịp sống năng động, đầy năng lượng và cơ hội ở Việt Nam, nhưng đồng thời cũng say mê chiều sâu của văn hóa gia đình và ẩm thực. Những bữa cơm sum vầy, sự gắn kết giữa các thế hệ hay thế giới ẩm thực phong phú, tinh tế đã giữ chân họ lại. Việt Nam dường như trở thành quê hương thứ hai, nơi họ cảm thấy mình thuộc về chứ không còn là một điểm dừng chân ngắn ngủi.

Cô giáo chuyên

Theo kinh nghiệm của Quỳnh, học viên đến từ Hàn Quốc, Trung Quốc có thể tận dụng sự tương đồng trong nền văn hóa phương Đông và vốn từ Hán Việt để nắm bắt nghĩa của từ nhanh hơn

Trong tương lai, Quỳnh mong muốn phát triển kênh TikTok "Quỳnh dạy Tiếng Việt" của mình thành một cộng đồng học tiếng Việt chất lượng cao, nơi việc dạy ngôn ngữ gắn liền với vai trò cầu nối văn hóa. Bên cạnh hoạt động giảng dạy trực tiếp cho người nước ngoài, cô còn dành nhiều tâm huyết cho các lớp đào tạo giáo viên đến từ những ngành ngôn ngữ khác, những người có chung niềm đam mê với tiếng Việt và văn hóa nước nhà.

"Xóa bỏ rào cản ngôn ngữ cũng chính là cầu nối thúc đẩy sự thấu hiểu và hợp tác kinh tế. Khi các chuyên gia, nhà đầu tư nước ngoài có thể sử dụng tiếng Việt thành thạo, hoạt động giao thương, quản lý doanh nghiệp và kết nối đầu tư tại Việt Nam chắc chắn sẽ thuận lợi, hiệu quả hơn.

Mình cũng muốn cho học viên thấy rằng, năng lực giao tiếp bằng tiếng Việt có thể mở ra nhiều cơ hội phát triển sự nghiệp tại một quốc gia đang chuyển mình năng động như chúng ta. Việt Nam không chỉ là điểm đến du lịch mà còn là miền đất hứa cho những cơ hội bứt phá, nếu bạn có trong tay chiếc chìa khóa mang tên tiếng Việt", cô bộc bạch.

Cô giáo chuyên

Trong tương lai, Quỳnh mong muốn phát triển Quỳnh dạy Tiếng Việt thành một cộng đồng học tiếng Việt chất lượng cao, nơi việc dạy ngôn ngữ gắn liền với vai trò cầu nối văn hóa

Bên cạnh mảng giảng dạy trực tiếp cho người nước ngoài, Quỳnh đang dành nhiều tâm huyết để tổ chức các lớp nhóm đào tạo dành riêng cho giáo viên thuộc những ngành ngôn ngữ khác, những người có chung niềm đam mê với tiếng Việt và văn hóa nước nhà. Cô muốn xây dựng một cộng đồng giáo viên dạy tiếng Việt có chuyên môn cao, bài bản và thực chiến.

"Thông qua hoạt động này, mình kỳ vọng mở ra thêm nhiều cơ hội việc làm giá trị cho các giáo viên trẻ, năng động, giỏi giang và đang khát khao phát triển bản thân. Khi có một thế hệ giáo viên giỏi và tâm huyết, chúng ta sẽ nâng cao được cái nhìn của bạn bè quốc tế đối với tri thức, văn hóa và con người Việt Nam. Hành trình này còn rất dài và cần nhiều cánh tay chung sức", cô chia sẻ.

Ảnh: NVCC

Chia sẻ