Vụ 2 nữ sinh y khoa livestream phát ngôn gây bức xúc: Một bác sĩ lên tiếng "Em à! Vừa phải thôi! Anh mắng em đấy!"

Sau khi đoạn clip hai nữ sinh viên ngành Y thực tập tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội) livestream với những lời lẽ thiếu chuẩn mực gây bão mạng xã hội, một bác sĩ đang công tác tại Bệnh viện Bạch Mai đã có bài chia sẻ nhẹ nhàng nhưng thẳng thắn. Đây được xem như một lời nhắc nhở dành cho các thế hệ sinh viên y khoa.

Sự việc gây xôn xao

Tối 26/7, mạng xã hội lan truyền clip hai nữ sinh viên ngành Y mặc trang phục thực tập, livestream tại quầy đón tiếp Bệnh viện Đa khoa Đức Giang với nhiều lời lẽ thiếu chuẩn mực, thậm chí dọa "tiêm thuốc độc" một tài khoản tương tác trong phiên live. Đoạn clip nhanh chóng lan truyền, thu hút hàng nghìn bình luận bức xúc vì nhiều người tưởng đây là nhân viên y tế chính thức.

Sáng 27/7, khi vụ việc còn chưa lắng xuống, dư luận lại tiếp tục dậy sóng với một đoạn clip khác của một nữ sinh ngành Y. Trong video, cô gái mặc áo blouse trắng tự quay, kèm caption mang tính "dằn mặt" bệnh nhân: Bị bệnh nhân mắng "sinh viên y thì đi ra, biết cái gì đâu", cô sẽ "xếp giường cho bác ở trong góc và lấy ven trật 3 lần".

"Em à! Vừa phải thôi! Anh mắng em đấy!"

Giữa lúc dư luận còn đang bàn tán, một bài viết chia sẻ trên mạng xã hội của bác sĩ Dương Minh Tuấn (công tác tại Bệnh viện Bạch Mai) nhận được sự chú ý và đồng tình của nhiều người, bao gồm cả những người trong ngành y. 

Mở đầu bài viết bằng câu nói vừa nghiêm khắc vừa gần gũi: "Em à! Vừa phải thôi! Anh mắng em đấy!", vị bác sĩ này không lên án gay gắt, mà chọn cách nhìn nhận vấn đề như một người đi trước, một người thầy đang nói chuyện với đàn em.

Bác sĩ Tuấn thừa nhận rằng trong quãng đường đi học và thực tập ở bệnh viện, hầu như sinh viên y nào cũng từng trải qua những tình huống khiến bản thân buồn, tủi thân hoặc ấm ức: gặp người bệnh nóng nảy, bị nghi ngờ năng lực, bị từ chối cho thực hành, hay thậm chí bị buông lời thiếu thiện cảm. Anh cho rằng các em hoàn toàn có quyền buồn, có quyền chia sẻ với thầy cô, bạn bè để được lắng nghe và định hướng, nhưng khi đã bước vào môi trường y tế, không phải cảm xúc nào, câu chuyện nào cũng nên được đưa lên mạng xã hội.

Điều khiến vị bác sĩ này đặc biệt lo ngại là khi một đoạn video được quay với ý định đùa vui lại gắn liền với hình ảnh người bệnh, giường bệnh, thủ thuật y khoa và cả sự "trả đũa" bằng chính chuyên môn của mình. Anh nhấn mạnh rằng người bệnh dù có thể khó tính, thiếu hợp tác, nhưng họ đang ở vị thế yếu, đến viện trong tâm trạng đau đớn, lo lắng, sợ hãi, nên đôi khi có phản ứng gay gắt không đáng có. Dù không phải chấp nhận mọi sự xúc phạm, nhân viên y tế cũng không thể lấy quyền được tiếp cận cơ thể người bệnh ra để đáp trả.

Bác sĩ Tuấn viết rằng các kỹ thuật như lấy ven, tiêm truyền hay bất kỳ thủ thuật nào cũng không phải là công cụ để chứng minh quyền lực. Mỗi lần kim chạm vào người bệnh phải xuất phát từ chỉ định cần thiết, được thực hiện với năng lực tốt nhất và mục tiêu giảm thiểu đau đớn. Anh cũng lưu ý một điều thường bị bỏ qua như: Che tên chưa chắc đã bảo vệ được người bệnh, bởi khuôn mặt, giọng nói, không gian buồng bệnh, thời điểm điều trị hay cả trang phục, tên cơ sở y tế đều có thể khiến một người bị nhận diện. 

Theo BS Tuấn, người bệnh không phải là chất liệu để tạo nội dung, gây cười hay câu tương tác - sự riêng tư và phẩm giá của họ cần được tôn trọng ngay cả khi họ không biết mình đang bị quay lại.

Lời khuyên dành cho sinh viên ngành y

Không dừng lại ở việc nhắc nhở, bác sĩ Tuấn còn đưa ra hướng xử lý cụ thể cho những tình huống tương tự: Khi gặp người bệnh có thái độ không phù hợp, sinh viên nên bình tĩnh dừng lại nếu cảm xúc vượt tầm kiểm soát, có thể nhờ bác sĩ, điều dưỡng hoặc người hướng dẫn hỗ trợ. Nếu người bệnh từ chối cho sinh viên thực hiện thủ thuật, cần tôn trọng quyết định đó và báo cáo với người phụ trách để có cách xử trí phù hợp; còn nếu bị xúc phạm nghiêm trọng, sinh viên hoàn toàn có quyền bảo vệ mình thông qua quy trình của bệnh viện.

Với kinh nghiệm của người đi trước, BS Tuấn cũng khuyên rằng sau mỗi ca trực căng thẳng, cách giải tỏa lành mạnh là chia sẻ với một người thầy, một đàn anh đàn chị hay một người bạn học đáng tin cậy, chứ không phải đăng tải lên mạng lúc đang nóng giận. Câu hỏi anh đặt ra cũng chính là lời tự vấn dành cho mỗi sinh viên: "Nếu người nằm trên giường bệnh đó là cha mẹ mình, mình có chấp nhận khi xem được đoạn video này không?".

Theo bác sĩ Tuấn, nghề y không đòi hỏi con người phải hoàn hảo hay giấu đi mọi tổn thương, nhưng đòi hỏi khả năng quản lý cảm xúc để nó không trở thành nguy cơ cho người bệnh. BS Tuấn cho rằng sự trưởng thành của một người thầy thuốc không nằm ở việc chưa từng nổi giận, mà ở khả năng không để cơn giận điều khiển bàn tay, lời nói và quyết định chuyên môn của mình.

Khép lại bài viết, bác sĩ Dương Minh Tuấn gửi gắm đến các sinh viên y khoa một thông điệp đầy tâm huyết: Giữ được sự nhiệt thành của tuổi trẻ nhưng luôn đi cùng sự thận trọng, giữ được lòng tự trọng nhưng không biến thành hơn thua, giữ được tiếng cười nhưng không đặt nó trên nỗi đau và sự bất an của người bệnh.

Trong bối cảnh vụ việc liên quan đến các sinh viên y khoa đang được dư luận theo dõi sát sao và hai sinh viên liên quan đối diện với án kỷ luật từ nhà trường, những chia sẻ mang tính xây dựng như của bác sĩ Tuấn được xem là một góc nhìn nhân văn, giúp câu chuyện không chỉ dừng lại ở sự phẫn nộ mà còn mở ra bài học về đạo đức nghề nghiệp cho những người đang trên con đường trở thành thầy thuốc.

Toàn bộ chia sẻ của BS Dương Minh Tuấn như sau: 

"Em à!

Vừa phải thôi!

Anh mắng em đấy!

Trong những năm tháng đi học và thực tập nơi bệnh viện, có lẽ sinh viên y nào rồi cũng sẽ gặp một vài tình huống khiến mình buồn, tủi thân hoặc ấm ức.

Có người bệnh nóng nảy, người nghi ngờ năng lực của sinh viên, có người từ chối cho thực hành, buông lời thiếu thiện cảm, thậm chí cố ý làm khó. Sau nhiều giờ đứng viện, thiếu ngủ, chưa kịp ăn, lại phải chịu một câu nói không dễ nghe ai mà chả thấy tổn thương?

Các em có quyền buồn, thất vọng, có quyền kể lại với thầy cô, bạn bè thân thiết để được chia sẻ và hướng dẫn, nhưng khi đã bước vào môi trường y tế, không phải cảm xúc nào, câu chuyện nào cũng nên được đưa lên mạng xã hội. Một đoạn video của em có thể chỉ được quay với ý định trêu đùa nhưng khi nó gắn với hình ảnh, câu chuyện người bệnh, giường bệnh, thủ thuật và sự “trả đũa” bằng chuyên môn thì câu chuyện không còn đơn thuần là một trò vui nữa rồi em ạ.

Người bệnh có thể khó tính, có thể thiếu hợp tác, nhưng em phải nhớ họ đang ở trong hoàn cảnh yếu thế; họ đến bệnh viện vì đau đớn, lo lắng, sợ hãi hoặc bất an trước bệnh tật nên sẽ có những lời nói không đúng xuất phát từ sự thiếu hiểu biết hoặc những phản ứng gay gắt không đáng có. Chúng ta không phải chấp nhận mọi sự xúc phạm, nhưng cũng không thể dùng quyền được tiếp cận cơ thể người bệnh để đáp trả.

Kỹ thuật lấy ven, tiêm truyền hay bất kỳ thủ thuật nào không phải là công cụ để chứng minh quyền lực. Mỗi lần kim chạm vào người bệnh phải xuất phát từ một chỉ định cần thiết, được thực hiện bằng năng lực tốt nhất và với mục tiêu giảm thiểu đau đớn, tai biến. Dù chỉ là lời nói đùa, việc kể rằng mình sẽ “xếp người bệnh vào góc rồi lấy ven thật nhiều lần” cũng có thể khiến mọi người đặt câu hỏi: Liệu người bệnh có còn an toàn khi giao cơ thể mình cho nhân viên y tế?

Các em cũng cần nhớ rằng che tên chưa chắc đã bảo vệ được người bệnh. Khuôn mặt, giọng nói, không gian buồng bệnh, thời điểm điều trị, đồng phục, tên cơ sở y tế hay những chi tiết tưởng như vô tình đều có thể khiến một người bị nhận ra. Người bệnh không phải là content để chúng ta kể chuyện, tạo tiếng cười hay tìm kiếm sự chú ý! Sự riêng tư và phẩm giá của họ phải được tôn trọng ngay cả khi họ không hề biết mình đang được quay lại.

Khi gặp một người bệnh có thái độ không phù hợp, hãy bình tĩnh dừng lại nếu cảm xúc của mình đang vượt khỏi khả năng kiểm soát, em có thể nhờ một bác sĩ, điều dưỡng hoặc người hướng dẫn có kinh nghiệm hỗ trợ. Nếu người bệnh không đồng ý cho sinh viên thực hiện thủ thuật, cần tôn trọng quyết định đó và báo cáo với người phụ trách để có cách xử trí phù hợp. Nếu bị xúc phạm nghiêm trọng, các em có quyền bảo vệ mình bằng quy trình của bệnh viện mà?

Sau ca trực, hãy chia sẻ với người có thể giúp mình trưởng thành hơn: một người thầy, một đàn anh đàn chị, một người bạn học đáng tin cậy. Đó là cách giải toả lành mạnh và cũng là lúc để học cách giao tiếp với những người bệnh khó hợp tác. Đừng đăng tải lên mạng khi đang tức giận. Hãy tự hỏi: Nếu người nằm trên giường bệnh đó là cha mẹ mình, mình có chấp nhận khi xem được đoạn video này không?

Người làm nghề y không cần phải hoàn hảo, cũng không cần giấu mọi tổn thương nhưng nghề này đòi hỏi chúng ta biết quản lý cảm xúc để cảm xúc cá nhân không trở thành nguy cơ đối với người bệnh. Sự trưởng thành không nằm ở việc chưa từng nổi giận, mà nằm ở khả năng không để cơn giận điều khiển bàn tay, lời nói và quyết định chuyên môn của mình.

Anh tin em có thể cũng chỉ muốn đùa vui và chưa lường hết hậu quả, hai bạn sinh viên trong video “thuốc độc” cũng thế, cơ mà trong bệnh viện, có những điều dù chỉ nói đùa cũng không nên nói; có những hình ảnh dù nhiều lượt xem cũng không nên đăng; và có những tổn thương phải được giải quyết bằng sự chuyên nghiệp, không phải bằng mạng xã hội. Các em sẽ còn gặp nhiều người bệnh khó tính hơn, nhiều ca trực mệt mỏi hơn và nhiều lời nói khiến mình chạnh lòng hơn nhưng cũng chính trong những thời điểm ấy, phẩm chất của người thầy thuốc lại cần được bộc lộ rõ nhất.

Mong các em giữ được sự nhiệt thành của tuổi trẻ, nhưng luôn đi cùng sự thận trọng. Giữ được lòng tự trọng, nhưng không biến thành hơn thua. Giữ được tiếng cười, nhưng không đặt nó trên nỗi đau và sự bất an của người bệnh".