Suốt 3 năm ăn uống kham khổ để giữ dáng, người phụ nữ nghỉ hưu sững sờ khi bác sĩ nói một câu

Trong ba năm kể từ khi nghỉ hưu, bà Trương - người phụ nữ U70 - đã dần chuyển sang chế độ ăn chủ yếu là thực vật. Bà chỉ ăn một lượng nhỏ cơm, hiếm khi đụng đến thịt lợn hay thịt gà, và tự giới hạn chỉ ăn một quả trứng cách ngày. Tất cả là vì bà tin chắc rằng "giữ được vóc dáng thanh mảnh khi về già là điều vô cùng quý giá".

Bạn bè thường khen ngợi bà vì giữ được thân hình gọn gàng và vẻ ngoài trẻ trung hơn so với những người cùng trang lứa. Bản thân bà cũng tin rằng việc duy trì vóc dáng mảnh mai giúp ổn định chỉ số mỡ máu và huyết áp, từ đó góp phần kéo dài tuổi thọ. Tuy nhiên, bà đã vô cùng sửng sốt khi nhận kết quả kiểm tra sức khỏe do công ty tổ chức vào tháng trước: Nồng độ globulin miễn dịch của bà ở mức thấp, mật độ xương giảm đáng kể so với năm ngoái, và thậm chí bà còn bị thiếu máu - một tình trạng mà trước đây bà vốn chẳng mấy bận tâm.

Các bác sĩ liên tục hỏi liệu cô có đang ăn quá ít hay sụt cân quá nhanh hay không. Bà cảm thấy thật khó hiểu vì mình đã kiểm soát cân nặng suốt 3 năm qua vì mục đích bảo vệ sức khỏe, vậy tại sao kết quả lại là hàng loạt vấn đề sức khỏe nhỏ nhặt khác?

Người già quá gầy phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn tưởng tượng

Phần lớn mọi người chỉ nhìn thấy tác hại của béo phì mà quên rằng thiếu cân cũng mang theo nhiều nguy cơ sức khỏe.

Theo tuổi tác, cơ thể vốn đã mất dần khối lượng cơ và khả năng hấp thu dinh dưỡng cũng suy giảm. Nếu tiếp tục ăn kiêng quá mức, người lớn tuổi rất dễ rơi vào tình trạng:

Thiếu protein. 

Suy giảm miễn dịch. 

Mất khối lượng cơ. 

Loãng xương tiến triển nhanh hơn. 

Thiếu máu và suy dinh dưỡng.

Hệ quả là dù cân nặng giảm nhưng sức khỏe tổng thể lại đi xuống. Người bệnh dễ cảm lạnh khi thay đổi thời tiết, leo vài tầng cầu thang đã mệt, xương giòn hơn và khả năng phục hồi sau bệnh tật cũng kém hơn.

Chuẩn BMI của người già không giống người trẻ

Nhiều người lớn tuổi vẫn áp dụng tiêu chuẩn BMI của người trẻ và cho rằng phải dưới 22 mới được coi là khỏe mạnh.

Tuy nhiên, các hướng dẫn chăm sóc sức khỏe người cao tuổi cho biết người từ 65 tuổi trở lên có thể áp dụng ngưỡng BMI rộng hơn.

Đối với người không mắc bệnh nền nghiêm trọng, BMI từ khoảng 20 đến 26,9 vẫn được xem là phù hợp, không nhất thiết phải cố giảm xuống dưới 20.

Lý do là lớp mỡ và dinh dưỡng dự trữ vừa phải đóng vai trò như một "nguồn năng lượng dự phòng". Nếu chẳng may phải phẫu thuật, nhiễm trùng hoặc mắc bệnh nặng, cơ thể sẽ có nhiều nguồn lực hơn để chống chọi và phục hồi.

Ngược lại, người quá gầy thường dễ suy kiệt khi mắc bệnh, hồi phục chậm và có nguy cơ biến chứng cao hơn.

Con số trên cân không quan trọng bằng thành phần cơ thể

Một sai lầm phổ biến là chỉ chăm chăm nhìn vào số cân.

Hai người cùng nặng 60kg nhưng tình trạng sức khỏe có thể hoàn toàn khác nhau.

Người có nhiều cơ bắp thường khỏe hơn, chuyển hóa tốt hơn và vận động linh hoạt. Trong khi đó, người ít cơ nhưng nhiều mỡ dù cân nặng không cao vẫn có thể gặp các vấn đề như:

Rối loạn mỡ máu. Đường huyết không ổn định. Yếu cơ. Đi lại nhanh mỏi. Hội chứng mất cơ (sarcopenia).

Theo các bác sĩ, không ít người cao tuổi có cân nặng "đẹp" nhưng thực chất đang mất dần khối cơ vì ăn quá thanh đạm và ít vận động.

Ngược lại, nhiều người nhìn có vẻ hơi mũm mĩm nhưng vẫn khỏe mạnh nhờ duy trì được khối lượng cơ tốt và thường xuyên vận động.

Người cao tuổi nên đánh giá cân nặng như thế nào?

Thay vì chỉ nhìn vào cân nặng, các chuyên gia khuyến nghị nên đánh giá tổng thể qua ba yếu tố sau:

1. Theo dõi sự thay đổi cân nặng

Nếu không chủ động giảm cân nhưng trong vòng 1-2 tháng sụt vài kilogram, đây có thể là dấu hiệu bất thường cần đi khám.

Ngược lại, nếu cân nặng ổn định trong thời gian dài và chỉ dao động nhẹ thì không cần quá lo lắng.

2. Quan sát thể trạng hàng ngày

Những dấu hiệu phản ánh sức khỏe quan trọng hơn con số trên cân gồm:

Đi bộ có còn nhanh nhẹn không? Leo cầu thang có quá mệt? Có thường xuyên bị cảm cúm? Vết thương có lâu lành không? Ăn ngon, ngủ tốt và sinh hoạt bình thường hay không?

Nếu vẫn duy trì được sức khỏe và sinh hoạt tốt thì việc cân nặng cao hơn chuẩn một chút chưa chắc đã là điều đáng ngại.

3. Đo vòng eo

Nhiều chuyên gia cho rằng vòng eo phản ánh nguy cơ sức khỏe tốt hơn cân nặng.

Thông thường:

Nam giới nên giữ vòng eo dưới 90cm. 

Phụ nữ nên giữ vòng eo dưới 85cm.

Nếu cân nặng không cao nhưng bụng lớn, mỡ tập trung nhiều ở vùng bụng thì nguy cơ rối loạn chuyển hóa vẫn tăng lên.

Mục tiêu của người cao tuổi không phải là giảm cân mà là giữ cơ

Các bác sĩ khuyến cáo, sau tuổi 65, mục tiêu quan trọng không còn là giảm cân mà là duy trì cân nặng ổn định và bảo vệ khối lượng cơ.

Để làm được điều đó, người cao tuổi nên:

Không ăn chay hoặc kiêng khem quá mức nếu không có chỉ định y khoa. 

Bổ sung đủ protein chất lượng từ trứng, sữa, cá, thịt nạc, các loại đậu. 

Duy trì vận động hằng ngày như đi bộ, tập sức mạnh nhẹ hoặc các bài tập phù hợp với thể trạng. 

Khám sức khỏe định kỳ để theo dõi mật độ xương, tình trạng dinh dưỡng và khối lượng cơ.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, ở người cao tuổi, khỏe mạnh không được quyết định bởi việc gầy hay béo, mà bởi khả năng vận động, khối lượng cơ, tình trạng dinh dưỡng và chất lượng cuộc sống. Vì vậy, thay vì cố ép cân, điều quan trọng hơn là ăn uống đầy đủ, vận động hợp lý và giữ cơ thể khỏe mạnh lâu dài.