Tưởng vô hại nhưng 5 hiểu lầm về tầm soát ung thư vú khiến nhiều phụ nữ bỏ lỡ cơ hội phát hiện bệnh sớm

Không có tiền sử gia đình mắc ung thư vú, không sờ thấy khối u hay lo ngại tia X gây hại là những lý do khiến nhiều phụ nữ trì hoãn tầm soát. Tuy nhiên, đây đều là những quan niệm chưa chính xác có thể ảnh hưởng đến cơ hội phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm.

Tầm soát ung thư vú đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện những bất thường khi bệnh chưa gây ra triệu chứng rõ ràng, từ đó giúp người bệnh có cơ hội điều trị sớm. Dù vậy, nhiều phụ nữ vẫn còn những hiểu lầm về việc tầm soát, khiến họ bỏ qua hoặc trì hoãn các xét nghiệm cần thiết.

Dưới đây là 5 quan niệm phổ biến về tầm soát ung thư vú cần được nhìn nhận đúng đắn.

1. Chỉ cần tầm soát nếu gia đình có người mắc ung thư vú

Tiền sử gia đình là một yếu tố nguy cơ, nhưng không phải điều kiện bắt buộc để mắc ung thư vú. Theo bài viết trên Verywell Health, hơn 80% trường hợp ung thư vú xảy ra ở những phụ nữ không có tiền sử gia đình mắc bệnh.

Chỉ khoảng 5-10% trường hợp ung thư vú có liên quan đến yếu tố di truyền. Phần lớn trường hợp còn lại có thể chịu ảnh hưởng của tuổi tác, nội tiết tố và nhiều yếu tố nguy cơ khác.

Vì vậy, ngay cả khi gia đình không có ai mắc ung thư vú, phụ nữ vẫn cần quan tâm đến việc tầm soát. Những người có người thân mắc bệnh, đặc biệt ở độ tuổi trẻ, có thể cần được đánh giá nguy cơ và tầm soát sớm hơn.

2. Chụp nhũ ảnh khiến cơ thể tiếp xúc với lượng tia xạ nguy hiểm

Chụp nhũ ảnh (mammography) sử dụng tia X để tạo hình ảnh mô vú, giúp phát hiện những bất thường ngay cả khi chưa sờ thấy khối u.

Phương pháp này có sử dụng bức xạ ion hóa, nhưng liều tia trong một lần chụp tương đối thấp. Theo bài viết gốc, liều bức xạ của chụp nhũ ảnh 2D tiêu chuẩn khoảng 0,28 mSv, còn chụp 3D khoảng 0,34 mSv.

Với phụ nữ thuộc nhóm tuổi và nguy cơ được khuyến nghị tầm soát, lợi ích của việc phát hiện ung thư sớm nhìn chung lớn hơn nguy cơ tiềm ẩn từ lượng bức xạ này. Tuy nhiên, tần suất chụp cần phù hợp với độ tuổi, tiền sử sức khỏe và mức độ nguy cơ của từng người.

3. Chỉ cần tầm soát khi sờ thấy khối u ở vú

Khối u là một trong những dấu hiệu thường gặp của ung thư vú, nhưng không phải lúc nào bệnh cũng biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu. Mục tiêu của tầm soát là phát hiện tổn thương trước khi xuất hiện triệu chứng.

Chụp nhũ ảnh có thể phát hiện những thay đổi trong mô vú khi khối u còn quá nhỏ để sờ thấy. Phát hiện bệnh sớm thường giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả và cải thiện tiên lượng.

Vì vậy, phụ nữ không nên đợi đến khi xuất hiện khối u mới đi khám. Nếu nhận thấy khối u mới, núm vú tụt bất thường, da vú thay đổi hoặc tiết dịch núm vú bất thường, chị em cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

4. Chụp nhũ ảnh định kỳ đồng nghĩa với việc chắc chắn không mắc ung thư vú

Chụp nhũ ảnh có vai trò quan trọng trong tầm soát, nhưng không thể phát hiện tất cả các trường hợp ung thư vú. Đôi khi, người bệnh vẫn mắc ung thư dù kết quả chụp không phát hiện bất thường.

Nguy cơ bỏ sót có thể cao hơn ở những người có mô vú đặc, do mô tuyến và mô liên kết có thể che lấp tổn thương trên hình ảnh chụp.

Tùy vào đặc điểm mô vú và các yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể cân nhắc bổ sung siêu âm hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI). Phụ nữ cũng cần chú ý những thay đổi bất thường ở vú, ngay cả khi kết quả tầm soát gần nhất bình thường.

5. Chụp ảnh nhiệt có thể thay thế chụp nhũ ảnh

Chụp ảnh nhiệt (thermography) ghi nhận sự thay đổi nhiệt độ trên bề mặt cơ thể và được quảng bá như một phương pháp hỗ trợ phát hiện ung thư vú.

Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định phương pháp này có thể thay thế chụp nhũ ảnh. Chụp ảnh nhiệt cũng chưa được khuyến nghị sử dụng như phương pháp thay thế đã được chứng minh hiệu quả trong tầm soát ung thư vú.

Do đó, phụ nữ không nên dựa vào kết quả chụp ảnh nhiệt để loại trừ nguy cơ mắc bệnh hoặc trì hoãn các xét nghiệm cần thiết.

Phụ nữ nên bắt đầu tầm soát ung thư vú từ khi nào?

Thời điểm bắt đầu và tần suất tầm soát phụ thuộc vào độ tuổi, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ. Theo bài viết gốc, phụ nữ có nguy cơ trung bình nên trao đổi với bác sĩ về việc tầm soát từ tuổi 40. Người có nguy cơ cao có thể cần bắt đầu sớm hơn và kết hợp thêm các phương pháp chẩn đoán hình ảnh.

Phụ nữ nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn lịch tầm soát phù hợp, thay vì áp dụng một lịch trình chung cho tất cả mọi người.

Ung thư vú không phải lúc nào cũng có dấu hiệu rõ ràng ở giai đoạn đầu. Chủ động đánh giá nguy cơ, tầm soát đúng thời điểm và đi khám khi có bất thường là những bước quan trọng giúp phụ nữ bảo vệ sức khỏe của mình.

(Nguồn: VeryWell)