Nước mắt bên mộ chồng của cụ bà rơi vào BẪY HỢP ĐỒNG KỲ NGHỈ: Tuổi xế chiều có con mà không dám gọi, có nhà mà chẳng dám về

Tối Chủ nhật ngày 14/6, tập 3 của series phim tài liệu "Bẫy 2 - Cạm bẫy từ các hợp đồng kỳ nghỉ" mang tên "Khi cha mẹ gục ngã" đã chính thức lên sóng VTV1. Lần này, đối tượng bị lừa không phải là người trẻ mơ làm giàu nhanh ở nước ngoài. Họ là những người đã đi qua gần trọn một đời người.

Ở những tập trước, "Bẫy 2" đã phơi bày một sự thật đau đớn. Không phải vài trăm nghìn ăn thử một bữa không ngon, không phải vài triệu mua hàng online không ưng ý. Đây là vài chục tỷ đồng, số tiền gom góp cả đời lẫn đi vay mượn, cuối cùng đổ vào những bản hợp đồng giờ không thể sang nhượng. Người ta có thể nói về lòng tham, về đầu tư sai lầm, về sự thiếu hiểu biết. Nhưng vì sao những người bị lừa phần lớn lại là các cụ ông cụ bà từng trải, có học thức, từng đi nhiều, biết nhiều? Câu trả lời, tập 3 đã trả lời rất rõ. Và câu trả lời ấy khiến không ít người con đang sống xa cha mẹ phải lặng đi mất một lúc.

Nguồn: VTV

Khi sự cô đơn của tuổi già trở thành "đầu vào" của một cú lừa

Trong tập 3, có một loạt chân dung rất khó quên.

Bà Tín, 86 tuổi, từng là giảng viên cao cấp đã về hưu. Một người phụ nữ trí thức từng đi nhiều hội thảo chuyên gia ở nước ngoài, từng làm việc ở Ba Lan vài năm. Bà nghĩ mình sẽ được đi du lịch cùng con cháu, sắm một chiếc xe, và mua tới năm hợp đồng kỳ nghỉ. Suốt năm năm, ước mơ ấy khép lại trước khi kịp bắt đầu. Như chính tập phim đã chỉ ra rất chính xác, điều bà Tín thiếu chưa bao giờ là một điểm đến. Mà là những người cùng đi.

Bà Hòa, 74 tuổi, cán bộ về hưu, xuất hiện trong khung hình giản dị bên căn bếp và chiếc nồi cơm điện cũ kỹ. Cảnh bà thắp nén nhang lên bàn thờ, lầm rầm xin gia tiên phù hộ cho lấy lại được số tiền đã mất, có lẽ là một trong những khung hình ám ảnh nhất của cả ba tập phim.

Ông Thìn, 87 tuổi, có con gái định cư nước ngoài, hai cháu nội còn nhỏ vẫn cần người chăm. Con gái từng khuyên ông về quê hưởng dưỡng lão. Nhưng thương đứa cháu mồ côi không nguyên vẹn bố mẹ, ông gần 90 tuổi vẫn không nỡ buông tay, vẫn ngày ngày trông cháu.

Bà Hồng, 83 tuổi, chồng mất từ năm 2010. Mười sáu năm trời sống một mình trong căn nhà đã từng có hai người. Con cái mỗi đứa một cơ ngơi, cuối tuần ghé qua một lần. Mỗi lần ghé là một nồi cơm chung, rồi lại tan.

Nhìn vào những chân dung ấy, ta thấy một điểm chung không thể chối cãi. Đó không phải lòng tham, không phải sự thiếu hiểu biết, không phải tuổi già lú lẫn. Đó là sự cô đơn. Cô đơn theo nhiều cách rất khác nhau. Có người cô đơn vì con cái đã ra ở riêng. Có người cô đơn vì chồng mất đã lâu. Có người cô đơn dù ở giữa cháu chắt vì không ai có thời gian ngồi nghe mình kể chuyện. Và cái cô đơn ấy, trong xã hội hiện đại, vốn đã là một vấn đề. Nhưng cô đơn của người già lại còn nặng hơn nhiều. Bởi nó đi kèm với cảm giác mình không còn hữu ích, mình đã bị bỏ lại, mình không còn ai để hỏi han.

Và đó chính là kẽ hở mà những nhân viên tư vấn nhắm vào, một cách lạnh lùng đến đau lòng.

Nguồn: VTV

Trong tập phim, hình ảnh cô nhân viên tên Huyền chăm sóc bà Tín có lẽ là chi tiết khiến nhiều khán giả lặng đi. Cô gái trẻ ấy hỏi "Bà đỡ đau chân chưa?", "Thuốc thang bà uống đầy đủ không?". Đến nhà thì lúc biếu giỏ trứng quê, lúc gọt hoa quả, lúc đỡ bà vào phòng, thậm chí còn giúp bà thay quần. Một việc rất nhỏ. Nhưng có lẽ vài năm trời chưa con cháu nào trong nhà bà làm được cho bà. Bà Tín tâm sự trong phim: "Thấy nó đến bà thích lắm, nó đến nó hỏi han chuyện trò, vào bếp nấu nướng, ăn xong nó rửa bát cho bà. Đi ra đi vào đã thích rồi".

Đọc câu đó, không biết bao nhiêu người con đã giật mình. Bao lâu rồi mình chưa hỏi mẹ câu "mẹ đỡ đau chân chưa?". Bao lâu rồi mình chưa ngồi gọt hoa quả cho bố. Bao lâu rồi mình chưa rửa bát hộ ông bà một bữa cơm. Những việc bé như hạt cát mà ai cũng có thể làm. Vậy mà cuối cùng, chính một cô nhân viên môi giới hợp đồng kỳ nghỉ lại là người làm. Để rồi sau khi cầm tiền tỷ của các cụ, cô xưng "u con" thân tình, mua hoa quả, "mừng tuổi" lại 20 triệu, và biến mất.

Tuổi già không cần nhà lầu xe hơi. Tuổi già chỉ cần một người chịu ngồi nghe mình kể về cái chân đau, về món ăn ngày xưa của chồng, về đứa cháu hôm qua nó nói gì. Ai cho người già được điều đó, người ấy là "con" trong lòng họ. Cho dù người ấy có là ai, đến từ đâu, và đang muốn gì.

"Ông bỏ tôi đi để tôi khổ như thế này" và những giọt nước mắt bên nấm mộ chồng

Phần đau lòng nhất của tập 3, có lẽ không nằm ở những con số tiền tỷ. Mà nằm ở hình ảnh bà Hòa.

Bà Hòa không dám ở nhà một mình. Thỉnh thoảng lại có người tới đòi nợ. Bà đi lang thang cả ngày, tiền tích cóp cả đời đã hết, sức lực cũng cạn. Những khoản nợ vẫn ở đó, tuổi già không đủ sức làm lại và cũng chẳng còn ai để giãi bày. Một bà cụ 74 tuổi, có nhà mà không dám về. Có cơ ngơi mà như không có. Có một đời sống tử tế phía sau lưng mà giờ đây bị xóa sạch chỉ vì vài bản hợp đồng được ký trong những buổi chiều cô đơn nào đó.

Cuối cùng, bà ra mộ chồng. Khóc. Và khấn.

"Tôi bây giờ chỉ toàn ăn nhờ thôi".

"Ông ở đâu cho tôi theo đi".

Khấn người chồng đã khuất, mong ông cho biết kẻ lừa tiền mình đang ở đâu, để bà còn tìm được tiền về mà trả nợ. Cả một đời sống tử tế, làm cán bộ nhà nước, về hưu yên ổn, vậy mà tuổi 74 lại phải đứng giữa nghĩa trang nói với một nấm mộ rằng "cho tôi theo đi". Đó là một trong những câu nói đau lòng nhất đã ghi lại.

Nguồn: VTV

Nhìn cảnh ấy, không ai có thể trách bà Hòa. Cũng không hẳn có thể trách con cái. Bởi con cái có lẽ vẫn yêu mẹ. Chỉ là họ không có thời gian để biết. Có nhà, nhưng đó là nhà đang bị đòi nợ. Có sổ tiết kiệm, nhưng đã đổ vào những bản hợp đồng giờ không thể sang nhượng. Có chồng, nhưng chồng đã yên nghỉ từ lâu. Cuối cùng, chỗ duy nhất bà còn dám đến để khóc, lại là bên một nấm mộ. Bởi đó là nơi duy nhất bà không phải giả vờ rằng mình ổn.

Và đó cũng là lúc người xem mới hiểu vì sao các cụ giấu con cháu. Giấu suốt mấy năm. Có người giấu cho đến lúc mất.

Vì sao? Vì xấu hổ. Vì sợ con cái thất vọng. Vì cảm giác mình đã không còn là chỗ dựa nữa, không lẽ giờ lại còn trở thành gánh nặng. Bà Tín đã thừa nhận điều này trong phóng sự. Một giảng viên cao cấp, đi nước ngoài làm việc nhiều năm, vậy mà khi rơi vào bẫy, điều đầu tiên bà nghĩ không phải là kêu cứu. Mà là "không thể để con biết". Bà sợ con bà nhìn bà bằng ánh mắt khác. Bà sợ mình từng là người mẹ con cái tự hào, giờ trở thành người mẹ con cái phải xót thương. Như tập phim đã chỉ ra rất chính xác, các cụ không dám nói ra vì sợ nói ra là thừa nhận mình sai. Được thì niềm vui nhân đôi, mất thì con cái thiệt thòi và giày vò mình. Đó là suy nghĩ rất thật của những người ở cái tuổi gần đất xa trời. Học thức cao đến đâu, đi nhiều đến đâu, cũng không thay đổi được tâm lý ấy. Bởi đó là tâm lý của cha mẹ Việt, cả đời chỉ muốn cho con, chưa bao giờ quen với việc nhận từ con.

Tập phim không chỉ là một cảnh báo về hợp đồng kỳ nghỉ. Nó là một lời nhắc cực kỳ nghiêm khắc gửi đến mọi người con đang sống xa bố mẹ. Rằng cái cô đơn của tuổi già không hiện ra trên video call. Nó nằm trong những khoảng thời gian giữa hai cuộc gọi, khi cha mẹ bạn phải tự đối thoại với mình trong căn nhà trống. Nó nằm trong những bữa cơm một mình. Nó nằm trong những đêm đau chân không có ai để gọi xoa hộ. Và nó chính là nguyên liệu mà những kẻ trục lợi đang chờ để biến thành tiền.

Sau khi tập 3 phát sóng, mạng xã hội tràn ngập những dòng chia sẻ kiểu "tối nay phải gọi điện cho bố mẹ ngay". Đó là một phản ứng đẹp. Nhưng nếu chỉ dừng ở một cú điện thoại sau khi xem phim, mọi thứ sẽ lại nguội đi rất nhanh. Cha mẹ già không cần một cú điện thoại sau một bộ phim tài liệu cảm động. Họ cần một thói quen. Một thói quen gọi mỗi tối. Một thói quen ghé nhà mỗi tuần. Một thói quen ngồi gọt hoa quả với mẹ, dù chỉ năm phút. Một thói quen lắng nghe bố kể lại câu chuyện cũ mà bố đã kể mười lần. Bởi đó chính là lớp khiên vững chắc nhất mà cha mẹ có thể có, để không một cô nhân viên xa lạ nào có thể chui qua được.

Một bản hợp đồng tiền tỷ có thể được ký trong một buổi chiều. Nhưng một sự cô đơn dẫn đến chữ ký ấy, phải mất nhiều năm để hình thành. Và trong nhiều năm ấy, đáng lẽ phải có ai đó kịp nhận ra trước. Đáng lẽ phải có người con nào đó dừng lại trước căn nhà yên ắng của mẹ, mở cửa vào, ngồi xuống, hỏi mẹ một câu thật lòng: "Dạo này mẹ có chuyện gì không?". Có thể câu trả lời vẫn là "không có gì đâu con". Nhưng chính việc bạn hỏi, đã đủ để mẹ không cần phải tin một ai khác ngoài bạn.

Bộ phim tài liệu "Bẫy 2" đã khép lại với tập 3. Nhưng câu hỏi mà nó đặt ra, sẽ còn nguyên đó với mỗi người con. Cha mẹ đã gục ngã từ khi nào? Có lẽ, đáp án sẽ là câu trả lời cay đắng nhất mà ai trong chúng ta cũng không muốn nghĩ tới. Bởi vì có thể, các cụ đã gục ngã từ rất lâu trước khi ký bản hợp đồng đầu tiên. Chỉ là không có ai ở đó để nhìn thấy mà thôi.

Và một bà cụ đứng giữa nghĩa trang nói với mộ chồng câu "ông ở đâu cho tôi theo đi", suy cho cùng, không phải là kết cục của một vụ lừa đảo. Đó là kết cục đang để người già lại phía sau quá nhiều, mà bản thân chúng ta, là những người con, không phải lúc nào cũng kịp nhận ra.