Từ bài toán nông nghiệp miền Tây đến loạt đồ án công nghệ của sinh viên FPTU

Những bài toán nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang trở thành chất liệu thực tiễn để sinh viên Trường Đại học FPT (FPTU) phân hiệu Cần Thơ thử nghiệm công nghệ và thương mại hóa sản phẩm qua các đồ án tốt nghiệp. Thay vì theo đuổi những mô hình vĩ mô xa rời thực tế, người trẻ chọn cách nâng tầm những gì quen thuộc nhất bằng hàm lượng công nghệ cao và tư duy thị trường.

TrangHerb EcoTech: Đưa "Smart Home" vào ruộng vườn, ao cá

Dự án TrangHerb EcoTech do nhóm sinh viên Tiền Minh Thanh, Trần Dương Trung Tính, Bùi Nhật Trường (Kỹ thuật phần mềm), Nguyễn Trọng Nhân (Quản trị kinh doanh) và Âu Hà Tiến Đạt (Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành) thực hiện, khởi nguồn từ câu hỏi: Làm sao đưa công nghệ vào canh tác mà không buộc người dùng phải học thêm thao tác phức tạp?

Nhóm chọn mô hình nông nghiệp tuần hoàn thông minh, lấy phương pháp kết hợp nuôi cá và trồng rau (Aquaponics) làm nền tảng. TrangHerb EcoTech cung cấp một gói giải pháp khép kín gồm hệ thống phần cứng IoT tự động điều tiết bơm nước, tưới tiêu, cho cá ăn dựa trên các chỉ số thời gian thực (nhiệt độ nước, độ ẩm đất, không khí).

Trung tâm điều khiển là ứng dụng "Thần Hộ Mệnh" trên điện thoại, đồng bộ dữ liệu lên nền tảng đám mây và tích hợp tính năng AI nhận diện bệnh cây qua hình ảnh cùng công nghệ Voice-to-Text bằng tiếng Việt.

Bước ngoặt của dự án nằm ở khả năng thích ứng sau va chạm thực địa. Ban đầu, nhóm nhắm tới một mô hình sinh thái quy mô rộng. Khi khảo sát thực tế tại các điểm du lịch cộng đồng như Cồn Khương, Cồn Sơn, nhóm nhận thấy các cơ sở dịch vụ không có đủ nhân sự vận hành hệ thống nông nghiệp phức tạp mỗi ngày. Nhóm lập tức thu hẹp phạm vi, tinh gọn thành module Aquaponics tự động hóa tối đa.

Ngày 30/3/2026, dự án chuyển giao thành công module Aquaponics IoT cho khu nghỉ dưỡng sinh thái Mekong Silt Ecolodge. TrangHerb EcoTech đã nhận 30 triệu đồng tài trợ từ Quỹ Học bổng Khởi nghiệp của FPTU Cần Thơ, đồng thời giành Giải Triển vọng Business Challenge 2026, Top 10 Startup Challenge 2026 và Top 20 cuộc thi Ra Khơi 2026.

MushTIO: Khi cảm biến thay người "canh chừng" nhà nấm

Với đặc thù phụ thuộc chặt chẽ vào nhiệt độ và độ thông thoáng, nghề trồng nấm đòi hỏi người sản xuất phải túc trực kiểm tra thủ công. Đồ án MushTIO của 6 sinh viên khóa 18 gồm Huỳnh Văn Giỏi, Trần Ngọc Thảo Anh, Nguyễn Nhựt Quỳnh, Lưu Yến Quỳnh (Quản trị kinh doanh), Trần Việt Minh và Nguyễn Duy Khánh (Kỹ thuật phần mềm) ra đời nhằm tháo gỡ điểm nghẽn này.

MushTIO thiết lập mạng lưới cảm biến IoT giám sát môi trường nhà nấm theo thời gian thực. Hệ thống tự động kích hoạt phun tưới và phát tín hiệu cảnh báo ngay khi các chỉ số lệch khỏi ngưỡng an toàn. Đồ án định vị rõ phân khúc mục tiêu là các trang trại vừa và nhỏ (quy mô 2.000–7.000 phôi) – nhóm khách hàng vốn khó tiếp cận các hệ sinh thái IoT công nghiệp đắt đỏ.

Nhóm hiện mở rộng tích hợp thuật toán thị giác máy tính AI để nhận diện bệnh nấm từ hình ảnh chụp, chuyển dịch từ công cụ cảnh báo môi trường sang hỗ trợ chẩn đoán dịch bệnh. Nhờ kết hợp giữa sinh viên kỹ thuật và kinh tế, sản phẩm vừa đảm bảo tính khả thi về công nghệ, vừa giải quyết đúng bài toán chi phí đầu tư của người nông dân.

CVio: Giải thuật AI gọn nhẹ nhận diện bệnh trên tôm

Nuôi tôm là ngành kinh tế mũi nhọn của miền Tây nhưng luôn đối mặt rủi ro dịch bệnh. Ba sinh viên chuyên ngành Trí tuệ nhân tạo gồm Trần Hữu Nhân, Lê Thị Huỳnh Như và Nguyễn Văn Phong đã phát triển dự án CVio, ứng dụng AI để khoanh vùng và phân loại hai loại bệnh nguy hiểm: đốm trắng và mang đen.

Thách thức cốt lõi là đưa thuật toán AI vận hành ổn định trong điều kiện thực địa – nơi ảnh chụp tôm bằng điện thoại thường xuyên thiếu sáng, sai lệch góc chụp và phông nền lẫn tạp chất. Nhóm phát triển cấu trúc AI gọn nhẹ, có thể phân tích trực tiếp trên vi xử lý của điện thoại thông minh mà không phụ thuộc hoàn toàn vào máy chủ trung tâm.

Khi người nuôi tải ảnh tôm lên ứng dụng Android, hệ thống phân loại chính xác các trạng thái (khỏe mạnh, mang đen, đốm trắng, hoặc nhiễm kép cả hai bệnh), tự động đánh dấu vùng tổn thương và cung cấp chỉ số tin cậy kèm lịch sử theo dõi. Kết quả thực nghiệm cho thấy mô hình đạt độ chính xác 91,33%.

Nghiên cứu về nhận diện bệnh tôm trong điều kiện hình ảnh nhiễu của nhóm đã được chấp nhận báo cáo tại hội nghị ISBM 2026. Dưới sự hướng dẫn của giảng viên Nguyễn Đình Vinh, CVio được xây dựng như một công cụ sàng lọc nhanh bước đầu, giúp người nuôi chủ động xử lý sớm trước khi can thiệp các xét nghiệm thú y chuyên sâu.

SeeTrust: Chuẩn hóa kỹ thuật cho hương trầm lá chúc Bảy Núi

Không đi theo hướng tự động hóa canh tác, nhóm SeeTrust gồm Phan Vĩnh Khánh, Lê Trung Tín (Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành), Tô Huỳnh Tú Anh, Trương Minh Nguyễn (Truyền thông đa phương tiện) và Trần Kim Chi (Kinh doanh quốc tế) khai thác giá trị gia tăng từ phụ phẩm cây chúc – loài thực vật bản địa đặc trưng vùng Bảy Núi (Tri Tôn, An Giang).

Nhận thấy lá và vỏ chúc sau sơ chế ẩm thực thường bị bỏ phí, nhóm thử nghiệm chế tạo dòng sản phẩm nhang sạch và tinh dầu bản địa. Nhóm bắt đầu nghiên cứu thủ công từ nồi chiên không dầu và máy xay, sau đó nhận hỗ trợ 20 triệu đồng từ chương trình đổi mới sáng tạo FPTU cùng sự đồng hành kỹ thuật từ một cơ sở nhang sinh thái tại Cần Thơ.

Để chuẩn hóa một sản phẩm mang tính cảm quan, nhóm đưa cảm biến IoT vào quy trình kiểm định chất lượng khí thải khi đốt nhang. Thiết bị đo lường định lượng nồng độ bụi mịn PM2.5 và khí CO₂, cung cấp dữ liệu số liệu hóa để liên tục tối ưu hóa tỷ lệ thảo mộc trong bột nhang, đảm bảo an toàn sức khỏe người tiêu dùng.

Song song với hoàn thiện sản phẩm, chiến dịch truyền thông bản địa trên nền tảng TikTok của nhóm đã thu hút hơn 87.000 lượt xem. Hiện SeeTrust đã đăng ký giấy phép kinh doanh, mã số thuế doanh nghiệp và đang hoàn tất hồ sơ xúc tiến thương mại để tham gia Hội chợ thương mại Việt Nam - Nhật Bản.

SAKEGO: Nâng tầm chuỗi giá trị trái sa kê

Từ loại cây ăn trái quen thuộc trồng quanh nhà nhưng giá trị thương phẩm bấp bênh, nhóm sinh viên Trương Tử Hoài Ngọc, Trần Thị Loan Anh (Kinh doanh quốc tế), Nguyễn Văn Nghĩa (Kỹ thuật phần mềm), Phạm Thị Anh Thư và Phạm Duy Phương (Công nghệ truyền thông) đã xây dựng hệ sinh thái chế biến sâu SAKEGO.

Nhóm nghiên cứu chuỗi chế biến đa tầng nhằm tận dụng tối đa các bộ phận của cây sa kê với ba dòng sản phẩm chính: bánh mochi sa kê, sữa gạo sa kê và trà lá sa kê túi lọc. Dự án vận hành theo mô hình liên kết chuỗi: nông dân và hợp tác xã cung ứng nguyên liệu đạt chuẩn; đối tác chuyên môn chuyển giao công nghệ thực phẩm; SAKEGO phụ trách R&D, kiểm soát chất lượng, định vị thương hiệu và phát triển kênh phân phối.

Công nghệ được tích hợp thông qua hệ thống tem mã QR truy xuất nguồn gốc trên từng bao bì. Người tiêu dùng chỉ cần quét mã để xem toàn bộ thông tin về vùng nguyên liệu, ngày thu hoạch, quy trình tiệt trùng và mã kiểm định theo từng lô hàng.

Tính đến nay, SAKEGO ghi nhận hơn 130 triệu đồng tổng doanh thu sau 6 tháng thử nghiệm thị trường, xuất sắc giành giải Nhất và giải Nhóm được yêu thích nhất tại cuộc thi F-PROSELLING 2026. Thành quả này có sự đồng hành sát sao từ giảng viên Bích Thơ và cố vấn doanh nghiệp Phạm Chí Tín qua môn học Trải nghiệm Khởi nghiệp.

Bệ phóng từ mô hình đào tạo gắn liền thực tiễn

Điểm chung của TrangHerb EcoTech, MushTIO, CVio, SeeTrust hay SAKEGO là mô hình làm việc liên ngành. Sinh viên khối ngành Kỹ thuật - Công nghệ thông tin học cách giải bài toán chi phí và thấu hiểu hành vi khách hàng; ngược lại, sinh viên khối Kinh tế - Truyền thông nắm bắt năng lực công nghệ để tối ưu hóa mô hình vận hành và thương mại hóa.

FPTU đóng vai trò như một vườn ươm khởi nghiệp thu nhỏ: đầu tư hạ tầng phòng lab AI & IoT, đưa học phần Trải nghiệm Khởi nghiệp thành môn học bắt buộc, cấp vốn mồi cho các dự án tiềm năng và kết nối mạng lưới cố vấn doanh nghiệp địa phương.

Đồ án tốt nghiệp tại đây không dừng lại ở những tệp báo cáo học thuật lưu trữ trong thư viện, mà trở thành bài kiểm tra thực chiến ngoài thị trường. Việc dấn thân vào ruộng vườn, ao nuôi giúp sinh viên biến công nghệ thành lời giải cụ thể cho sinh kế và chuỗi giá trị nông sản ĐBSCL.