Thời của "ông bà anh": 10 thói quen tằn tiện từ những năm 80 giúp tiết kiệm khối tiền mà ít ai ngờ tới

Trong guồng quay của thời đại 4.0, khi chỉ cần một cái chạm tay trên smartphone là đồ ăn được giao tận cửa, quần áo mới tinh về tận nhà, chúng ta dường như đã quên mất nghệ thuật của việc "khéo co thì ấm". Thế hệ Gen X hay những đứa trẻ lớn lên trong những năm 1980 thường mang theo một ký ức chung về sự chắt bóp của cha mẹ. 

Có thể lúc đó chúng ta thấy phiền phức, thấy "sao nhà mình khổ thế", nhưng nhìn lại mới thấy, chính những thói quen mộc mạc ấy lại là nền tảng tài chính vững chắc nhất. Không chỉ là chuyện tiết kiệm vài đồng bạc lẻ, đó còn là tư duy về giá trị của đồng tiền và sự trân trọng nguồn lực, những bài học mà đôi khi thế hệ trẻ ngày nay đang thiếu hụt trầm trọng.

1. Chỉ chi tiêu bằng tiền mặt: "Mắt thấy, tay đau" nên không dám vung tay

Ngày ấy làm gì có ví điện tử hay thẻ tín dụng "quẹt trước trả sau". Mọi chi tiêu đều được định hình bằng những tờ tiền giấy nằm gọn trong ví. Việc cầm xấp tiền trên tay giúp người ta có cảm giác thực tế về sự hao hụt. Khi ví mỏng đi, tự khắc bộ não sẽ phát tín hiệu "dừng lại". Nhiều gia đình thời đó còn chia tiền vào từng phong bì: Tiền chợ, tiền điện, tiền học... Dùng hết là thôi, tuyệt đối không lạm chi. Thói quen này giúp họ kiểm soát dòng tiền cực tốt mà chẳng cần ứng dụng quản lý tài chính nào.

2. Danh sách đi chợ là "vật bất ly thân"

Đi chợ hay vào siêu thị những năm 80 không phải là một chuyến dạo chơi ngẫu hứng. Các bà nội trợ luôn mang theo một mảnh giấy nhỏ ghi tỉ mỉ những thứ cần mua. Họ không bị xao nhãng bởi những bảng biển giảm giá ảo hay những món đồ "nhìn hay hay nhưng không dùng tới". Mua đúng, mua đủ chính là cách họ loại bỏ hoàn toàn sự lãng phí thực phẩm và tiền bạc ngay từ bước đầu tiên.

3. Cơm đùm cơm nắm đi làm, đi học

Hình ảnh những chiếc cặp lồng nhôm hay hộp nhựa đựng cơm mang đi làm đã trở thành biểu tượng của một thời. Thay vì tốn tiền cho những bữa trưa nhanh bên ngoài hay những suất fast food đầy dầu mỡ, việc chuẩn bị cơm từ nhà không chỉ giúp tiết kiệm một khoản kha khá mỗi tháng mà còn đảm bảo sức khỏe. Đây là thói quen mà ngày nay các bạn trẻ đang cố gắng duy trì lại để vừa "healthy" vừa "balance" túi tiền.

4. Săn "tem phiếu" và các chương trình giảm giá lớn

Thập niên 80 là thời hoàng kim của việc cắt phiếu giảm giá từ báo chí hoặc tích trữ tem phiếu. Cha mẹ chúng ta luôn biết chính xác khi nào cửa hàng có đợt xả hàng cuối mùa hoặc đợi đến những dịp lễ lớn mới sắm đồ mới. Họ không mua sắm theo cảm xúc mà mua sắm có chiến lược, kiên nhẫn chờ đợi để có được mức giá hời nhất cho những món đồ chất lượng.

5. Mua sắm hàng hóa theo số lượng lớn (Bulk buying)

Từ hũ gạo, chai dầu ăn đến bánh xà phòng, những món đồ không hỏng hóc theo thời gian luôn được mua với số lượng lớn để được giá sỉ. Hình ảnh những chiếc tủ trữ đồ đầy ắp trong bếp hay dưới gầm cầu thang là minh chứng cho tư duy "tích cốc phòng cơ". Việc mua sỉ giúp giảm bớt chi phí bao bì và phí đi lại, một thói quen giúp tiết kiệm tới 30% hóa đơn mua sắm hàng tháng.

6. "Vét sạch đĩa" và biến tấu đồ ăn thừa

Khái niệm "đồ ăn thừa" trong những năm 80 rất khác bây giờ. Thay vì đổ vào thùng rác, cơm nguội sẽ được chiên vào sáng hôm sau, thịt thừa được kho lại hoặc biến tấu thành món canh mới. Họ trân trọng từng hạt gạo, miếng rau và luôn tìm cách để bữa ăn hôm sau vẫn ngon lành từ những gì còn sót lại. Sự tận dụng triệt để này giúp các gia đình giảm thiểu tối đa chi phí thực phẩm.

7. Truyền thống "anh mặc rồi em mặc lại"

Hand-me-downs hay quần áo cũ mặc lại là điều quá đỗi bình thường. Những chiếc áo len chị mặc chật sẽ được chuyển cho em, hoặc được dỡ ra đan lại thành một chiếc khăn quàng mới. Trong một xã hội chưa bị áp lực bởi "thời trang nhanh", việc mặc lại đồ của người thân không hề đáng xấu hổ mà trái lại, nó dạy trẻ con về sự tiết kiệm và lòng biết ơn.

8. Tình làng nghĩa xóm: Chia sẻ thay vì mua mới

Cái thời mà sang nhà hàng xóm mượn từ quả chanh, bát muối đến chiếc máy khoan, cái thang... chính là một cách tiết kiệm thông minh. Thay vì mỗi nhà phải mua đủ mọi dụng cụ mà cả năm chỉ dùng một lần, mọi người sẵn sàng chia sẻ với nhau. Sự kết nối cộng đồng này không chỉ giúp giảm chi phí sinh hoạt mà còn tạo nên một mạng lưới hỗ trợ tinh thần vô giá mà cuộc sống hiện đại đang dần đánh mất.

9. Khắt khe với thiết bị điện và nhiệt độ

"Ra khỏi phòng phải tắt điện!" - tiếng nhắc nhở quen thuộc của bố mẹ đã in sâu vào tâm trí nhiều người. Những năm 80, người ta sẵn sàng mặc thêm một lớp áo len dày vào mùa đông thay vì bật sưởi hết công suất, hoặc mở cửa sổ đón gió thay vì lạm dụng điều hòa. Sự chịu khó hy sinh một chút tiện nghi cá nhân đã giúp hóa đơn tiền điện của các gia đình luôn ở mức tối thiểu.

10. Tận dụng ánh sáng tự nhiên

Ban ngày, rèm cửa luôn được kéo lên để ánh nắng tràn vào nhà. Việc giữ đèn tắt khi ánh sáng mặt trời vẫn còn đủ dùng không chỉ tiết kiệm điện mà còn tạo ra không khí sống lành mạnh, gần gũi với thiên nhiên. Đó là một nguyên tắc sống đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả trong việc cắt giảm chi phí vận hành gia đình.

Những thói quen của thập niên 80 không chỉ là chuyện tiền nong, mà là một lối sống tỉnh thức và có trách nhiệm. Trong một thế giới đầy rẫy sự cám dỗ của tiêu dùng, việc quay lại với những giá trị cốt lõi này có thể chính là "tấm khiên" bảo vệ túi tiền và sự bình yên của gia đình bạn.