Người dùng điện hưởng lợi theo khung giờ mới?

Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định 963/2026, quy định lại khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia.

Áp dụng ngay từ mùa khô 2026

Theo quy định mới, giờ cao điểm được áp dụng từ thứ hai đến thứ bảy, trong khoảng thời gian từ 17 giờ 30 phút đến 22 giờ 30 phút (tổng cộng 5 giờ/ngày). Như vậy, khung giờ cao điểm tập trung vào buổi tối, thay vì chia làm 2 khung như hiện nay: từ 9 giờ 30 phút đến 11 giờ 30 phút (2 giờ) và từ 17 đến 20 giờ (3 giờ).

Bộ Công Thương cũng đang nghiên cứu, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan để có cơ sở triển khai áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia theo Quyết định 963 ngay trong mùa khô 2026. Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực, cho rằng việc chuyển hoàn toàn giờ cao điểm sang buổi tối sẽ ảnh hưởng mức độ khác nhau đối với các doanh nghiệp sản xuất và khối thương mại - dịch vụ.

Đối với nhóm sản xuất công nghiệp, mức độ tác động sẽ phụ thuộc vào mô hình vận hành của từng doanh nghiệp. Chẳng hạn, doanh nghiệp may mặc thường tổ chức sản xuất theo 2 ca, trong khi một số đơn vị khác vận hành liên tục 3 ca, do đó khả năng điều chỉnh nhu cầu tiêu thụ điện cũng khác nhau.

Đối với nhóm thương mại - dịch vụ như nhà hàng, khách sạn, nhu cầu sử dụng điện tập trung nhiều vào buổi tối - thời điểm có thể trùng với khung giờ cao điểm mới. Vì vậy, nhóm này có khả năng chịu tác động rõ rệt hơn.

Theo Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện quốc gia (NSMO), việc điều chỉnh khung giờ cao điểm không làm thay đổi mức giá điện hiện hành, cũng không làm thay đổi số giờ cao điểm. Trên thực tế, biểu giá điện giờ cao điểm mới tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tổ chức hoạt động sản xuất liên tục vào ban ngày, hạn chế làm việc buổi tối. Do vậy, nếu doanh nghiệp chủ động sắp xếp kế hoạch sản xuất, chuyển một phần phụ tải sang các giờ bình thường thì chi phí điện năng có thể được tối ưu, trong nhiều trường hợp còn giảm so với trước đây.

NSMO cho hay kinh nghiệm triển khai chương trình điều chỉnh phụ tải điện thời gian qua cho thấy cộng đồng doanh nghiệp đã từng bước thích ứng với cơ chế này. Hơn 17.000 khách hàng đã tham gia các chương trình điều chỉnh phụ tải tự nguyện. Trong đó, hơn 13.000 khách hàng cam kết dịch chuyển phụ tải khỏi các giờ cao điểm khi hệ thống cần hỗ trợ. Điều này cho thấy phía nhu cầu hoàn toàn có thể trở thành một nguồn lực quan trọng khi vận hành hệ thống điện hiện đại.

Đến nay, khoảng 1,25 triệu công tơ điện của các doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh đang áp dụng cơ chế giá điện theo khung giờ cao điểm - thấp điểm. Để triển khai, ông Ngô Sơn Hải, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết cần cập nhật lại cấu hình khung giờ trên hệ thống công tơ điện của doanh nghiệp. Do có nhiều loại công tơ điện khác nhau, quá trình triển khai cần nhiều thời gian và nguồn lực, với khối lượng công việc lớn nên dự kiến kéo dài vài tuần.

"Chúng tôi sẽ lựa chọn, ưu tiên cài đặt ngay với các khách hàng lớn - những khách hàng có thể điều chỉnh được, để kịp thời triển khai khi chính sách có hiệu lực. Song song đó, EVN đã giao cho các tổng công ty điện lực tuyên truyền với khách hàng về chính sách này" - đại diện EVN cho biết.

Cân nhắc nghiên cứu với khách hàng sinh hoạt

Bên cạnh việc áp dụng tính giá điện theo khung giờ cao điểm mới với nhóm khách hàng sản xuất - kinh doanh, đáng chú ý, tại tài liệu họp thẩm định dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực vừa gửi Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương tiếp tục đề xuất bổ sung quy định tính giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Hiện nay, giá bán lẻ điện cho nhóm khách hàng sinh hoạt được áp dụng theo giá bán lẻ điện bậc thang tăng dần. Tuy nhiên, Bộ Công Thương cho rằng trong giai đoạn sắp tới, khi nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng và việc phát triển nguồn cung gặp nhiều khó khăn, cần nghiên cứu các biện pháp để khách hàng sinh hoạt thực hiện tiết kiệm điện hiệu quả hơn.

Một trong những biện pháp nêu trên là nghiên cứu áp dụng biểu giá theo thời gian sử dụng điện trong ngày (TOU). Biểu giá TOU cho khách hàng sinh hoạt chỉ áp dụng với trường hợp đủ điều kiện, không áp dụng với toàn bộ khách hàng sinh hoạt.

Trước đề xuất này, một số chuyên gia nhấn mạnh cần tính toán kỹ lưỡng tác động nếu áp dụng cơ chế tính giá điện theo giờ đối với hộ gia đình. Chuyên gia năng lượng Đào Nhật Đình cho rằng đối với nhóm khách hàng sinh hoạt, nhất là công nhân - lao động, nhu cầu sử dụng điện thường tập trung nhiều vào buổi tối do ban ngày đi làm. Vì vậy, việc áp dụng biểu giá theo khung giờ cần được xem xét thận trọng để bảo đảm phù hợp với thực tế sử dụng điện. Hơn nữa, xét về kỹ thuật, việc triển khai áp giá theo giờ với hộ sinh hoạt cũng không dễ dàng khi khách hàng đang dùng công tơ điện một giá.

Theo TS Bùi Trinh, chuyên gia kinh tế, việc áp dụng giá điện theo khung giờ cao điểm - thấp điểm đối với hộ dân cũng đặt ra nhiều vấn đề. Trong đó, người mua điện cần có hệ thống đo đếm và quản lý tiêu thụ phù hợp, nhằm xác định chính xác lượng điện sử dụng của từng thời điểm, qua đó bảo đảm quyền và lợi ích của chính người tiêu dùng. Bên cạnh đó, cần làm rõ việc nếu hộ gia đình sử dụng điện theo biểu giá cao điểm thì hóa đơn có được minh bạch hóa để người dân theo dõi chi tiết lượng điện tiêu thụ hằng ngày?

"Cơ quan quản lý cần cân nhắc kỹ phương pháp tính giá điện theo khung giờ, phân tích rõ lợi ích và chi phí đối với hộ dân khi áp dụng cơ chế giá điện theo khung giờ để người tiêu dùng nắm bắt đầy đủ. Cần xây dựng các tiêu chí đánh giá tác động rõ ràng; làm rõ cơ sở vì sao khách hàng phải áp dụng cơ chế tính giá này, nhằm tạo sự đồng thuận xã hội và bảo đảm hiệu quả của chính sách" - ông Trinh nhấn mạnh.