Vụ học sinh hành hung cô giáo, một người thầy nói thẳng: Nhân văn không đồng nghĩa dễ dãi, giáo dục không thể xóa nhòa ranh giới

Vụ nam sinh có hành vi bạo lực với cô giáo tại Hà Nội mới đây tiếp tục đặt ra những câu hỏi về kỷ luật học sinh, kỷ cương trường học và cơ chế bảo vệ giáo viên. Trước sự việc, thầy Trần Trung Hiếu, giáo viên tại Trường THPT chuyên Phan Bội Châu (TP Vinh, Nghệ An), đã có những chia sẻ thẳng thắn về Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT và yêu cầu bảo đảm tính răn đe trong giáo dục.

Theo kết quả điều tra ban đầu, ngày 19/10, do không hoàn thành bài tập về nhà, L.H.V cùng một số học sinh khác trong lớp bị cô giáo L.T.H yêu cầu đứng ở góc lớp. Lúc này, L.H.V đã bực tức dùng tay đánh cô giáo, khiến nạn nhân bị gãy xương cánh mũi phải.

Ngay trong ngày 19/10, Công an xã Nội Bài đã làm rõ vụ việc và ra lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với L.H.V về hành vi cố ý gây thương tích. Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đang tiếp tục củng cố hồ sơ để xử lý vụ việc theo quy định của pháp luật.

Trước sự việc này, thầy Trần Trung Hiếu đã bày tỏ quan điểm, đặt vụ việc tại Hà Nội bên cạnh một trường hợp bạo lực với giáo viên từng xảy ra trước đó, đồng thời đặt vấn đề về hiệu quả của cơ chế kỷ luật học sinh hiện hành.

Dưới đây là chia sẻ của thầy Trần Trung Hiếu:

01. Nhân văn không đồng nghĩa với dễ dãi; giáo dục không có nghĩa là xóa nhòa ranh giới

Ngày 16/9/2025, tại Trường THCS Đại Kim, Hà Nội, một nam sinh lớp 7 túm tóc, ghìm đầu, kéo ngã cô giáo chủ nhiệm ngay trong lớp học khi cô thu giữ đồ chơi có nguy cơ gây mất an toàn.

Ngày 19/10/2026, tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, Hà Nội, một nam sinh lớp 12 bất ngờ có hành vi bạo lực với cô giáo chủ nhiệm đang đứng lớp. Hai sự việc, cách nhau hơn một năm, cùng xảy ra tại Thủ đô ngàn năm văn hiến, đã gióng lên hồi chuông báo động về đạo đức học sinh và kỷ cương trường học.

Nếu "vụ Đại Kim" là một “cú tát” vào danh dự người thầy, thì "vụ Mạc Đĩnh Chi" chẳng khác nào một “cú đấm” vào niềm tin của xã hội đối với môi trường giáo dục.

Điều đáng nói, vụ Đại Kim xảy ra trước khi Thông tư 19/2025/TT-BGDĐT có hiệu lực ngày 31/10/2025; còn vụ Mạc Đĩnh Chi xảy ra sau gần một năm triển khai văn bản này. Hai sự việc không đủ để kết luận Thông tư 19 là nguyên nhân làm gia tăng bạo lực học đường. Nhưng chúng đặt ra một câu hỏi không thể né tránh: Cơ chế kỷ luật học sinh hiện hành đã đủ sức răn đe, bảo vệ giáo viên và giữ gìn kỷ cương trường học hay chưa ?

Thông tư 19 quy định các biện pháp kỷ luật đối với học sinh phổ thông ngoài cấp tiểu học gồm nhắc nhở, phê bình và yêu cầu viết bản tự kiểm điểm. Những hình thức như tạm dừng học hoặc đình chỉ học không còn được quy định như các biện pháp kỷ luật trong văn bản trước đây.

Mục tiêu giáo dục nhân văn, giúp học sinh nhận ra sai lầm và tiến bộ, là hoàn toàn chính đáng. Không ai chủ trương dùng hình phạt hà khắc để thay thế giáo dục. Nhưng nhân văn không đồng nghĩa với dễ dãi; giáo dục không có nghĩa là xóa nhòa ranh giới giữa lỗi lầm thông thường và hành vi xâm phạm thân thể, danh dự, nhân phẩm người khác.

Một học sinh vi phạm nội quy, một học sinh tái phạm nhiều lần và một học sinh có hành vi bạo lực với giáo viên không thể được nhìn nhận bằng cùng một thước đo. Nếu mọi sai phạm cuối cùng đều chủ yếu dừng ở nhắc nhở, phê bình, viết kiểm điểm, liệu có bảo đảm tính tương xứng giữa hành vi và hậu quả? Nếu người vi phạm không nhận thức được giới hạn phải tôn trọng, liệu sự bao dung có đạt được mục tiêu giáo dục?

Đây chính là điểm cần xem xét nghiêm túc trong Thông tư 19: Cơ chế kỷ luật có thể thiên về phục hồi, nhưng không được làm suy yếu tính răn đe và trách nhiệm đối với hành vi nghiêm trọng. Một văn bản quy phạm pháp luật cần tính đến cả quyền được giáo dục của học sinh lẫn quyền được an toàn, được tôn trọng của giáo viên.

Cũng phải nói thẳng rằng không thể quy toàn bộ sự xuống cấp đạo đức học sinh cho một thông tư. Gia đình, nhà trường, mạng xã hội, môi trường sống và cách ứng xử của người lớn đều có phần trách nhiệm. Kỷ cương trường học không thể chỉ trông chờ vào một văn bản, càng không thể chỉ đặt gánh nặng lên vai giáo viên chủ nhiệm.

Nhưng Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng không thể đứng ngoài câu hỏi về hiệu quả chính sách. Khi những vụ việc nghiêm trọng tiếp tục xuất hiện, điều cần thiết không chỉ là yêu cầu xác minh, xử lý từng vụ việc, mà còn phải đánh giá thực chất tác động của quy định kỷ luật đang áp dụng; lắng nghe giáo viên trực tiếp đứng lớp; làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cơ quan chức năng.

02. Một nền giáo dục không thể mạnh nếu người thầy không được bảo vệ

Bộ GD&ĐT cần rà soát Thông tư 19 theo hướng phân loại rõ mức độ vi phạm, quy định biện pháp giáo dục và xử lý tương xứng, có cơ chế can thiệp kịp thời đối với hành vi bạo lực nghiêm trọng, tái phạm; đồng thời bảo đảm quy trình công bằng, quyền được trình bày của học sinh và trách nhiệm bảo vệ người bị xâm hại. Những hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật phải được chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét theo quy định, không thể chỉ giải quyết nội bộ bằng một lời xin lỗi.

Xin đừng để người thầy bước vào lớp học với nỗi lo bị xúc phạm, bị đe dọa, bị hành hung. Xin đừng để sự nhân văn bị hiểu thành sự dung thứ vô điều kiện, để quyền của học sinh được nhấn mạnh mà quyền được an toàn của giáo viên bị xem nhẹ.

Một nền giáo dục không thể mạnh nếu người thầy không được bảo vệ. Một trường học không thể là nơi giáo dục nhân cách nếu bạo lực với chính người giáo dục không được xử lý tương xứng.

Hai cú đánh tại hai ngôi trường ở Hà Nội là lời cảnh tỉnh. Điều xã hội chờ đợi không phải những lời hứa quen thuộc sau mỗi vụ việc, mà là hành động cụ thể để khôi phục kỷ cương, bảo vệ người thầy và trả lại sự tôn nghiêm cho lớp học. Bởi suy cho cùng, nhân văn phải đi cùng kỷ cương; bao dung phải đi cùng trách nhiệm; và giáo dục phải bắt đầu từ việc dạy con người biết tôn trọng con người.