Phụ huynh Hà Nội "sốc" vì con trượt đại học dù hồ sơ "lung linh", giáo viên chỉ ra 1 nhầm lẫn chí mạng

Có SAT, có IELTS, đăng ký xét tuyển kết hợp vào Trường Đại học Hà Nội (HANU), nhưng cuối cùng hồ sơ vẫn bị loại. Đây là câu chuyện của 1 thí sinh đang thu hút sự chú ý những ngày gần đây.

Mới đây, một phụ huynh chia sẻ câu chuyện khiến nhiều gia đình có con chuẩn bị vào đại học không khỏi bất ngờ. Theo người này, con đã có chứng chỉ SAT và IELTS, lựa chọn phương thức xét tuyển kết hợp vào HANU nên gia đình cho rằng điểm thi môn Ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT sẽ không còn là yếu tố quyết định. Thế nhưng, khi nhận kết quả rà soát hồ sơ, thí sinh lại bị thông báo không đủ điều kiện xét tuyển do không có điểm thi môn Ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Phụ huynh cho rằng con mình xét bằng SAT, đồng thời đã được miễn thi Tiếng Anh bằng chứng chỉ IELTS theo quy định của Bộ GD&ĐT nên việc trường yêu cầu phải có điểm thi Ngoại ngữ là điều gia đình không lường trước.

Tuy nhiên, đây không phải là trường hợp cá biệt. Theo thông tin từ Trường Đại học Hà Nội, sau khi đối chiếu dữ liệu trên hệ thống tuyển sinh chung của Bộ GD&ĐT, 147 thí sinh đã được nhà trường gửi thông báo không đủ điều kiện xét tuyển.

Lý do được xác định là không có điểm thi môn Ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, không đạt ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào hoặc đồng thời vi phạm cả hai điều kiện. Con số 147 cho thấy, rất nhiều thí sinh đã mắc cùng một sai sót trong quá trình chuẩn bị hồ sơ.

Sai lầm không nằm ở SAT hay IELTS mà ở việc hiểu chưa đầy đủ quy chế tuyển sinh

Trao đổi về vấn đề này, ThS. Dư Ngọc Hân - Thạc sĩ Lý luận và phương pháp giảng dạy Tiếng Anh (Hà Nội) cho rằng nhiều phụ huynh hiện nay đang nhầm lẫn giữa ba khái niệm hoàn toàn khác nhau:

- Miễn thi Ngoại ngữ để xét công nhận tốt nghiệp THPT;

- Sử dụng chứng chỉ IELTS trong tuyển sinh đại học;

- Điều kiện ngưỡng đầu vào do từng trường đại học quy định.

Theo cô Hân, việc có chứng chỉ IELTS giúp thí sinh được miễn thi Ngoại ngữ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT không đồng nghĩa với việc thí sinh sẽ mặc nhiên có một điểm thi Tiếng Anh để sử dụng trong mọi phương thức tuyển sinh đại học.

Đối với tuyển sinh đại học, mỗi trường được quyền xây dựng đề án tuyển sinh riêng trên cơ sở quy chế của Bộ GD&ĐT. Chứng chỉ IELTS được sử dụng ra sao còn phụ thuộc vào Quy chế tuyển sinh của Bộ và thông tin tuyển sinh của từng trường.

Năm 2026, Bộ quy định chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh có thể được sử dụng theo một trong hai hướng chính: Quy đổi thành điểm môn Ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển; Hoặc dùng để cộng điểm khuyến khích theo quy định. Mức điểm khuyến khích từ chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế tối đa là 1,5 điểm trên thang 30.

Tuy nhiên, Bộ không quy định rằng mọi trường bắt buộc phải đổi IELTS thành điểm thi Ngoại ngữ trong mọi phương thức xét tuyển. Cách áp dụng cụ thể vẫn phải xem quy định công khai của từng trường.

Tại HANU, đối với phương thức xét tuyển kết hợp, SAT hay các chứng chỉ quốc tế được sử dụng để tính điểm xét tuyển. Tuy nhiên, trước khi bước vào quá trình cạnh tranh, thí sinh vẫn phải đáp ứng ngưỡng đầu vào chung của trường. Nhà trường quy định rõ không dùng điểm quy đổi điểm chứng chỉ năng lực ngoại ngữ thành điểm thi tốt nghiệp của môn ngoại ngữ để xét tuyển.

Phần lớn các tổ hợp xét tuyển của HANU đều có môn Ngoại ngữ như D01 (Toán - Văn - Tiếng Anh), A01 (Toán - Lý - Tiếng Anh), X26 (Toán - Tin học - Tiếng Anh)... hoặc các ngoại ngữ khác đối với ngành ngôn ngữ.

Theo đề án tuyển sinh năm 2026, ngưỡng này được xác định bằng tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT thuộc tổ hợp xét tuyển đạt từ 22 điểm trở lên sau quy đổi. Điều đó cũng đồng nghĩa, nếu không có điểm thi môn Ngoại ngữ, nhà trường sẽ không đủ dữ liệu để xác định thí sinh có đạt ngưỡng đầu vào hay không.

Nói cách khác, SAT, IELTS... hay các chứng chỉ là một điều kiện để xét tuyển, còn điểm thi tốt nghiệp là điều kiện để được bước vào vòng xét tuyển. Hai điều kiện này tồn tại song song chứ không thay thế cho nhau.

Vì vậy, lập luận “con tôi xét SAT nên hoàn toàn không liên quan đến điểm thi tốt nghiệp” là chưa đầy đủ.

Sai lầm là không đọc kỹ đề án tuyển sinh

Theo cô Dư Ngọc Hân, điều đáng tiếc nhất không phải là quy định này quá khó hiểu, mà là nhiều học sinh và phụ huynh chỉ quan tâm đến phương thức xét tuyển, trong khi bỏ qua phần điều kiện xét tuyển và ngưỡng đầu vào. Đây mới là nguyên nhân khiến không ít hồ sơ có thành tích rất tốt vẫn bị loại ngay từ bước rà soát.

Thực tế, đề án tuyển sinh của nhiều trường hiện nay khá dài, gồm nhiều mục như phương thức xét tuyển, tổ hợp, điều kiện phụ, ngưỡng đầu vào, quy tắc quy đổi... Nếu chỉ đọc phần liên quan đến SAT hoặc IELTS mà bỏ qua các điều kiện đi kèm, thí sinh rất dễ hiểu sai.

Cô Hân khuyến nghị phụ huynh và học sinh cần đặc biệt lưu ý bốn vấn đề trước mỗi mùa tuyển sinh:

- Miễn thi tốt nghiệp không đồng nghĩa với có điểm để xét tuyển đại học.

- Có IELTS không có nghĩa mọi trường đều dùng IELTS thay thế điểm thi Tiếng Anh.

- Có SAT cũng không đồng nghĩa được miễn các điều kiện về điểm thi tốt nghiệp.

- Trước khi quyết định không đăng ký thi một môn nào đó, cần đọc kỹ đề án tuyển sinh của tất cả các trường dự định đăng ký, đặc biệt là phần ngưỡng đầu vào và điều kiện phụ.

Theo cô, trong trường hợp học sinh có IELTS nhưng chưa chốt chắc danh sách trường sẽ đăng ký, phương án an toàn vẫn là tham dự bài thi Tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, bởi điều này giúp giữ tối đa các cơ hội xét tuyển.

Được biết, trước những phản ánh từ phụ huynh, lãnh đạo Trường Đại học Hà Nội khẳng định toàn bộ quy định tuyển sinh đã được công bố công khai từ đầu năm.

Việc rà soát hồ sơ được thực hiện thống nhất đối với tất cả thí sinh và trường không xử lý bất kỳ trường hợp ngoại lệ nào nếu không có căn cứ trong quy định, nhằm đảm bảo công bằng.