Cô ấy bị bệnh thận do ăn nhiều 2 loại thực phẩm, bác sĩ cảnh báo: Hãy tránh 5 loại thực phẩm gây viêm này!

Một phụ nữ trẻ thường xuyên thức khuya, ăn nhiều bánh ngọt và đồ chiên rán đã phát hiện protein trong nước tiểu và tiểu máu vi thể khi kiểm tra sức khỏe. Sau đó, cô được chẩn đoán mắc bệnh thận IgA (IgA nephropathy - IgAN).

Theo bác sĩ thận học Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan, Trung Quốc), được TVBS dẫn lời, chế độ ăn uống và lối sống có thể tác động đến tình trạng viêm, chuyển hóa và sức khỏe tổng thể của người bệnh thận. Một số nghiên cứu cũng đang tìm hiểu mối liên hệ giữa chế độ ăn, hệ vi sinh đường ruột và hệ miễn dịch trong các bệnh tự miễn.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa một loại thực phẩm đơn lẻ có thể trực tiếp gây ra bệnh thận IgA. IgAN là bệnh có cơ chế phức tạp liên quan đến hệ miễn dịch và nhiều yếu tố khác nhau.

Với người đã có protein niệu hoặc bệnh cầu thận, việc kiểm soát chế độ ăn, đặc biệt lượng muối và thực phẩm chế biến sẵn, có thể đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc thận.

5 nhóm thực phẩm người bệnh thận IgA nên hạn chế

1. Đồ ăn nhiều đường và thực phẩm siêu chế biến

Bánh ngọt, nước ngọt có đường, đồ ăn vặt và nhiều loại thực phẩm siêu chế biến thường chứa nhiều đường bổ sung, chất béo, muối nhưng lại ít chất xơ và vi chất.

Việc thường xuyên tiêu thụ những thực phẩm này có thể góp phần làm tăng cân, rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng đến các yếu tố nguy cơ liên quan đến sức khỏe thận.

National Kidney Foundation khuyến nghị người mắc bệnh thận nên ưu tiên thực phẩm ít chế biến hơn, đồng thời chú ý lượng đường, muối và thành phần dinh dưỡng trong khẩu phần.

Nên ưu tiên: rau củ, ngũ cốc nguyên hạt phù hợp, thực phẩm tươi và các nguồn protein theo nhu cầu được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị.

2. Đồ chiên rán và thực phẩm chứa nhiều chất béo không lành mạnh

Gà rán, khoai tây chiên, bánh ngọt công nghiệp và nhiều món ăn nhanh có thể chứa lượng lớn chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa hoặc năng lượng.

Thay vì cho rằng chất béo trong những thực phẩm này trực tiếp gây viêm cầu thận, điều đáng lưu ý hơn là chế độ ăn nhiều thực phẩm chiên rán, siêu chế biến thường đi kèm lượng muối, đường và năng lượng cao.

Người mắc bệnh thận nên ưu tiên các món hấp, luộc, nướng hoặc chế biến với lượng dầu vừa phải.

3. Thực phẩm siêu chế biến và các sản phẩm có nhiều phụ gia

Thịt chế biến sẵn, xúc xích, thịt nguội, đồ ăn đóng hộp, mì ăn liền, các bữa ăn chế biến sẵn... thường là những nguồn natri đáng kể.

Một số sản phẩm còn chứa các chất phụ gia phosphate. Ở người mắc bệnh thận mạn, khả năng đào thải phosphate có thể giảm, vì vậy lượng phosphate cần được cân nhắc dựa trên chức năng thận và kết quả xét nghiệm.

Không phải tất cả thực phẩm đóng gói đều cần loại bỏ, nhưng người bệnh nên đọc kỹ nhãn dinh dưỡng, đặc biệt hàm lượng natri và thành phần có chứa phosphate.

4. Đồ ăn quá mặn, nhiều natri

Đây là nhóm đặc biệt đáng lưu ý.

Mì ăn liền, đồ muối chua, thịt chế biến, nước dùng đậm đặc, nước tương, các loại sốt đóng chai, đồ ăn nhanh và nhiều món lẩu có thể chứa lượng natri cao.

Ăn quá nhiều natri có thể làm tăng huyết áp và giữ nước, gây thêm gánh nặng cho người mắc bệnh thận. National Kidney Foundation khuyến nghị nhiều người mắc IgAN nên giữ lượng natri dưới 2.300 mg/ngày, trừ khi bác sĩ đưa ra mục tiêu khác phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Đáng chú ý, một số nghiên cứu thực nghiệm đã ghi nhận chế độ nhiều muối có thể thúc đẩy hoạt hóa tế bào miễn dịch Th17 và liên quan đến tình trạng viêm tự miễn. Tuy nhiên, những kết quả này không nên được diễn giải thành việc ăn mặn sẽ trực tiếp gây bệnh tự miễn ở người.

5. Rượu bia và chế độ ăn uống thiếu lành mạnh

Rượu bia không phải nguyên nhân trực tiếp được xác định của bệnh thận IgA. Tuy nhiên, uống nhiều rượu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể, huyết áp, chuyển hóa và thường đi kèm với các lựa chọn thực phẩm nhiều muối, chất béo hoặc năng lượng.

Vì vậy, người đang mắc bệnh thận nên trao đổi với bác sĩ về lượng rượu bia phù hợp, thay vì tự cho rằng một lượng cụ thể là an toàn cho tất cả mọi người.

Vì sao người có protein niệu cần đặc biệt chú ý chế độ ăn?

Bệnh thận IgA là một bệnh cầu thận trong đó các phức hợp miễn dịch chứa IgA có thể tích tụ tại cầu thận, gây tổn thương và dẫn đến các biểu hiện như tiểu máu hoặc protein niệu.

Bệnh có diễn biến rất khác nhau giữa từng người. Theo hướng dẫn KDIGO 2025, điều trị IgAN không chỉ tập trung vào chế độ ăn mà còn bao gồm đánh giá nguy cơ, kiểm soát huyết áp và protein niệu, cùng các phương pháp điều trị phù hợp với từng trường hợp.

Do đó, không nên kỳ vọng việc loại bỏ một vài món ăn có thể chữa khỏi bệnh thận IgA.

Chế độ ăn hợp lý chủ yếu nhằm hỗ trợ kiểm soát các yếu tố có thể làm bệnh tiến triển và giúp người bệnh duy trì sức khỏe lâu dài.

Người mắc bệnh thận nên ăn thế nào?

Một chế độ ăn thân thiện với thận thường ưu tiên:

Giảm muối và natri, đặc biệt từ thực phẩm chế biến sẵn, nước sốt và đồ ăn nhà hàng. Ưu tiên thực phẩm tươi, ít chế biến. Đảm bảo lượng protein phù hợp với chức năng thận và tình trạng dinh dưỡng. Hạn chế nước ngọt có đường, đồ ăn nhanh và thực phẩm siêu chế biến. Đọc nhãn thực phẩm để kiểm tra lượng natri và các phụ gia phosphate. Không tự ý kiêng quá mức kali, phospho hoặc protein nếu chưa được bác sĩ/chuyên gia dinh dưỡng chỉ định.

Nhu cầu dinh dưỡng không giống nhau ở tất cả người bệnh. Người mắc bệnh thận giai đoạn khác nhau, có hoặc không chạy thận, kèm tăng huyết áp, tiểu đường hay rối loạn điện giải sẽ có yêu cầu ăn uống khác nhau.

Một điều quan trọng: Protein niệu và tiểu máu không nên bỏ qua

Bệnh thận IgA có thể diễn biến âm thầm. Protein niệu hoặc tiểu máu phát hiện qua xét nghiệm đôi khi là dấu hiệu đầu tiên cho thấy cầu thận đang gặp vấn đề.

Vì vậy, nếu xét nghiệm cho thấy protein trong nước tiểu, tiểu máu hoặc chức năng thận bất thường, người bệnh nên được bác sĩ đánh giá thay vì chỉ thay đổi chế độ ăn.

Ăn uống là một phần của việc bảo vệ thận, nhưng không thể thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa.