Tháng 8 có thể quan sát mưa sao băng, sao Thủy, sao Kim bằng mắt thường

Trong tháng 8/2026, người Việt sẽ được chứng kiến hàng loạt hiện tượng thiên văn hấp dẫn, trải dài từ đầu đến cuối tháng.

Sao Thủy dễ quan sát nhất trong năm

Vào rạng sáng 2/8, sao Thủy sẽ đạt ly giác cực đại về phía tây (Greatest Western Elongation). Đây là thời điểm hành tinh này có khoảng cách góc biểu kiến lớn nhất so với Mặt Trời khi nhìn từ Trái Đất.

Do luôn nằm gần Mặt Trời, sao Thủy thường rất khó quan sát vì nhanh chóng bị ánh sáng bình minh lấn át. Tuy nhiên, quanh thời điểm ly giác cực đại, hành tinh này sẽ xuất hiện thấp ở phía đông khoảng 30 - 45 phút trước khi Mặt Trời mọc, tạo cơ hội hiếm hoi để quan sát bằng mắt thường.

Ly giác cực đại chỉ là thời điểm sao Thủy có khoảng cách góc lớn nhất với Mặt Trời trên bầu trời, không phải lúc hành tinh này ở xa Mặt Trời nhất trong không gian. Vì vậy, sao Thủy vẫn có thể quan sát được trong vài ngày trước và sau ngày 2/8.

Người quan sát nên chọn nơi có đường chân trời phía đông thông thoáng, ít cây cối hoặc nhà cao tầng che khuất. Các chuyên gia cũng khuyến cáo không sử dụng ống nhòm hoặc kính thiên văn khi Mặt Trời đã mọc vì có thể gây tổn thương mắt nghiêm trọng.

Mưa sao băng Perseids đạt cực đại

Tâm điểm của tháng 8 là mưa sao băng Perseids, dự kiến đạt cực đại vào rạng sáng 13/8. Theo NASA, năm nay Perseids diễn ra đúng thời điểm Mặt Trăng bước vào pha trăng non, tạo điều kiện quan sát gần như lý tưởng vì ánh trăng hầu như không gây ảnh hưởng.

Trong điều kiện lý tưởng, Perseids có thể tạo ra khoảng 100 sao băng mỗi giờ, trong đó có nhiều fireball, những sao băng rất sáng để lại vệt kéo dài trên bầu trời.

Theo các chuyên gia, Perseids hình thành khi Trái Đất đi qua dòng bụi do sao chổi 109P/Swift-Tuttle để lại. Các hạt bụi lao vào khí quyển với vận tốc gần 60 km/giây, bị nung nóng và phát sáng tạo thành các vệt sao băng.

Tại Việt Nam, thời gian quan sát thích hợp nhất là từ sau nửa đêm đến trước bình minh ngày 13/8. Người xem không cần kính thiên văn hay ống nhòm vì những thiết bị này làm thu hẹp trường nhìn. Thay vào đó, nên chọn nơi tối, tránh ánh đèn đô thị và để mắt thích nghi với bóng tối khoảng 20-30 phút trước khi quan sát.

Sao Kim rực sáng trên bầu trời

Ngày 15/8, sao Kim đạt ly giác cực đại về phía đông, cách Mặt Trời khoảng 46 độ trên bầu trời. Nhờ vậy, hành tinh này sẽ xuất hiện lâu hơn sau khi Mặt Trời lặn và trở thành điểm sáng nổi bật nhất ở phía tây. Người quan sát có thể dễ dàng nhận ra bằng mắt thường ngay cả tại các đô thị.

Dù vậy, đây chưa phải thời điểm sao Kim đạt độ sáng cực đại trong năm, bởi ly giác cực đại và độ sáng lớn nhất là hai mốc thiên văn khác nhau. Tuy nhiên, vào chiều tối 16/8, Mặt Trăng lưỡi liềm sẽ xuất hiện rất gần sao Kim, tạo nên một khung cảnh đẹp để quan sát và chụp ảnh.

Trăng Cá Tầm khép lại tháng 8

Ngày 28/8, Mặt Trăng bước vào pha trăng tròn, thường được gọi là Trăng Cá Tầm (Sturgeon Moon). Tên gọi này bắt nguồn từ truyền thống của các cộng đồng bản địa Bắc Mỹ, khi đây là thời điểm cá tầm xuất hiện nhiều trên các hồ lớn. Theo các nhà thiên văn, đây chỉ là tên gọi mang ý nghĩa văn hóa, không phải hiện tượng khiến Mặt Trăng sáng hơn hay lớn hơn bình thường.

Người yêu thiên văn tại Việt Nam có thể ngắm Mặt Trăng gần tròn vào tối 27 và 28/8. Thời điểm trăng vừa mọc gần đường chân trời thường thích hợp để chụp ảnh cùng cảnh quan đô thị, núi đồi hoặc cây cối.

Ánh trăng mạnh cuối tháng sẽ khiến việc quan sát các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà trở nên khó khăn hơn. Ngược lại, đây là dịp thích hợp để quan sát các vùng sáng tối và hố va chạm trên bề mặt Mặt Trăng bằng mắt thường, ống nhòm hoặc kính thiên văn nhỏ.