Người phụ nữ được mệnh danh là “bà mẹ thành công nhất” đã nuôi dạy con 10 tuổi thành thạo 13 ngôn ngữ như thế nào?

Nếu có người nói với bạn rằng một bé gái 3 tuổi đã có thể làm thơ, viết văn; 9 tuổi vượt qua kỳ thi tuyển sinh của Đại học Stanford; 10 tuổi thành thạo 13 ngôn ngữ; 12 tuổi đã xuất bản hàng chục bài thơ, văn và biết chơi nhiều loại nhạc cụ, hẳn nhiều người sẽ nghĩ đó là một thần đồng.

Nhưng cô bé này từng được xem là “thiên tài” không phải vì sở hữu năng khiếu đặc biệt, mà bởi phía sau em có một người mẹ dành nhiều năm nghiên cứu, thực hành và tìm ra cách giáo dục phù hợp. Người mẹ ấy là Winifred Sackville Stoner (1870-1931), từng được mệnh danh là “người mẹ thành công nhất thế giới” vào đầu thế kỷ XX.

Bà Stoner là người đề xướng phương pháp “giáo dục tự nhiên”, trong đó chú trọng việc tôn trọng bản tính của trẻ, tạo môi trường học tập tự nhiên và biến việc học thành những trải nghiệm thú vị thay vì ép buộc.

Người mẹ phải thay đổi trước khi muốn giáo dục con

Điều đặc biệt trong phương pháp của bà Stoner là bà không chỉ tập trung vào việc “dạy con”, mà trước hết yêu cầu chính mình phải không ngừng học hỏi.

Ngay trước khi con gái chào đời, bà đã chuẩn bị kiến thức và tìm hiểu nhiều quan điểm giáo dục. Sau khi có con, bà càng nghiêm khắc với bản thân, từ cách ăn mặc, đi đứng, giao tiếp, thói quen đọc sách cho đến những hành vi nhỏ trong cuộc sống. Bà hiểu rằng trẻ học từ những gì chúng nhìn thấy mỗi ngày. Vì vậy, thay vì chỉ yêu cầu con chăm chỉ, ham học, bà cố gắng trở thành một người mẹ ham học hỏi, thích suy nghĩ và luôn hoàn thiện bản thân.

Bà thậm chí còn làm một “chiếc hộp bí mật” để con gái góp ý về những thiếu sót của mẹ. Chiếc hộp dần trở thành một cách để hai mẹ con trò chuyện và cùng nhìn lại cách ứng xử của mình. Theo bà Stoner, cha mẹ không nhất thiết phải là nhà giáo dục chuyên nghiệp, nhưng ít nhất nên tìm hiểu và nắm được một phương pháp phù hợp với con mình.

Thành lập trường giáo dục tự nhiên, nuôi dạy nhiều trẻ được xem là “thiên tài”

Theo những tài liệu có thể tra cứu, bà Stoner là người sáng lập ba trường “giáo dục tự nhiên”. Ba ngôi trường này đều áp dụng những quan niệm và phương pháp mà bà từng sử dụng để giáo dục con gái.

Bà Stoner khuyến khích cha mẹ và trẻ em lấy thiên nhiên làm người thầy, chủ trương giáo dục trẻ dựa trên bản tính tự nhiên, để trẻ được học tập và trưởng thành trong trạng thái tự nhiên, giải phóng những năng lực và năng khiếu vốn có, đồng thời hình thành những phẩm chất và thói quen tốt.

Trẻ nhỏ không biết cách từ chối. Bạn cho trẻ điều gì, trẻ sẽ tiếp nhận điều đó. Đương nhiên, nếu bạn không cho trẻ bất cứ điều gì, thì trẻ cũng chẳng có gì để tiếp nhận.

Giáo dục bắt đầu từ việc rèn luyện các giác quan

Phương pháp giáo dục sớm của bà Stoner bắt đầu từ việc rèn luyện các giác quan của con gái. Bà tận dụng tối đa môi trường sống xung quanh để kích thích sự phát triển các giác quan của trẻ thông qua hoạt động ngoài trời, đồ chơi, màu sắc, âm nhạc, tranh ảnh...

Khi con gái còn là một em bé, ngày này qua ngày khác, bà đọc cho con nghe những bài thơ của Virgil. Trong quá trình nghe mẹ đọc mỗi ngày, cô bé dần dần có thể ghi nhớ 10 dòng đầu tiên của quyển I trong tác phẩm Aeneid.

Để rèn luyện khả năng cảm nhận màu sắc của con, bà Stoner đã chuẩn bị rất nhiều thứ. Trong nhà có rất nhiều bức tranh đầy màu sắc, hình ảnh những loài hoa, chim muông và động vật; những cuốn sách tranh dành cho trẻ em; các loại đồ chơi nhiều màu sắc như những quả bóng nhỏ, những miếng gỗ; những con búp bê mặc quần áo rực rỡ và cả bút màu.

Để rèn luyện khả năng quan sát và ghi nhớ của con, bà Stoner không bỏ qua bất kỳ cơ hội nào trong cuộc sống. Bà thường đưa con gái hòa mình vào thiên nhiên, cùng con quan sát sự sinh trưởng của vạn vật, sự khác nhau giữa rau và hoa, cách phát triển của những loài khác nhau.

Khi đi ngang qua cửa hàng, hai mẹ con còn chơi một trò có tên “Hãy chú ý quan sát”. Bà hỏi con gái xem trong tủ kính của cửa hàng có những món đồ gì, sau đó yêu cầu cô bé nhớ lại và liệt kê những món đồ đó.

Nhờ vậy, khi mới 5 tuổi, con gái bà Stoner đã có thể nghe một lần rồi thuật lại không sai một chữ bài hát quân đội nổi tiếng của Mỹ The Battle Hymn of the Republic.

Trong quá trình trưởng thành của con, bà Stoner không bao giờ sử dụng phương pháp ép buộc. Mọi hoạt động giáo dục đều được tiến hành dưới hình thức trò chơi hoặc câu chuyện.

Bà Stoner đã sáng tạo rất nhiều trò chơi để khơi dậy hứng thú học tập của con gái. Theo bà, thông qua trò chơi và câu chuyện, trẻ có thể tự nhiên tiếp thu kiến thức mà không nhận ra mình đang học. Phương pháp này còn giúp tăng cường khả năng ghi nhớ, tập trung, thao tác, làm phong phú trí tưởng tượng, mở rộng tầm nhìn và thúc đẩy sự phát triển trí tuệ của trẻ.

Rèn luyện khả năng tập trung thông qua trò chơi

Ngay khi con gái còn nhỏ, bà Stoner đã bắt đầu rèn luyện khả năng tập trung cho cô bé. Để giúp con đi vào giấc ngủ trong bầu không khí nhẹ nhàng, bà thường dành nhiều thời gian kể cho con nghe những câu chuyện thú vị trước khi ngủ. Sau đó, bà sáng tạo ra một trò chơi có tên “Câu hỏi làm mẹ phải bó tay”.

Trước tiên, bà lựa chọn những câu chuyện mà cô bé Winifred đã rất quen thuộc, chẳng hạn như Câu chuyện về chú thỏ Jamie. Sau đó, bà cố tình đặt những câu hỏi về các chi tiết trong câu chuyện, chẳng hạn: “Jamie đã chia cho dê Charlie bao nhiêu củ cà rốt?” hay “Khi Jamie sửa chiếc xe một bánh lần thứ hai, bà tê giác Mary đã đặt câu hỏi gì?”. Nhờ vậy, Winifred sẽ tự giác tập trung lắng nghe câu chuyện để có thể trả lời các câu hỏi của mẹ.

Học nhiều ngoại ngữ một cách nhẹ nhàng qua trò chơi

Mỗi tuần, con gái bà Stoner đều tham gia những trò chơi luyện ngoại ngữ, chẳng hạn như trò chơi “Gia đình búp bê” và “Đóng vai”.

Trò chơi “Đóng vai” khiến bọn trẻ vô cùng hào hứng. Bà Stoner thường giúp Winifred lựa chọn những kịch bản phù hợp với trẻ em, chẳng hạn như phiên bản rút gọn của Hamlet. Trong lúc diễn, các em không được sử dụng tiếng Anh mà phải dùng tiếng Pháp để đọc toàn bộ lời thoại. Nếu ai vô tình nói tiếng Anh, người đó sẽ phải chịu “hình phạt” của nhà vua.

Thông qua những phương pháp giáo dục của bà Stoner, có thể thấy học tập thông qua trò chơi không phải là một ý tưởng viển vông. Học tập được “trò chơi hóa” hoàn toàn có thể thực hiện, điều quan trọng là người lớn phải sáng tạo được những trò chơi phù hợp.

“Thiên tài” không chỉ đến từ năng khiếu

Bà Stoner sau đó thành lập ba trường “giáo dục tự nhiên”, áp dụng những phương pháp từng sử dụng với con gái. Bà khuyến khích trẻ học từ thiên nhiên, từ cuộc sống và từ những hoạt động phù hợp với lứa tuổi.

Câu chuyện của hai mẹ con từng gây chú ý lớn vào đầu thế kỷ XX và được bà Stoner ghi lại trong cuốn The Natural Education of Mrs. Stoner, xuất bản năm 1916. Cuốn sách kể lại quá trình bà nuôi dạy con gái từ khi chào đời đến năm 12 tuổi.

Dù cuộc đời sau này của con gái bà có những ngã rẽ khiến cô dần rời khỏi sự chú ý của công chúng, những quan điểm về giáo dục tự nhiên của bà Stoner vẫn gợi ra một điều đáng suy ngẫm: giáo dục trẻ không chỉ là đưa kiến thức vào đầu con, mà còn là tạo ra một môi trường để trẻ muốn khám phá và học hỏi.