40 tuổi, tôi nhìn lại bảng chi tiêu và giật mình: Có tiền cho cả nhà, nhưng không có dòng nào cho chính mình
Ở tuổi 40, nhiều phụ nữ có thể kể vanh vách từng khoản chi trong tháng: Tiền điện, tiền nước, tiền học thêm của con, tiền giỗ chạp, tiền mừng cưới… Nhưng khi được hỏi: “Chị dành bao nhiêu cho chính mình?”, không ít người im lặng.
1. Bảng chi tiêu đủ mọi thứ - trừ “tôi”
Năm tôi 40 tuổi, thu nhập trung bình mỗi tháng của gia đình khoảng 32 triệu đồng. Chồng đưa 20 triệu, tôi góp thêm 12 triệu từ công việc tự do. Ngồi xuống lập bảng chi tiêu, tôi thấy mình khá “giỏi quản lý”:
BẢNG CHI TIÊU THÁNG
Tổng thu nhập: 32.000.000 đồng/tháng
| HẠNG MỤC | SỐ TIỀN (đồng) |
|---|---|
| CHI PHÍ THIẾT YẾU | |
| Tiền nhà / Phí chung cư | 5.000.000 |
| Điện – nước – internet | 1.500.000 |
| Học phí + học thêm của con | 6.500.000 |
| Tiền ăn uống | 7.000.000 |
| Xăng xe – đi lại | 1.500.000 |
| Hiếu hỷ – nội ngoại | 1.000.000 |
| Bảo hiểm các loại | 2.000.000 |
| Tổng chi thiết yếu | 24.500.000 |
| TIẾT KIỆM & ĐẦU TƯ | |
| Gửi tiết kiệm | 4.000.000 |
| Quỹ khẩn cấp | 1.000.000 |
| Đầu tư nhỏ lẻ | 1.000.000 |
| Tổng tiết kiệm – đầu tư | 6.000.000 |
| CHI CHO BẢN THÂN (gần như không có) | 0 – 500.000 |
| TỔNG CHI TRUNG BÌNH | 30.500.000 |
| DƯ (thường phát sinh hết) | ~1.500.000 |
Nhìn vào bảng này, tôi thấy mình rất có trách nhiệm. Có tiết kiệm. Có quỹ dự phòng. Không nợ nần. Mọi thứ đều “đúng chuẩn”.
Nhưng đọc kỹ lại, tôi chợt giật mình: Không có một dòng nào ghi “Chi cho bản thân”.
Không có tiền chăm sóc da. Không có tiền học thêm kỹ năng. Không có tiền tập gym. Thậm chí, nhiều tháng tôi còn chần chừ khi mua một chiếc váy 700.000 đồng.
2. Tại sao phụ nữ 40+ hay tự loại mình khỏi ngân sách?
Ở tuổi này, chúng ta thường rơi vào giai đoạn “kẹp giữa”: Trên là bố mẹ già, dưới là con đang tuổi học hành. Thu nhập không quá thấp, nhưng chi phí thì tăng đều.
Và trong vô thức, nhiều phụ nữ tự xếp mình xuống cuối danh sách ưu tiên.
Tôi từng nghĩ: “Thôi, con cần hơn.” Tôi từng tự an ủi: “Mình cũng đâu cần gì nhiều.” Tôi từng trì hoãn: “Khi nào dư dả rồi tính”.
Nhưng sự thật là: Nếu không chủ động dành một khoản cho mình, sẽ không bao giờ có cái gọi là “dư dả”.
Bởi vì chi tiêu gia đình luôn có khả năng phình ra. Con thêm lớp học. Giá điện tăng. Đám cưới nhiều hơn dự kiến. Mọi khoản đều có lý do hợp lý để chi thêm.
Chỉ riêng “tôi” là dễ bị gạch bỏ nhất.
3. Không chi cho mình - rủi ro tài chính âm thầm
Nghe có vẻ lạ, nhưng không dành tiền cho bản thân cũng là một rủi ro tài chính.
- Khi bạn không đầu tư vào sức khỏe, bạn có thể phải trả giá bằng viện phí sau này.
- Khi bạn không học thêm kỹ năng, thu nhập của bạn có thể dậm chân tại chỗ.
- Khi bạn không chăm sóc tinh thần, bạn dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, cáu gắt, và cuối cùng là chi tiêu bù đắp theo kiểu “mua cho đã” rồi lại hối hận.
Tôi từng có những tháng như vậy: Cả năm không mua gì cho mình, rồi một ngày stress, tôi đặt liền mấy món online hết gần 3 triệu. Đó không phải là tiêu dùng thông minh, mà là tiêu dùng cảm xúc.
4. Tôi thay đổi ngân sách như thế nào?
Sau một lần ngồi lại, tôi quyết định chỉnh lại bảng chi tiêu theo mô hình 50 – 20 – 20 – 10:
- 50%: Chi phí thiết yếu
- 20%: Tiết kiệm & đầu tư
- 20%: Gia đình mở rộng & phát sinh
- 10%: Bản thân
Với thu nhập 32 triệu đồng, 10% tương đương 3,2 triệu đồng mỗi tháng.
Tôi tách riêng một tài khoản nhỏ, đặt tên rất rõ ràng: “Quỹ của tôi”.
3,2 triệu này dùng cho:
- 1 triệu: Tập yoga + gym
- 700.000đ: Mỹ phẩm/skincare
- 500.000đ: Sách & khóa học online
- 1 triệu: Quỹ trải nghiệm (cà phê, gặp bạn, đi xem phim…)
Tháng nào không dùng hết, tôi để dồn lại. Sau 6 tháng, tôi có gần 10 triệu và tự thưởng cho mình một chuyến đi ngắn 3 ngày.
Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi đi mà không thấy tội lỗi.
5. Khi người mẹ ổn định, cả gia đình ổn định
Điều thú vị là: Khi tôi bắt đầu dành tiền cho mình một cách có kế hoạch, tôi không hề “phung phí” hơn. Ngược lại, tôi kiểm soát chi tiêu tốt hơn.
Tôi không còn mua bốc đồng. Tôi không còn cảm giác thiệt thòi. Tôi không còn so đo khi thấy người khác hưởng thụ.
Chồng tôi cũng thay đổi cách nhìn. Anh nói: “Em nên làm vậy từ lâu rồi.”
Con tôi nhìn thấy mẹ đi tập thể dục đều đặn, đọc sách mỗi tối. Nó bắt đầu hỏi: “Mẹ ơi, mẹ học gì thế?” Tôi chợt nhận ra: Dành tiền cho bản thân cũng là một cách giáo dục con về giá trị của tự trọng và tự chăm sóc.
6. Bài học tài chính cho phụ nữ 40+
Nếu bạn đang 40 tuổi và ngân sách của bạn “bao gồm tất cả trừ mình”, có thể đã đến lúc sửa lại.
Đừng đợi đến khi con lớn. Đừng đợi đến khi về hưu. Đừng đợi đến khi sức khỏe có vấn đề.
Hãy bắt đầu bằng một con số nhỏ: 5% thu nhập, nếu 10% là quá nhiều. Quan trọng không phải số tiền, mà là sự công nhận: Bạn xứng đáng có một dòng riêng trong bảng chi tiêu.
Bởi vì một phụ nữ tài chính tỉnh táo không phải là người hy sinh hết mình, mà là người biết cân bằng.
Ngân sách của bạn có thể bao gồm cả thế giới. Nhưng xin đừng để nó thiếu đúng một điều: “Bản thân tôi”