Viện Hóa học khẳng định không liên quan đề tài giải Nhất khoa học kỹ thuật quốc gia nghi 'đạo văn'

Trước thông tin lan truyền về sự tương đồng giữa dự án đạt giải Nhất Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật quốc gia dành cho học sinh THCS - THPT năm 2026 với các công bố khoa học trước đó, Viện Hóa học khẳng định: “không có liên quan".

Trên website của Viện Hóa học nêu, trong những ngày gần đây, dư luận đặc biệt quan tâm đến các thông tin liên quan đến dự án “Phát triển vật liệu polyurethane composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” - công trình đạt giải Nhất tại Cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia năm 2026. Dự án thuộc lĩnh vực khoa học vật liệu, do hai học sinh Trường THPT chuyên Lương Văn Tụy (Ninh Bình) thực hiện.

Theo một số thông tin lan truyền trên mạng xã hội, dự án này được cho là có mức độ tương đồng với các công bố khoa học của nhóm nghiên cứu do PGS.TS. Hoàng Mai Hà, Phó Viện trưởng Viện Hóa học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) chủ trì.

Trước vấn đề được dư luận quan tâm, Viện Hóa học khẳng định, đơn vị nghiên cứu nòng cốt trong lĩnh vực hóa học, Viện Hóa học quy tụ đội ngũ các nhà khoa học trình độ cao, có nhiều công trình nghiên cứu giá trị, đóng góp thiết thực cho các lĩnh vực công nghiệp, y dược, vật liệu và bảo vệ môi trường.

Với nền tảng khoa học vững chắc và năng lực triển khai ứng dụng, Viện giữ vai trò quan trọng trong hệ sinh thái khoa học và công nghệ quốc gia.

Đặt trong hệ thống tổ chức chung, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam luôn chú trọng khuyến khích, phát triển nguồn nhân lực khoa học trẻ thông qua nhiều chương trình thiết thực như tổ chức các ngày hội mở (VAST Open Day), tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tiếp cận trực tiếp với hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại trong các lĩnh vực mũi nhọn.

Các hoạt động kết nối giữa nhà khoa học và thanh thiếu niên được đẩy mạnh, góp phần lan tỏa tri thức, khơi dậy đam mê và định hướng thế hệ trẻ theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học một cách bài bản, bền vững.

Trong bối cảnh khoa học mở và chia sẻ tri thức ngày càng được thúc đẩy, việc các ý tưởng, cách tiếp cận hoặc hình thức thể hiện trong các đề tài nghiên cứu của học sinh có thể có những nét tương đồng với các hướng nghiên cứu đã được công bố là hiện tượng có thể xảy ra. Tuy nhiên, mọi đánh giá cần được xem xét một cách khách quan, toàn diện trên cơ sở khoa học và các quy định về liêm chính học thuật.

Chuyên gia không hướng dẫn nhóm học sinh

Các kết quả nghiên cứu chế tạo vật liệu chống cháy của PGS.TS. Hoàng Mai Hà đã được công bố rộng rãi từ năm 2019 trên các kênh khoa học chính thống. Với tinh thần trách nhiệm của nhà khoa học, bên cạnh việc công bố trên các tạp chí chuyên ngành, PGS.TS. Hoàng Mai Hà cũng chủ động chia sẻ các báo cáo, kết quả nghiên cứu nhằm tạo điều kiện để cộng đồng khoa học, đặc biệt là các nhà khoa học trẻ, tham khảo, kế thừa và phát triển các hướng nghiên cứu mới.

Việc tiếp cận và sử dụng các kết quả đã công bố là hoạt động bình thường trong môi trường khoa học mở; tuy nhiên, quá trình khai thác cần tuân thủ nghiêm các quy định về liêm chính khoa học và thuộc trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức sử dụng kết quả đó. Đồng thời, các hội đồng khoa học, ban tổ chức cuộc thi và các tạp chí có trách nhiệm thẩm định, đánh giá mức độ trùng lặp cũng như giá trị mới của công trình trước khi công bố hoặc trao giải.

“PGS.TS. Hoàng Mai Hà khẳng định không có bất kỳ mối liên hệ, hợp tác hay tham gia hướng dẫn nào đối với nhóm học sinh thực hiện dự án”, Viện Hóa học khẳng định.

Cũng theo thông tin từ viện, PGS.TS Hoàng Mai Hà chỉ biết đến dự án của các em học sinh thông qua thông tin trên mạng xã hội.

Theo PGS.TS Mai Hà, từ năm 2018 đến nay, chế tạo vật liệu composite chống cháy là một trong những hướng nghiên cứu chính của ông, đã đạt được một số kết quả và công bố khoa học.

Cụ thể, giai đoạn 2019-2020 ông nghiên cứu về vật liệu chống cháy trên nền polyurethane và năm 2025 có nghiên cứu sử dụng vật liệu khung cơ kim để chống cháy cho nhựa epoxy.

Trước những tác động tiêu cực của các thông tin chưa được kiểm chứng đối với uy tín cá nhân và tổ chức, PGS.TS. Hoàng Mai Hà đề nghị Ban Tổ chức cuộc thi cùng các cơ quan chức năng sớm tiến hành xác minh, làm rõ.

Viện Hóa học cho biết Viện đã rà soát danh sách học sinh, sinh viên đăng ký thực tập, nghiên cứu tại đơn vị trong giai đoạn 2024 - 2025 và không ghi nhận trường hợp nào liên quan đến hai học sinh nêu trên.

Lãnh đạo viện này cho biết sẵn sàng phối hợp với ban tổ chức cuộc thi và các cơ quan chức năng để làm rõ sự việc; đồng thời khẳng định sẽ xử lý nghiêm nếu phát hiện bất kỳ vi phạm nào liên quan đến liêm chính khoa học.

Trước sự việc này, nhiều ý kiến trong giới khoa học cho rằng việc sớm có kết luận khách quan, minh bạch là hết sức cần thiết. Điều này không chỉ góp phần bảo vệ danh dự chính đáng của các nhà khoa học mà còn củng cố niềm tin của xã hội đối với các hoạt động nghiên cứu khoa học, đặc biệt là các sân chơi dành cho học sinh. Hơn thế, đây cũng là dịp để tiếp tục khẳng định vai trò cốt lõi của liêm chính học thuật - nền tảng bảo đảm sự phát triển trung thực, bền vững của khoa học.

Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật quốc gia năm 2026 vừa diễn ra tại Hà Nội. Năm nay, Bộ GD&ĐT trao 14 giải nhất cho các nhóm học sinh xuất sắc.

Tuy nhiên, ngay sau đó, trên các diễn đàn xôn xao nghi vấn về dự án đạt giải nhất có nhiều chi tiết giống với nghiên cứu của một nhà khoa học ở Viện Hóa học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).

Tối 29/3, Bộ GD&ĐT cho biết, đã tiếp nhận thông tin phản ánh về một số nghi vấn liên quan đến việc bảo đảm liêm chính khoa học trong cuộc thi nên đã chỉ đạo các đơn vị chức năng, phối hợp với ban tổ chức cuộc thi, ban giám khảo và các tổ chức, cá nhân liên quan tiến hành kiểm tra, xác minh, làm rõ các nội dung phản ánh.

Điều đáng nói, cuộc thi này năm ngoái cũng có dự án được giải Nhất, sau đó bị phát hiện có nhiều nội dung tương đồng với dự án của nhà khoa học nước ngoài. Sau khi xác minh, Bộ GD&ĐT đã buộc phải thu hồi giải thưởng, giấy chứng nhận của nhóm học sinh.