Chuyện “hồi tôn” khiến dân mạng ngỡ ngàng: Con gái ly hôn vẫn là con của cha mẹ, nhà ngoại chẳng bao giờ là người dưng

Có một quan niệm từng tồn tại rất lâu trong xã hội Á Đông: Con gái lấy chồng là con nhà người ta. Khi bước chân về nhà chồng, người phụ nữ được kỳ vọng vun vén cho gia đình mới, còn việc trở về nhà đẻ sau khi hôn nhân tan vỡ đôi khi lại trở thành chuyện khó nói.

Thế nhưng, một câu chuyện được kể trong tập 4 chương trình Quán Nhà Haha lại mang đến góc nhìn khá bất ngờ. Giữa không gian làng cổ Phước Tích hơn 500 năm tuổi ở Huế, các thành viên được nghe giải thích về một tập tục có tên “hồi tôn”, liên quan đến việc người con gái trở về dòng họ sau khi cuộc hôn nhân kết thúc.

Đoạn trò chuyện ngắn nhanh chóng thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội. Điều khiến nhiều người xúc động không đơn thuần nằm ở tên gọi lạ tai, mà là cách họ cảm nhận tình thương của gia đình dành cho người con gái trở về.

Cứ tưởng lại là câu chuyện trọng nam khinh nữ, ai ngờ đoạn kết khiến dân mạng bất ngờ

Trong đoạn trích từ tập 4 Quán Nhà Haha, khi dàn cast được nghe giới thiệu về cách đặt tên trong dòng họ. Theo lời kể, con gái mang chữ đệm “Thị”, trong khi con trai sử dụng chữ đệm “Trọng”.

“Con gái là có chữ Thị, con trai là có chữ Trọng”, người phụ nữ giải thích.

Thoạt nghe, sự phân biệt trong cách đặt tên khiến người xem dễ liên tưởng đến những quy ước truyền thống về vai trò của nam giới và nữ giới trong gia đình. Nhưng câu chuyện chưa dừng ở đó.

Người phụ nữ tiếp tục nhắc đến trường hợp con gái đã lấy chồng nhưng sau đó ly hôn và trở về nhà. Theo tập quán, người con gái ấy sẽ được dùng chữ đệm “Trọng”, tương tự người con trai trong dòng họ. Chị giải thích: “Họ về lại là coi như họ là một người con trai của gia đình rồi!”, đồng thời cho biết người xưa gọi việc này là “hồi tôn”.

Chính đoạn giải thích này tạo nên một cú chuyển hướng bất ngờ trong cảm nhận của khán giả.

Trên mạng xã hội Threads, một tài khoản bình luận rằng ban đầu cứ tưởng câu chuyện tiếp tục xoay quanh tư tưởng trọng nam khinh nữ, nhưng phần sau lại mang đến một cách nhìn hoàn toàn khác. Người này bày tỏ sự ngạc nhiên khi thấy một tập tục cũ được kể lại với ý nghĩa đón nhận người phụ nữ trở về.

Một bình luận khác cho rằng có thể trong hoàn cảnh xã hội chịu ảnh hưởng của nhiều quy ước về vai trò nam nữ, việc trao cho người con gái trở về một vị trí tương đương con trai trong dòng họ là cách gia đình bảo vệ người thân theo những quy tắc có sẵn.

Đáng chú ý, một cư dân mạng còn chia sẻ cách hiểu được nghe từ cha mình: Khi người con gái kết hôn, cô bước vào gia đình nhà chồng. Nếu cuộc hôn nhân kết thúc và cô trở về, gia đình có thể thực hiện lễ “hồi tôn” để kính báo với tổ tiên rằng người con gái đã trở lại dòng họ.

Đây là những diễn giải từ người xem, không phải bằng chứng rằng tập tục được thực hiện giống nhau ở mọi địa phương. Tuy nhiên, chúng cho thấy vì sao một câu chuyện văn hóa tưởng chừng nhỏ bé lại khiến nhiều người quan tâm đến vậy.

Điều đẹp nhất không phải chữ “Trọng” hay chữ “Thị”, mà là con gái vẫn có một nơi để trở về

Nhắc đến chuyện ly hôn, người ta thường nói về nỗi buồn của hai người từng yêu nhau, những đổ vỡ trong hôn nhân hay khó khăn khi bắt đầu cuộc sống mới. Nhưng có một nỗi lo khác ít được nhắc đến: Người phụ nữ sẽ đi đâu khi cuộc hôn nhân không còn là nơi mình muốn ở lại?

Với nhiều người, ly hôn không chỉ là kết thúc một mối quan hệ. Đó còn là việc phải thu xếp lại chỗ ở, tài chính, công việc, thậm chí đối diện với những lời bàn tán từ người quen. Trong những hoàn cảnh ấy, thái độ của gia đình có thể tạo nên khác biệt rất lớn.

Một người con gái trở về nhà sau đổ vỡ đã có thể mang theo đủ sự mệt mỏi và tổn thương. Điều cô cần đôi khi không phải những câu hỏi tại sao không cố nhịn thêm, tại sao không giữ được chồng hay sau này ai sẽ chịu trách nhiệm cho cuộc sống của mình.

Điều cô cần có thể chỉ là một câu nói rất bình thường: Về nhà đi con.

Nhìn từ góc độ ấy, câu chuyện “hồi tôn” trở nên đáng suy ngẫm. Trong cách kể được chương trình ghi lại, người con gái trở về được đặt lại vào vị trí một thành viên của dòng họ, chứ không phải một người khách đang tìm nơi trú ngụ tạm thời.

Tất nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng việc dùng vị trí của người con trai để thể hiện sự thừa nhận vẫn phản ánh những quan niệm giới tính của xã hội xưa. Một người phụ nữ không cần phải được xem như con trai mới xứng đáng có tiếng nói và chỗ đứng trong gia đình.

Nhưng nếu đặt câu chuyện trong bối cảnh những quy ước truyền thống, điều khiến khán giả cảm động là cách người ta nhìn thấy nỗ lực giữ lại sự gắn bó với người con gái, ngay cả khi cuộc hôn nhân của cô không đi đến cuối cùng. Bởi một cuộc hôn nhân có thể kết thúc, nhưng quan hệ giữa cha mẹ và con cái không vì thế mà biến mất.

Con gái lấy chồng không có nghĩa là thôi làm con của cha mẹ. Và ly hôn cũng không phải điều khiến một người đánh mất quyền được yêu thương, được chăm sóc hay được trở về nhà. Một gia đình thực sự là chỗ dựa không chỉ mở cửa khi con cái thành công, hạnh phúc và có một cuộc sống đáng tự hào. Đó còn phải là nơi đủ bao dung để đón con trở về khi mọi chuyện không diễn ra như mong đợi.

Đáng quý nhất không phải gia đình có thể giải quyết thay mọi khó khăn, mà là người con không phải xấu hổ, sợ hãi hay cảm thấy mình trở thành gánh nặng khi cần được giúp đỡ. Câu chuyện “hồi tôn” trong Quán Nhà Haha vì thế gợi ra một suy nghĩ vẫn còn nguyên giá trị trong cuộc sống hiện đại.

Chúng ta có thể thay đổi nhiều quan niệm về hôn nhân, về vai trò của nam giới và phụ nữ, về cách một gia đình được hình thành. Nhưng có một điều không nên thay đổi: Tình thương dành cho con cái không cần phải đi kèm điều kiện rằng cuộc đời chúng nhất định phải thành công hay hôn nhân nhất định phải trọn vẹn.

Sau tất cả, người con gái đi lấy chồng vẫn là con gái của cha mẹ. Nếu một ngày hôn nhân không còn hạnh phúc, cô có quyền lựa chọn một cuộc sống khác, có quyền bắt đầu lại và cũng xứng đáng được gia đình đón nhận bằng sự tử tế.

Bởi nhà ngoại không nên là nơi người phụ nữ chỉ dám về khi mọi chuyện tốt đẹp. Đó còn có thể là nơi cô được trở về trong những ngày khó khăn nhất, không cần mang theo lời giải thích hay chứng minh mình đã cố gắng đến mức nào.