Cả gia đình cùng mắc tiểu đường vì bữa nào cũng ăn 2 món nhiều người Việt mê “như điếu đổ”
Không ăn đồ ngọt nhưng vẫn mắc tiểu đường, đây là nghịch lý đang xảy ra với không ít người. Một trường hợp điển hình là cả gia đình 3 người đều được chẩn đoán tiểu đường chỉ vì thói quen ăn uống lặp lại mỗi ngày này.
Theo bác sĩ chuyên khoa giảm cân Đài Loan (Trung Quốc) Dương Trí Văn, gia đình này gần như bữa nào cũng ăn cơm chiên hoặc mì xào, lại cho rất nhiều tương ớt và nước tương để “đậm vị”. Mỗi người có thể ăn liền 2-3 bát mới thấy no, trong khi hầu như không ăn kèm rau hay thực phẩm giàu đạm.
Kết quả kiểm tra khiến nhiều người bất ngờ: cả 3 thành viên đều mắc tiểu đường, tỷ lệ “trúng” lên tới 100%.
Vì sao lại như vậy? Theo bác sĩ, vấn đề không nằm ở việc ăn ngọt hay không, mà nằm ở lượng tinh bột tinh chế quá cao. Những món như cơm chiên, mì xào đều thuộc nhóm giàu carbohydrate (chất bột đường), lại được chế biến theo kiểu nhiều dầu mỡ, dễ khiến đường huyết tăng vọt sau ăn.
Trong trường hợp này, chỉ số đường huyết sau ăn của các bệnh nhân có thể lên tới 400-500 mg/dL, trong khi mức bình thường là dưới 140 mg/dL. Đáng nói, kiểu ăn “toàn tinh bột” khiến cơ thể nhanh đói trở lại, dẫn đến vòng luẩn quẩn: ăn nhiều - tăng đường huyết - nhanh đói - lại ăn tiếp.
Không chỉ vậy, việc sử dụng nhiều gia vị mặn như nước tương còn làm tăng lượng natri, gây nguy cơ mất nước. Khi kết hợp với đường huyết cao kéo dài, người bệnh có thể đối mặt với biến chứng nguy hiểm gọi là “tăng đường huyết tăng áp lực thẩm thấu” (HHS), với tỷ lệ tử vong từ 5% đến 20%.
Bác sĩ Dương Trí Văn cho biết, gốc rễ của vấn đề nằm ở tình trạng “kháng insulin”. Đây là hiện tượng cơ thể tiết insulin nhưng tế bào không còn đáp ứng hiệu quả, khiến đường trong máu không được đưa vào tế bào để sử dụng, từ đó gây tăng đường huyết.
Những yếu tố làm tăng nguy cơ kháng insulin bao gồm: ăn nhiều tinh bột, thừa mỡ nội tạng, ít vận động. Nếu kéo dài, không chỉ tuyến tụy bị “quá tải” mà còn kéo theo tổn thương mạch máu, thận và nhiều cơ quan khác, cuối cùng dẫn đến tiểu đường type 2.
Theo thống kê, tiểu đường type 2 chiếm tới 90-95% tổng số ca bệnh. Giai đoạn đầu, bệnh thường diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng. Khi bệnh nặng hơn, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như khát nước liên tục, tiểu nhiều, ăn nhiều nhưng vẫn sụt cân, mệt mỏi, vết thương lâu lành, dễ nhiễm trùng, thậm chí có thể rơi vào tình trạng mất nước hoặc hôn mê.
Từ trường hợp trên, các chuyên gia nhấn mạnh: kiểm soát đường huyết không chỉ là “kiêng đồ ngọt”, mà quan trọng hơn là cân bằng tổng thể khẩu phần ăn.
Một số thực phẩm được khuyến nghị giúp hỗ trợ ổn định đường huyết có thể kể đến như giá đỗ (giàu chất xơ hòa tan, làm chậm hấp thu đường), bông cải xanh (chứa sulforaphane giúp cải thiện kháng insulin), hành tây (giàu quercetin hỗ trợ chuyển hóa), mướp đắng (còn gọi là khổ qua, có tác dụng hỗ trợ hạ đường huyết) và khoai môn (chứa tinh bột kháng, tiêu hóa chậm hơn).
Điểm chung của các thực phẩm này là giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, đồng thời hỗ trợ chuyển hóa tốt hơn. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ thực sự rõ rệt khi đi kèm với chế độ ăn cân đối, đủ đạm, đủ rau và hạn chế tinh bột tinh chế.
Câu chuyện cả gia đình cùng mắc bệnh vì một thói quen ăn uống quen thuộc là lời cảnh báo rõ ràng: không phải cứ ăn “món quen” là an toàn. Vấn đề nằm ở tần suất, cách chế biến và sự cân bằng dinh dưỡng trong mỗi bữa ăn. Trong nhiều trường hợp, chính những thói quen lặp lại mỗi ngày mới là yếu tố âm thầm đẩy cơ thể vào nguy cơ bệnh tật.