Tân vương Haakon VIII là ai? Từ chuyện tình gây tranh cãi với mẹ đơn thân đến trọng trách vực dậy Hoàng gia Na Uy

Sự ra đi của Quốc vương Harald V khép lại hơn ba thập kỷ trị vì của một trong những vị quân vương được người dân Na Uy yêu mến nhất. Chỉ vài giờ sau khi nhà vua qua đời, theo quy định kế vị của Na Uy, Thái tử Haakon tự động trở thành quốc vương mới với vương hiệu Haakon VIII, mở ra một chương hoàn toàn mới cho nền quân chủ Bắc Âu. 

Đối với nhiều người dân Na Uy, Haakon không phải gương mặt xa lạ. Trong nhiều năm qua, ông đã nhiều lần thay mặt phụ vương thực hiện nhiệm vụ quốc gia mỗi khi Quốc vương Harald V gặp vấn đề về sức khỏe. Hình ảnh một vị thái tử điềm đạm, gần gũi và hiện đại giúp Haakon luôn nằm trong nhóm thành viên hoàng gia được yêu mến nhất. Thế nhưng, việc chính thức trở thành quốc vương lại là một thử thách hoàn toàn khác. Lần đầu tiên sau nhiều năm, Hoàng gia Na Uy phải đối mặt cùng lúc với nỗi đau mất đi vị vua được kính trọng và hàng loạt áp lực liên quan đến hình ảnh của gia đình hoàng gia. 

Sinh ngày 20/7/1973 tại Oslo, Haakon Magnus là con trai của Quốc vương Harald V và Hoàng hậu Sonja. Dù là con thứ trong gia đình, ông vẫn trở thành người kế vị ngai vàng thay vì chị gái là Công chúa Märtha Louise bởi vào thời điểm Haakon chào đời, luật kế vị của Na Uy vẫn ưu tiên nam giới. Mãi đến năm 1990, Na Uy mới sửa đổi Hiến pháp theo hướng bình đẳng giới trong kế vị, nhưng quy định này không áp dụng hồi tố nên Haakon vẫn giữ vị trí người thừa kế. 

Giống nhiều hoàng tử châu Âu cùng thế hệ, Haakon được đào tạo trong quân đội trước khi theo đuổi con đường học thuật. Ông tốt nghiệp Học viện Hải quân Na Uy, từng phục vụ trong lực lượng hải quân rồi sang Mỹ học ngành Khoa học Chính trị tại Đại học California, Berkeley. Sau đó, ông tiếp tục hoàn thành chương trình về phát triển quốc tế tại Trường Kinh tế London (LSE). Quãng thời gian học tập ở nước ngoài đã góp phần định hình hình ảnh một vị thái tử cởi mở, hiện đại và gần gũi với giới trẻ. Ông đặc biệt yêu thích lướt sóng, lướt ván buồm và âm nhạc, thậm chí từng chia sẻ rằng nếu không sinh ra trong Hoàng gia, ông có lẽ sẽ theo đuổi sự nghiệp vận động viên lướt sóng chuyên nghiệp. 

Nếu sự nghiệp của Haakon khá "đúng chuẩn hoàng gia" thì chuyện tình của ông với Mette-Marit lại từng khiến cả Na Uy chia thành nhiều luồng ý kiến.

Hai người gặp nhau tại một lễ hội âm nhạc ở Kristiansand vào cuối những năm 1990. Khi mối quan hệ được công khai, Mette-Marit không phải hình mẫu mà công chúng kỳ vọng ở một vị vương phi tương lai. Bà xuất thân trong một gia đình bình thường, từng là mẹ đơn thân và có con trai riêng là Marius Borg Høiby. Quá khứ tiệc tùng cùng những mối quan hệ trước đây khiến truyền thông Na Uy thời điểm đó liên tục đặt dấu hỏi về sự phù hợp của bà với Hoàng gia. 

Bất chấp áp lực từ dư luận, Haakon vẫn kiên quyết bảo vệ lựa chọn của mình. Trong buổi họp báo sau khi đính hôn năm 2000, ông khẳng định mong muốn được kết hôn với người mình yêu và nhận được sự ủng hộ của cha mẹ. Đám cưới của hai người diễn ra tại Nhà thờ Oslo vào tháng 8/2001 và nhanh chóng trở thành một trong những sự kiện được theo dõi nhiều nhất châu Âu thời điểm đó. Sau hôn lễ, Mette-Marit dần chiếm được thiện cảm nhờ sự nỗ lực thích nghi với vai trò thành viên Hoàng gia và tích cực tham gia các hoạt động xã hội. 

Tuy nhiên, những năm gần đây, gia đình của Haakon tiếp tục đối mặt với nhiều sóng gió. Hoàng hậu Mette-Marit phải hạn chế xuất hiện sau thời gian điều trị bệnh xơ phổi và trải qua ca ghép phổi trong năm nay. Bên cạnh đó, bà còn vấp phải chỉ trích vì những liên hệ trong quá khứ với Jeffrey Epstein, người từng bị kết án về các tội danh tình dục. Mette-Marit đã công khai thừa nhận mình thiếu thận trọng và bày tỏ sự hối tiếc vì từng giữ mối quan hệ với Epstein. 

Áp lực càng lớn hơn khi Marius Borg Høiby, con trai riêng của Mette-Marit, bị kết án trong một vụ án hình sự nghiêm trọng hồi năm 2026. Vụ việc khiến hình ảnh của Hoàng gia Na Uy chịu ảnh hưởng đáng kể và kéo theo nhiều cuộc tranh luận về tương lai của chế độ quân chủ tại quốc gia Bắc Âu này. Trong suốt quá trình đó, Haakon luôn lựa chọn đứng cạnh vợ, đồng thời khẳng định mọi vấn đề pháp lý cần được xử lý theo đúng quy định của pháp luật và bày tỏ sự cảm thông với các nạn nhân. 

Chính vì vậy, việc lên ngôi của Haakon VIII không chỉ đơn thuần là sự chuyển giao thế hệ. Ông tiếp nhận ngai vàng trong bối cảnh Hoàng gia Na Uy đang phải nỗ lực lấy lại niềm tin của công chúng sau nhiều biến cố liên tiếp. Theo các chuyên gia về hoàng gia châu Âu, đây có thể là giai đoạn thử thách nhất của nền quân chủ Na Uy kể từ đầu thế kỷ XXI. 

Dù vậy, nhiều người vẫn đặt kỳ vọng vào vị tân vương. Trong hơn 20 năm đảm nhận vai trò Thái tử, Haakon đã nhiều lần chứng minh khả năng đại diện quốc gia tại các sự kiện trong và ngoài nước. Ông cũng là người thúc đẩy nhiều sáng kiến về phát triển bền vững, môi trường, đổi mới sáng tạo và các vấn đề thanh niên. Phong cách gần gũi, ít nghi thức và sẵn sàng lắng nghe của Haakon được xem là hình mẫu phù hợp với một xã hội Bắc Âu đề cao sự bình đẳng. 

Việc Haakon lên ngôi cũng kéo theo sự thay đổi trong thứ tự kế vị. Con gái của ông là Công chúa Ingrid Alexandra chính thức trở thành Thái nữ Na Uy và là người đứng đầu danh sách kế vị ngai vàng. Nhờ quy định bình đẳng giới được áp dụng từ năm 1990, Ingrid Alexandra được kỳ vọng sẽ trở thành nữ quân chủ đầu tiên của Na Uy trong nhiều thế kỷ nếu một ngày kế vị cha mình. Đây cũng là một trong những biểu tượng cho sự thay đổi của Hoàng gia Na Uy trong thời hiện đại. 

Trong bài viết mới đây, Tatler nhận định Haakon VIII là vị vua bước lên ngai vàng ở thời điểm vừa nhiều hy vọng vừa đầy thử thách. Ông thừa hưởng di sản của một vị quân vương được kính trọng, nhưng đồng thời cũng phải đối diện với những câu hỏi về tương lai của chế độ quân chủ trong xã hội hiện đại. Điều mà người dân Na Uy chờ đợi lúc này không chỉ là một vị vua tiếp nối truyền thống, mà còn là người đủ bản lĩnh để đưa Hoàng gia vượt qua giai đoạn nhiều biến động, giữ gìn những giá trị vốn giúp gia đình hoàng gia trở thành biểu tượng đoàn kết của đất nước suốt hơn một thế kỷ qua.