"Chuyển con từ trường quốc tế sang trường công, 12 năm tiết kiệm cả tỷ, con vẫn đủ kiến thức": Quan điểm khiến cha mẹ Việt tranh luận

Chọn trường công hay trường tư, trường quốc tế từ lâu đã không còn là câu hỏi đơn giản với nhiều gia đình. Trường công có lợi thế về chi phí và nền tảng học thuật, trong khi trường tư, quốc tế nổi bật ở ngoại ngữ, phương pháp giáo dục và trải nghiệm học tập.

Mới đây, một cuộc tranh luận được khơi lên trên mạng xã hội từ một nhóm phụ huynh có con vừa chuyển từ trường quốc tế sang trường công. Họ nhận thấy học sinh trường công có nền tảng Toán, Tiếng Việt khá chắc, tự lập và tập trung hơn, trong khi các bạn từ trường quốc tế có lợi thế rõ rệt về tiếng Anh.

Từ đó, một phụ huynh đưa ra phép tính: thay vì chi hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho trường quốc tế, có thể cho con học trường công với chi phí chỉ vài triệu đồng/năm, phần tiền còn lại đầu tư thêm cho ngoại ngữ, kỹ năng hoặc gửi tiết kiệm dài hạn. Nếu kéo dài 12 năm, khoản chênh lệch có thể lên tới hàng tỷ đồng.

Quan điểm này lập tức gây tranh luận: Liệu có nhất thiết phải bỏ ra hàng trăm triệu đồng mỗi năm để con học trường quốc tế, hay trường công cũng có thể đáp ứng tốt nếu gia đình biết bổ sung những gì còn thiếu?

So sánh khập khiễng?

Nhiều người cho rằng, trường công và trường tư, đặc biệt là trường quốc tế, không hoàn toàn cung cấp cùng một mô hình giáo dục để có thể đặt lên bàn cân chỉ bằng học phí và điểm số.

Nếu chỉ nhìn vào kiến thức Toán, Tiếng Việt hay khả năng làm bài kiểm tra, việc so sánh có thể trở nên khập khiễng. Mỗi mô hình có một cách tiếp cận khác nhau và mỗi gia đình cũng có một hình dung khác nhau về những gì muốn con nhận được sau nhiều năm đi học.

Với trường công, lợi thế dễ thấy là chi phí hợp lý, chương trình học thuật tương đối rõ ràng và môi trường tập thể lớn. Học sinh được học trong một môi trường đông bạn bè, có sự cạnh tranh nhất định và phải rèn khả năng thích nghi, tự giác. Nhiều phụ huynh cũng đánh giá cao nền tảng kiến thức của học sinh trường công, đặc biệt ở những môn học cốt lõi.

Nhưng những kỹ năng như ngoại ngữ, thuyết trình, tranh biện, phản biện, làm việc nhóm hay các hoạt động trải nghiệm không phải lúc nào cũng được phát triển đồng đều ở tất cả học sinh. Nếu có, nhiều trường hợp đến từ năng lực riêng của trẻ hoặc sự đầu tư thêm của gia đình bên ngoài nhà trường.

Trong khi đó, điểm mạnh của trường tư và trường quốc tế lại nằm ở một hệ giá trị khác.

Ở những trường có chương trình song ngữ hoặc quốc tế, trẻ có thể được tiếp xúc với tiếng Anh thường xuyên hơn, học thông qua dự án, thuyết trình, làm việc nhóm, tranh biện và các hoạt động trải nghiệm. Sĩ số lớp ở nhiều trường cũng thấp hơn, giúp giáo viên có điều kiện theo sát từng học sinh.

Có những học sinh học chương trình song ngữ nhưng vẫn theo hệ Việt Nam, trong đó Toán, Khoa học và tiếng Anh có thể được triển khai theo chương trình riêng. Vì vậy, không thể mặc định rằng học sinh trường tư chỉ mạnh về kỹ năng mà yếu kiến thức. Có những em vẫn sở hữu nền tảng học thuật tốt, tư duy độc lập và hoàn toàn có khả năng thi vào những trường THPT có tính cạnh tranh cao.

Còn với những chương trình quốc tế, sự khác biệt có thể còn lớn hơn. Môi trường tiếng Anh hằng ngày, cách học, hệ thống đánh giá, bạn bè, môi trường đa văn hóa và khả năng chuyển tiếp sang các chương trình quốc tế khác đều là những yếu tố mà một gia đình khi lựa chọn trường phải tính đến.

Nói cách khác, phụ huynh không chỉ đang mua một lượng kiến thức cho con, mà còn đang lựa chọn một môi trường và trải nghiệm giáo dục kéo dài nhiều năm.

Tiền học trường quốc tế không chỉ là tiền mua kiến thức

Vì thế, nhìn học phí trường quốc tế rồi quy đổi thành "nếu cho con học trường công thì số tiền này có thể gửi ngân hàng được bao nhiêu" nghe có vẻ rất hợp lý về mặt tài chính, nhưng chưa chắc đã phản ánh đầy đủ giá trị của hai lựa chọn.

Một gia đình bỏ ra hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi năm cho việc học của con không nhất thiết là vì họ không biết tính toán. Họ có thể đang trả tiền cho môi trường mà con sử dụng mỗi ngày, sĩ số lớp, chương trình học, hoạt động trải nghiệm, phương pháp giảng dạy, sự thuận tiện, định hướng du học hoặc đơn giản là một môi trường mà họ tin rằng phù hợp với tính cách và mục tiêu của con.

Giàu hay có điều kiện cũng không có nghĩa là phải chọn phương án rẻ nhất. Nếu một gia đình có khả năng tài chính và xác định rõ điều mình muốn con nhận được từ môi trường giáo dục ấy, việc họ lựa chọn trường tư hay trường quốc tế cũng là một quyết định cá nhân đáng được tôn trọng.

Ngược lại, một gia đình chọn trường công cũng hoàn toàn không có nghĩa là đang cho con một nền giáo dục kém hơn. Nếu con phù hợp với môi trường công lập, có khả năng tự học tốt và gia đình chủ động bổ sung những năng lực cần thiết, đây vẫn có thể là một lựa chọn rất hiệu quả.

Chưa kể, nếu cho con học trường công, con số 3-4 triệu đồng/năm được nhắc đến trong câu chuyện thực chất chỉ phản ánh một phần chi phí, không nên được hiểu là toàn bộ số tiền phụ huynh phải bỏ ra để nuôi con học trường công. Ngoài các khoản liên quan đến trường lớp, gia đình còn có thể phải chi cho tiền ăn, sách vở, đồng phục, học phẩm, các hoạt động của con, đi lại, học thêm, ngoại khóa, ngoại ngữ, thể thao hoặc những lớp học bổ trợ khác.

Cuối cùng, không có một công thức chung cho tất cả.

Có gia đình cần một môi trường học thuật chắc chắn, chi phí hợp lý. Có gia đình ưu tiên ngoại ngữ. Có người muốn con rèn khả năng tự lập trong môi trường tập thể đông. Có người lại coi trọng kỹ năng giao tiếp, tư duy phản biện, trải nghiệm và môi trường quốc tế. Mỗi đứa trẻ có năng lực, tính cách và nhu cầu khác nhau; mỗi gia đình có điều kiện tài chính và định hướng giáo dục khác nhau. Rất khó để đứng trên lập trường của mình để đánh giá lựa chọn người khác.

Điều quan trọng không phải là chứng minh trường công hay trường quốc tế "thắng" mà là cha mẹ hiểu mình đang trả tiền cho điều gì và điều đó có thực sự phù hợp với đứa trẻ của mình hay không.

Giáo dục cuối cùng vẫn là một quá trình, không phải phép tính: bỏ ra bao nhiêu tiền và đổi lại bao nhiêu điểm số. Đó là bài toán tìm một môi trường phù hợp, để khoản tiền cha mẹ bỏ ra thực sự trở thành cơ hội phát triển cho đứa trẻ.