Quản lý bữa ăn bán trú: Phải chấm dứt “trách nhiệm chung chung”!

Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú trong cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông. Đây là lần đầu tiên một văn bản quy phạm pháp luật quy định đầy đủ trách nhiệm của cơ quan quản lý, tổ chức, cá nhân trong việc bảo đảm bữa ăn cho học sinh. Tuy nhiên, nếu không xác định rõ đầu mối và trách nhiệm của từng bên, việc triển khai có thể chồng chéo hoặc chỉ mang tính hình thức.

Công khai thông tin suất ăn: Mỗi nơi một kiểu

Chị Thu Trang, có con học Trường Tiểu học Nguyễn Huệ (phường Bến Thành, TPHCM), cho biết hàng ngày, nhà trường công khai trên website 2 mã QR cung cấp thông tin về bữa trưa và bữa xế của học sinh. Sau khi quét mã, phụ huynh xem được thực đơn, hình ảnh suất ăn thực tế, thời gian nấu và vận chuyển suất ăn, tên và địa chỉ đơn vị cung cấp, liên kết truy xuất nguồn gốc các nguyên liệu thành phần (gạo, thịt, rau củ quả, gia vị, trái cây) trong khẩu phần ăn của học sinh. Phụ huynh có thể gửi ý kiến phản hồi về chất lượng bữa ăn bán trú.

Trường Tiểu học Chi Lăng (phường Thông Tây Hội, TPHCM) cũng công khai thực đơn, hình ảnh suất ăn thực tế theo ngày và tất cả hóa đơn, chứng từ giao nhận nguyên liệu, thực phẩm. Phụ huynh có thể nắm rõ thông tin địa chỉ, số điện thoại, mã số thuế của đơn vị cung ứng suất ăn cũng như đơn giá, số lượng nhập hàng của từng loại nguyên liệu, thực phẩm có trong bữa ăn của con mình.

Tại Trường THCS Hồ Văn Long (phường Bình Tân, TPHCM), những năm học trước, nhà trường công khai thực đơn bữa ăn bán trú kèm định lượng calo theo ngày. Đầu năm học 2026-2027, sau khi phụ huynh phản ánh bữa ăn bán trú kém chất lượng, trường đã chấm dứt hợp đồng với đơn vị cung cấp suất ăn cũ từ ngày 15-9 và tạm ngưng tổ chức ăn bán trú trong 3 ngày. Từ ngày 18-9 đến nay, trường ký thỏa thuận với một đơn vị cung cấp suất ăn mới, phối hợp với phụ huynh giám sát việc tổ chức bữa ăn cho học sinh. Thực đơn bán trú kèm hình ảnh học sinh ăn trong thực tế được cập nhật hàng ngày.

Theo quy định của Sở GD-ĐT TPHCM, tất cả trường học trên địa bàn phải công khai đơn vị cung cấp suất ăn, nguyên liệu, thực phẩm, hóa đơn nhập hàng, thực đơn và hình ảnh khay ăn thực tế của học sinh để phụ huynh có cơ sở theo dõi, giám sát. Tuy nhiên, trường học chủ yếu công khai thực đơn bán trú; còn những nội dung còn lại thì chưa được thực hiện đồng bộ. Thông tin về định lượng dinh dưỡng của bữa ăn và các kênh tiếp nhận ý kiến đóng góp của phụ huynh chưa được nhiều trường quan tâm.

Bà PHẠM KHÁNH PHONG LAN, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM:

Rà soát toàn bộ cơ sở cung cấp suất ăn

Để triển khai Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 14-8-2026 của Thủ tướng về tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm trong cơ sở giáo dục, TPHCM đã chỉ đạo rà soát bếp ăn tập thể, căng tin trường học và các cơ sở cung cấp suất ăn sẵn trên địa bàn. Số liệu thống kê đến cuối tháng 9-2026 cho thấy, trên địa bàn 167/168 phường, xã, đặc khu (phường Tam Bình chưa có số liệu), có 3.021 trường học có bếp ăn tập thể, 762 trường có hợp đồng cung cấp suất ăn, 503 trường có căng tin, 170 cơ sở cung cấp suất ăn sẵn. Thành phố cũng khảo sát cơ sở giáo dục, cơ sở chế biến suất ăn nhằm thu thập thông tin, phục vụ việc đánh giá nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị và điều kiện bảo quản an toàn thực phẩm.

Đối với bữa ăn học đường, khó khăn lớn nhất hiện nay là lựa chọn nhà cung cấp. Sở An toàn thực phẩm TPHCM đã công khai thông tin những cơ sở cung ứng suất ăn bảo đảm bảo quy định về an toàn thực phẩm và sẵn sàng cung cấp cho ngành giáo dục. Tiêu chí quan trọng nhất khi chọn đơn vị cung ứng là chất lượng, không nên ưu tiên đấu thầu chọn giá thấp nhất. Thầy cô nên ăn cùng học trò để đánh giá, kiểm chứng chất lượng suất ăn và huy động sự giám sát của phụ huynh, qua đó dễ dàng phát hiện và ngăn chặn kịp thời những vi phạm.

Theo Chỉ thị 33, phường/xã sẽ ký hợp đồng với đơn vị cung ứng suất ăn cho trường học trên địa bàn. Mục đích cốt lõi của yêu cầu này là chính quyền địa phương tăng cường giám sát chặt chẽ đối với bữa ăn bán trú, bảo đảm bữa ăn chất lượng, an toàn, minh bạch, công khai. Trường hợp xảy ra sự cố hoặc phát hiện sai phạm, chính quyền địa phương ngừng hợp đồng với cơ sở cung ứng thực phẩm, suất ăn và xử lý vi phạm.

GIAO LINH ghi

Phụ huynh, nhà trường, địa phương cùng giám sát

Đầu tháng 10-2026, Sở GD-ĐT và Sở An toàn thực phẩm TPHCM đều có văn bản yêu cầu trường học tạo điều kiện cho ban đại diện cha mẹ học sinh tham gia giám sát nguồn thực phẩm, quá trình chia suất ăn, đánh giá chất lượng bữa ăn bán trú của học sinh.

Để thực hiện yêu cầu nói trên, một số trường học đã tổ chức “bữa ăn mở”, mời phụ huynh vào trường ăn bán trú cùng con. Đơn cử, Trường THCS Phú Định (phường Bình Phú) khuyến khích phụ huynh vào trường kiểm tra đột xuất, không cần báo trước.

Trường Tiểu học Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng) thông báo chuẩn bị thêm phần ăn không thu phí cho phụ huynh đăng ký vào trường ăn trưa cùng con. Tuy nhiên, đại diện nhiều trường cho biết, không phải phụ huynh nào cũng sắp xếp được thời gian vào trường tham gia bữa ăn bán trú với học sinh.

Theo hiệu trưởng một trường THCS, ý kiến đóng góp về bữa ăn bán trú hiện nay chủ yếu đến từ học sinh. Trường từng tạo đường link khảo sát ý kiến phụ huynh về thực đơn bán trú nhưng chỉ có khoảng 40% phụ huynh tham gia.

Bên cạnh vai trò đồng giám sát của phụ huynh, từ đầu năm học 2026-2027 đến nay, nhiều phường, xã ở TPHCM đã chủ động tổ chức những đoàn công tác kiểm tra đột xuất bữa ăn bán trú tại các trường học. Mới đây, đoàn công tác của UBND phường Tân Định kiểm tra đột xuất bữa ăn bán trú tại Trường Tiểu học - THCS Tân Định.

Thầy Trần Ngọc Lâm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học - THCS Tân Định, chia sẻ, việc lực lượng chuyên môn phối hợp cán bộ phường giám sát việc tổ chức bữa ăn bán trú giúp trường tập trung tốt hơn cho công tác chuyên môn... Vấn đề đặt ra là nên làm rõ vai trò, trách nhiệm của chính quyền địa phương, cơ quan chuyên môn, phụ huynh trong việc cùng tham gia giám sát, tránh triển khai hình thức, không mang lại hiệu quả thực chất trong việc nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú cho học sinh.

Sở GD-ĐT TPHCM yêu cầu tất cả trường học ban hành Quy trình nội bộ phòng ngừa, ứng phó, xử lý sự cố an toàn thực phẩm bằng văn bản, niêm yết công khai tại trường; đồng thời tổ chức diễn tập định kỳ ít nhất 1 lần/năm học với kịch bản ngộ độc thực phẩm từ 30 ca mắc trở lên. Tuy nhiên, đại diện các trường cho rằng, để thực hiện yêu cầu trên, cần có nhân lực chuyên môn về an toàn thực phẩm.