Trong tiếng Việt có một từ nhìn rất lạ mắt nhưng hoàn toàn đúng chính tả, nhiều người chưa từng dùng

Có những từ tiếng Việt nghe qua tưởng rất quen, nhưng khi nhìn lại mặt chữ, nhiều người lại không dám chắc mình đã viết đúng. “Nhũng nhẵng” là một trường hợp khá thú vị. Hai tiếng “nhũng” và “nhẵng” đều không thường xuất hiện độc lập trong giao tiếp hiện đại, trong khi cách viết với hai dấu ngã liên tiếp lại khiến nhiều người dễ liên tưởng đến những từ quen thuộc hơn như “nhùng nhằng”, “nhủng nhẳng” hay “nhằng nhẵng”.

Thực tế, “nhũng nhẵng” là một từ có thật trong tiếng Việt và được các nguồn từ điển ghi nhận. Từ điển Việt - Việt giải nghĩa “nhũng nhẵng” là “lằng nhằng không dứt ra được”, với ví dụ “Đứa bé nhũng nhẵng theo mẹ”. Một nguồn từ điển khác còn ghi nhận thêm các sắc thái như không gọn, gây vướng víu hoặc dằng dai, không dứt khoát.

Chính vì hình thức khá lạ mắt mà từ này dễ khiến người đọc có cảm giác đây là một lỗi chính tả. Nhưng càng tra cứu, người ta càng nhận ra tiếng Việt có những từ ngữ rất đặc biệt: chỉ cần thay đổi một dấu thanh, một phụ âm hay một âm tiết, nghĩa của từ đã có thể chuyển sang một sắc thái hoàn toàn khác.

“Nhũng nhẵng” cũng có thể được dùng để diễn tả sự không gọn, gây vướng víu, chẳng hạn một chiếc túi hoặc vật gì đó đeo bên người cứ lòng thòng, không được gọn gàng. Một số nguồn từ điển ghi nhận nghĩa này cùng với nghĩa “dằng dai, không dứt khoát”.

Như vậy, đây không phải một từ vô nghĩa được tạo ra chỉ để nghe vui tai. Nó có khả năng biểu đạt một sắc thái khá cụ thể mà những từ như “dai dẳng”, “bám theo” hay “lằng nhằng” đôi khi chưa truyền tải hết được.

Điểm thú vị nằm ở chính sắc thái của từ. Nếu nói “đứa bé theo mẹ”, câu nói hoàn toàn trung tính. Nếu nói “đứa bé bám mẹ”, người nghe đã hình dung được hành động rõ hơn. Nhưng khi nói “đứa bé nhũng nhẵng theo mẹ”, người nghe gần như có thể tưởng tượng ra cả cảnh đứa trẻ cứ lẽo đẽo bên cạnh, không chịu rời đi.

Nhìn “sai sai” không có nghĩa là viết sai

“Nhũng nhẵng” cho thấy một từ ít gặp không đồng nghĩa với một từ sai. Trong tiếng Việt, bên cạnh những từ xuất hiện thường xuyên còn có rất nhiều từ cổ, từ ít dùng, từ địa phương hoặc những từ giàu sắc thái biểu cảm. Khi không thường xuyên tiếp xúc, người bản ngữ hoàn toàn có thể quên hoặc không chắc cách viết của chúng.

Đặc biệt, tiếng Việt có hệ thống thanh điệu và từ láy phong phú nên chỉ một thay đổi nhỏ về dấu hoặc âm tiết cũng có thể tạo thành một từ khác. “Nhũng nhẵng”, “nhủng nhẳng”, “nhùng nhằng” hay “nhằng nhẵng” có hình thức gần nhau nhưng không phải những cách viết tùy chọn của cùng một từ. Chính những khác biệt rất nhỏ ấy lại giúp tiếng Việt diễn tả được nhiều sắc thái tinh tế trong đời sống.

Vì vậy, khi gặp một từ khiến mình có cảm giác “hình như viết sai”, cách chắc chắn nhất vẫn là tra cứu từ điển thay vì sửa theo cảm giác. Với “nhũng nhẵng”, câu trả lời khá thú vị: thứ nhìn giống lỗi chính tả ấy thực chất lại là một từ tiếng Việt hoàn toàn có thật.