Chọn ngành hot ở Match Day: Chuyện một BSNT từng chọn ngành "ế" vì quá yêu thích và bất ngờ 25 năm sau

TS.BS Nguyễn Đình Minh, Trưởng khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Tái tạo (Bệnh viện Đại học Y Dược - ĐHQGHN, Cơ sở Linh Đàm) cho rằng BSNT cần nhìn xa hơn độ “hot” và thu nhập khi chọn ngành. Bởi một ngành được coi là “hot” hôm nay, chưa chắc sau 5 - 10 năm nữa còn là “hot”.

“NGÀNH HOT BÂY GIỜ, 5 - 10 NĂM NỮA CHẮC GÌ CÒN HOT”

Ngọc Minh: Mấy năm gần đây, kỳ Match Day nào cũng thấy ngành phẫu thuật tạo hình rất hot. Thời anh học bác sĩ nội trú (BSNT) có vậy không?

TS.BS Nguyễn Đình Minh:

Không. Cách đây khoảng 25 năm, chuyên ngành Tạo hình chỉ là một chuyên ngành nhỏ, số lượng cán bộ giảng dạy cũng rất hạn chế. Mỗi năm chỉ có khoảng 2-3 bác sĩ nội trú cho một khóa, có khóa còn chỉ có 1 người. Số lượng rất hạn chế. Khi ấy, những ngành “hot” lại rơi vào phẫu thuật ngoại khoa, tim mạch hay sản khoa, mắt…

Điều này cũng không có gì bất ngờ. Thực tế, có những chuyên ngành hiện nay chưa “hot” nhưng chỉ khoảng 5-10 năm sau lại trở nên “hot” và ngược lại, những ngành đang hot bây giờ, ai dám chắc 5 - 10 năm sau vẫn còn hot.

Ngọc Minh: Vì sao lúc đó anh lại chọn một chuyên ngành “đìu hiu” vậy?

TS.BS Nguyễn Đình Minh: Chắc là vì quá yêu thích thôi (cười). Lúc đó, tôi tình cờ đọc được một số bài báo của Thiếu tướng Nguyễn Huy Phan về phẫu thuật tái tạo cho người bệnh là thương binh, bị các vết thương do chiến tranh.

Đặc biệt, thầy có một công trình vô cùng hay, đó là tái tạo dương vật bằng vạt vi phẫu kết hợp với ghép sụn sườn cho những người bị vết thương mất dương vật.

Từ bài báo của thầy Phan, tôi bắt đầu tìm hiểu và thấy Phẫu thuật Tạo hình rất tiềm năng. Thật ra, lúc đó tôi đã làm đề tài về nội khoa. Nhưng sức hút của phẫu thuật tạo hình qua các công trình của thầy Nguyễn Huy Phan đã tạo động lực để tôi đi theo chuyên ngành này.

Sau đó khoảng 5-10 năm, Phẫu thuật Tạo hình lại có “đất sống”. Các bác sĩ theo Phẫu thuật Tạo hình, tốt nghiệp nội trú, có công việc tốt, thu nhập ổn định nhờ xã hội quan tâm tới phẫu thuật thẩm mỹ nhiều hơn.

Ngọc Minh: Vì yêu thích mà theo đuổi Phẫu thuật Tạo hình dù nó chưa hề hot, lúc đó anh có phải cân nhắc nhiều không?

TS.BS Nguyễn Đình Minh: Cân nhắc chứ. Ngày đó, chúng tôi không có ngày hội Match Day như bây giờ. Các bác sĩ nội trú phải chủ động đăng ký chuyên ngành ngay từ đầu, trước khi thi. Vì vậy, mong muốn vào chuyên ngành yêu thích phải thực sự mãnh liệt, đồng thời cũng phải cân nhắc rất kỹ.

Bởi trong chuyên ngành mình lựa chọn có thể có rất nhiều người giỏi, trong khi mình lại không biết mình sẽ thi được bao nhiêu điểm để tính toán cơ hội. Một khi đã chọn thì gần như không còn cơ hội thứ hai.

Còn bây giờ, các bạn thi xong mới chọn ngành. Vẫn có những bạn chọn vì yêu thích. Có thể hôm nay chuyên ngành đó chưa “hot”, nhưng vài năm sau lại trở thành lĩnh vực có nhu cầu cao. Ví như, giải phẫu bệnh, rất ít người đi vào. Tuy nhiên, bây giờ giải phẫu bệnh công việc và thu nhập rất tốt. Tất cả mọi nơi đều cần giải phẫu bệnh và tất cả đều chẩn đoán dựa trên giải phẫu bệnh.

Công việc của bác sĩ giải phẫu bệnh có thể làm trong bệnh viện, có thể làm ngoài, thậm chí về hưu vẫn làm được. Đây là một chuyên ngành trước đây không ai muốn lựa chọn, nhưng sau này trở thành ngành có nhu cầu.

Một quan điểm khác là chọn chuyên ngành “hot” để ra trường có thu nhập tốt. Nhưng tôi nghĩ các bạn cũng nên cân nhắc. Khi một ngành có quá nhiều nhân lực đổ vào thì sự cạnh tranh khi làm nghề sẽ cao hơn.

Với tôi thì chọn ngành vì yêu, hay chọn ngành vì hot đều đúng. Tôi chỉ muốn chia sẻ với các bạn trẻ, khi đã lựa chọn một chuyên ngành, mình phải thực sự đắm đuối và dành tâm huyết cho nó. Có thể mình yêu ngành đó ngay từ đầu, hoặc sau khi bước vào rồi mới dần nhận ra và yêu nó hơn. Cuối cùng, điều quan trọng vẫn là tình yêu và sự gắn bó với chuyên ngành mình đã chọn.

KHÔNG THỂ BẢO BÁC SĨ CHỌN NGÀNH XÃ HỘI CẦN NẾU THU NHẬP QUÁ THẤP

Ngọc Minh: Nhưng nếu nhiều bạn chọn ngành vì hot, thì liệu có sợ nghịch lý: một số lĩnh vực y tế xã hội rất cần lại thiếu người làm, còn BSNT thì không mặn mà?

TS.BS Nguyễn Đình Minh: Nhu cầu xã hội thì đa dạng, nên các chuyên ngành y khoa phải được phát triển đồng đều, cả về hàm lượng khoa học lẫn chất lượng chăm sóc y tế.

Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận rằng có những chuyên ngành có thu nhập thấp hơn. Vì vậy, chúng ta cần có những cơ chế phù hợp để hỗ trợ các bác sĩ theo đuổi những lĩnh vực này.

Đó là bài toán của quản lý: làm sao để những bác sĩ chọn các chuyên ngành thiên về nghiên cứu, ít tiếp xúc với bệnh nhân, do đó có ít cơ hội tạo ra thu nhập, vẫn nhận được sự hỗ trợ và đãi ngộ xứng đáng.

Quan trọng là khi lựa chọn những chuyên ngành đó, các bác sĩ không cảm thấy mình quá thiệt thòi.

Về mặt xã hội, nếu chỉ đơn thuần nói rằng một người hãy lựa chọn một chuyên ngành ít thu nhập, điều kiện làm việc không tốt vì xã hội đang cần thì rất khó thuyết phục.

Ngọc Minh: Bài toán của quản lý như anh vừa nói, cụ thể là gì?

TS.BS Nguyễn Đình Minh: Vấn đề sự chênh lệch trong lựa chọn chuyên ngành, nguyên nhân một phần đến từ thu nhập. Với mức lương cơ bản hiện nay, bác sĩ rất khó có thể trang trải cuộc sống. Khi thu nhập từ lương cơ bản không đủ sống và bác sĩ buộc phải làm thêm để có thêm thu nhập. Do đó những chuyên ngành nào có nhiều cơ hội làm thêm, tạo ra thu nhập tốt hơn sẽ dễ được lựa chọn.

Như vậy, đây không chỉ là câu chuyện về sở thích hay đam mê của mỗi người mà còn liên quan đến vấn đề quản lý và chính sách.

Về lâu dài, ngay cả sau khi tốt nghiệp nội trú, việc các bạn lựa chọn chuyên ngành nào để gắn bó cũng sẽ phụ thuộc rất nhiều vào câu hỏi: Chuyên ngành đó có mang lại thu nhập đủ tốt để họ có thể sống và làm nghề hay không?

Ví dụ, ở Pháp, những chuyên ngành “hot”, có nhiều cơ hội tiếp xúc với bệnh nhân thì thu nhập có thể tốt hơn. Tuy nhiên, Nhà nước vẫn có chính sách hỗ trợ những bác sĩ lựa chọn các chuyên ngành khác bằng mức lương tương xứng. Các bác sĩ muốn thu nhập cao hơn có thể rời bệnh viện công để làm tư nhân hoàn toàn.

Lương của các bác sĩ làm việc tại bệnh viện công ở Pháp cũng không quá chênh lệch giữa các chuyên ngành. Các bác sĩ đều được Nhà nước trả mức lương tương đối cao và có sự cân bằng nhất định.

Tất nhiên, khi bác sĩ đạt đến một trình độ cao như các giáo sư thì thu nhập sẽ cao hơn hẳn do những ưu đãi đặc thù.

Ngọc Minh: Bác sĩ có lời khuyên gì cho các bác sĩ nội trú lựa chọn những ngành “hot”?

TS.BS Nguyễn Đình Minh: Không ai có thể giỏi ngay từ đầu. Chúng ta đều phải trải qua một quá trình học tập và rèn luyện rất gian khổ.

Dù chuyên ngành có “hot” đến đâu, chúng ta vẫn phải đi theo con đường chính thống, nghĩa là không ngừng học tập, phát triển theo hướng học thuật và nghiên cứu khoa học, đồng thời nắm vững những kiến thức nền tảng.

Ví dụ, sau khi tốt nghiệp nội trú, dù 5 năm hay 10 năm sau muốn trở thành người như thế nào, trong khoảng thời gian đó vẫn phải tiếp tục rèn luyện bản thân và phát triển theo định hướng mà các thầy đã đưa ra.

Dù chọn chuyên ngành “hot” hay chưa “hot”, mục tiêu của người bác sĩ vẫn phải là giúp đỡ được nhiều bệnh nhân hơn.

Cảm ơn bác sĩ, chúc bác sĩ sức khỏe và thành công!