Tài khoản được cộng hơn 1 triệu mỗi tháng suốt 3 năm mà không rõ lý do, nam sinh ĐH vỡ òa khi biết nguồn gốc số tiền!
Không đơn xin, không công khai danh sách, nhà trường đã có nước đi tuyệt vời để bảo vệ lòng tự trọng của người trẻ.
Vào một buổi sáng thứ Sáu đầu học kỳ mùa xuân năm 2023, Tiểu Quan (tên đã được thay đổi), nam sinh viên của Đại học Khoa học và Công nghệ Nam Kinh (Trung Quốc), đến căng tin mua bữa sáng như thường lệ. Khi quẹt thẻ thanh toán, cậu bất ngờ phát hiện số dư trong thẻ ăn của mình tự dưng tăng thêm khoảng 300 Nhân dân tệ (hơn 1 triệu đồng).
Tưởng hệ thống lỗi hoặc ai đó chuyển nhầm, Tiểu Quan lập tức tìm gặp cố vấn học tập để trình bày sự việc. Lúc này, người thầy mới mỉm cười tiết lộ: đó không phải là sự nhầm lẫn, mà là khoản trợ cấp từ dự án "Thẻ cơm ấm áp" của nhà trường, được âm thầm chuyển thẳng vào tài khoản dành cho những sinh viên có hoàn cảnh khó khăn nhưng sống tiết kiệm.
Kể từ học kỳ 2 năm nhất đại học, đều đặn mỗi tháng, thẻ ăn của Tiểu Quan lại tự động nhận được thêm 310,5 tệ tiền trợ cấp. Suốt hơn 3 năm qua, tổng số tiền cậu nhận được lên tới gần 10.000 tệ (khoảng 35 triệu đồng). Tháng 8/2026, trước thềm năm học mới, Tiểu Quan đã nhẹ nhàng gõ cửa văn phòng Quỹ Phát triển Giáo dục của nhà trường với hai mục đích: báo tin vui mình vừa đỗ bậc thạc sĩ, và gửi lời cảm ơn sâu sắc vì những bữa cơm ấm lòng suốt thời sinh viên. "Chính sự quan tâm thầm lặng đằng sau chiếc thẻ ăn này đã cho em thêm dũng khí để theo đuổi ước mơ trở thành nhà khoa học từ thuở nhỏ", Tiểu Quan bộc bạch.
Không đơn xin, không công khai danh sách: Khi lòng tự trọng của người trẻ được đặt lên hàng đầu
Ý tưởng về "Thẻ cơm ấm áp" nhen nhóm từ năm 2016, xuất phát từ trăn trở của các thầy cô làm công tác sinh viên tại Đại học Khoa học và Công nghệ Nam Kinh. Ông Vương Hổ, khi đó là Trưởng ban Đối ngoại nhà trường, nhớ lại: mỗi dịp mùa đông phát áo ấm hay trợ cấp cho sinh viên nghèo, nhiều em tỏ ra rất e ngại, mặc cảm vì sợ bị bạn bè gắn mác "sinh viên nghèo". Không ít lần dùng bữa tại căng tin, ông xót xa khi thấy nhiều sinh viên chỉ gọi những phần ăn đạm bạc, thiếu dinh dưỡng, nhưng khi ông ngỏ ý trả tiền giúp để các em lấy thêm thức ăn, tất cả đều khéo léo từ chối.

Ảnh minh họa
Bên cạnh đó, theo chia sẻ của bà Lãnh Tĩnh – Phó Tổng thư ký Hội Cựu sinh viên nhà trường, dù nhà nước và nhà trường có hệ thống học bổng đầy đủ, nhưng nhiều sinh viên nghèo khi nhận được tiền mặt thường thắt lưng buộc bụng, dành tiền mua sách vở hoặc gửi về phụ giúp gia đình thay vì dùng để ăn uống đủ chất.
Từ thực tế đó, Quỹ Phát triển Giáo dục của trường đã quyết định trích 1 triệu tệ làm vốn hạt giống để khởi động một mô hình trợ cấp hoàn toàn khác biệt vào tháng 3/2016: dùng dữ liệu lớn (Big Data) để "tìm người", không cần sinh viên nộp đơn xin, không công bố danh sách, tiền trợ cấp tự động chuyển thẳng vào thẻ ăn để đảm bảo nguyên tắc "dùng đúng mục đích" và bảo vệ tuyệt đối lòng tự trọng của người học.
Sự tinh tế ẩn sau những con số và thuật toán
Để khoản hỗ trợ đến đúng người cần giúp mà không làm tổn thương tâm lý sinh viên, nhà trường đã xây dựng một quy trình lọc dữ liệu vô cùng chặt chẽ và không ngừng cải tiến qua nhiều phiên bản.
Ban đầu, hệ thống phân tích dữ liệu quẹt thẻ tại căng tin để lọc ra những sinh viên ăn trên 60 bữa/tháng (tức ăn uống đều đặn tại trường) nhưng tổng chi tiêu cả tháng lại thấp hơn mức sàn quy định. Đến năm 2022, để phù hợp với biến động vật giá, mức sàn này được nâng lên 750 tệ/tháng (tương đương 25 tệ/ngày). Nếu sinh viên ăn trên 60 bữa nhưng tổng chi tiêu dưới 750 tệ, nhà trường sẽ tự động bù phần chênh lệch để tài khoản của các em đạt đủ mức 750 tệ.
Đáng chú ý, sau bước sàng lọc bằng công nghệ luôn có sự rà soát thầm lặng của đội ngũ cố vấn học tập. Bước "hậu kiểm" này ra đời từ một tình huống dở khóc dở cười ở phiên bản đầu tiên: có hai sinh viên ăn ít vì đang... ăn kiêng giảm cân nên vô tình lọt vào danh sách nhận trợ cấp, sau đó cả hai đã chủ động liên hệ nhà trường để hoàn trả lại tiền. Nhờ sự kết hợp giữa dữ liệu tiêu dùng thực tế (bao gồm cả thanh toán qua điện thoại tại siêu thị, quầy nước trong trường) và sự sâu sát của thầy cô, dự án vừa tránh được sai sót, vừa kịp thời bổ sung những trường hợp sinh viên có gia đình vừa gặp biến cố đột xuất.
Để cân bằng giữa việc "giữ bí mật cho sinh viên" và "minh bạch với nhà tài trợ", nhà trường đặt ra nguyên tắc bất di bất dịch: chỉ truyền thông về dự án, tuyệt đối không để lộ danh tính người nhận. Hằng tuần và hằng tháng, mọi khoản thu – chi đều được công khai trên cổng thông tin của quỹ; nhà tài trợ và kiểm toán có thể tra cứu mã số sinh viên và sao kê giao dịch, nhưng hoàn toàn không biết họ tên hay thông tin cá nhân của các em.
Vòng tuần hoàn của sự tử tế
Sau 10 năm triển khai, "Thẻ cơm ấm áp" đã tiếp nhận gần 10.000 lượt quyên góp từ cựu sinh viên, giảng viên, doanh nghiệp và các nhà hảo tâm với tổng số tiền lên tới 9,78 triệu tệ, qua đó hỗ trợ hơn 41.000 lượt sinh viên với kinh phí giải ngân đạt hơn 7,9 triệu tệ.
Giá trị lớn nhất mà dự án tạo ra không chỉ nằm ở những bữa ăn đủ đầy, mà ở sự tiếp nối của lòng biết ơn. Quách Kỳ (tên đã được thay đổi), cựu sinh viên khóa 2016 hiện đang làm việc tại Bắc Kinh, cho biết những khoản tiền âm thầm năm xưa đã giúp cô vượt qua giai đoạn túng thiếu mà không hề cảm thấy tự ti. Ngay khi ra trường và có thu nhập ổn định, cô đã trở thành nhà tài trợ định kỳ cho chính quỹ học bổng này. Tại Đại học Khoa học và Công nghệ Nam Kinh, vào mỗi mùa tốt nghiệp, một nét văn hóa đẹp đã hình thành: rất nhiều sinh viên không rút lại số tiền thừa trong thẻ ăn mà tự nguyện để lại toàn bộ để đóng góp cho "Thẻ cơm ấm áp" dành cho các khóa đàn em.
Đến nay, đã có 231 trường đại học trên khắp Trung Quốc cử đoàn đến học tập và nhân rộng mô hình "trợ cấp không gây tiếng động" này. Được biết, trong năm nay, nhà trường dự kiến nâng cấp dự án thành chương trình "Thẻ cơm ấm áp+", kết nối dữ liệu để cung cấp thêm các gói hỗ trợ toàn diện từ tư vấn tâm lý, định hướng nghề nghiệp đến kỹ năng phỏng vấn xin việc, giúp những sinh viên vượt khó không chỉ ăn ngon, học tốt mà còn vững vàng bước vào đời.