Về làng Thanh Hà xem đúc tượng Táo quân
Dẫu là nhà làm ăn khá giả hay nhà nghèo, hễ có gian bếp đỏ lửa thì 23 tháng Chạp phải cúng đưa ông Táo về trời. Càng cận ngày, những nhà nghề làm tượng ông Táo ở làng gốm Thanh Hà (Hội An, Quảng Nam) càng tất bật.
Người làm nghề Táo lâu năm nhất ở làng gốm Thanh Hà phải nói đến cụ Nguyễn Thị Lan. Cụ năm nay đã 97 tuổi rồi. Sống gần một thế kỷ, từ thời con gái mười tám đôi mươi cụ đã thạo nghề và “dãi dầu bôn ba buôn tượng Táo mưu sinh ngày sắp Tết không nhớ nổi là mấy mươi năm”.
Cụ Lan nay đã vào tuổi xưa nay hiếm.
Táo trách: “Hôm nay là ngày 23 Tết/Ta đã hết ở đây rồi/Sao không thấy nhà ngươi tiễn đưa lễ vật/Các nhà buôn kia xôi bánh chuối chè/Còn nhà ngươi không có một cây nhang mà thắp/ Thôi được rồi để tâu với Ngọc Hoàng/Bắt toàn nhà ngươi đau hết”
Gia chủ giãi bày: “Trên thế gian kẻ ăn không hết/ Còn nhà con được sớm mất trưa/Nợ kêu đòi quanh xóm/ Con thì đói rách kêu vang/ Chồng con đi vắng chẳng thấy về”
“Thiệt tội quá chừng mấy đứa hỉ. Nghèo chi tới nỗi không có cây nhang mà thắp đưa ông Táo về trời”- Cụ Lan tắc lưỡi thương cho cảnh nhà gia chủ trong bài về. Để rồi đúc kết: “nhưng mà rứa đó. Không lo cho ổng về trời chu đáo là ổng trách. Nên sang hèn chi thì chi chớ phải lo cho ổng về trời đàng hoàng.”.
Truyền lửa nghề
Cụ Lan từ 1-2 năm nay không còn làm tượng Táo nữa. Cụ chia sẻ: “Tay già run rẫy lắm rồi, làm không khéo, tượng không sắc sảo, “bạn hàng” (những khách mua quen lâu năm) họ chê là mất uy tìn nghề làng”.
Toàn bộ cách thức, kinh nghiệm làm tượng Táo quân từ nhào đất sét úp vô khuôn sao cho tượng ra khuôn mịn và sắc sảo, nét nào ra nét đó, đến cách canh lửa lò nung tượng Táo sao cho đều, những người nhà cụ Lan và hai nhà mới bắt đầu làm tượng ông Táo khoảng 4-5 năm nay trong làng, đều thạo từ những căn dặn truyền lửa nghề của nghệ nhân sống đã gần một thế kỷ ở làng này.
Từ những lò gốm còn đỏ lửa nung tượng Táo dịp giáp Tết ở làng Thanh Hà, từ hơn một tháng trước 23 tháng Chạp, tạo thành phẩm khoảng 50.000 tượng Táo”. Số lượng lớn song anh Thành, người phụ trách khâu nung gốm ở đây cho biết: “Năm mô hết veo năm nớ. So với mấy năm trước, năm ni là ít đây, vì trời cứ nắng mưa thất thường nên khâu phơi gốm trước khi đưa vô lò nung chậm ngày hơn”