Người biết chi tiền thường không tiết kiệm ở 4 khoản này: Càng cắt giảm quá tay, về sau càng dễ tốn nhiều hơn

Nhiều người nghĩ quản lý tài chính giỏi đồng nghĩa với việc luôn mua món rẻ hơn, chọn phương án ít tốn tiền hơn và cắt giảm càng nhiều khoản càng tốt. Nhưng thực tế, người biết chi tiền thường không nhìn vào câu hỏi: “Làm thế nào để trả ít nhất?”, mà sẽ cân nhắc: “Khoản tiền này có giúp mình tránh một chi phí lớn hơn trong tương lai hay không?”.

Bởi vậy, trong khi có thể rất chặt chẽ với quần áo theo xu hướng, đồ trang trí ít dùng hay những cuộc mua sắm bốc đồng, họ lại khá thoải mái với một số khoản nhất định. Không phải vì họ dư dả, mà bởi họ hiểu rằng có những thứ càng cố tiết kiệm càng dễ thành “tiết kiệm giả”.

1. Sức khỏe: Khoản tiền nhỏ hôm nay có thể tránh một hóa đơn lớn ngày mai

Đây gần như là khoản đầu tiên không nên cắt giảm một cách cực đoan.

Tiết kiệm tiền bằng cách trì hoãn khám sức khỏe khi cơ thể liên tục có dấu hiệu bất thường, bỏ chăm sóc răng miệng nhiều năm hay duy trì chế độ ăn chỉ vì “rẻ là được” có thể giúp giảm chi phí trong ngắn hạn. Nhưng khi một vấn đề nhỏ trở thành vấn đề lớn, số tiền phải bỏ ra có thể cao hơn nhiều.

Người biết chi tiền không nhất thiết mua thực phẩm đắt nhất, dùng thực phẩm chức năng tràn lan hay đăng ký những gói chăm sóc sức khỏe xa xỉ. Điều họ ưu tiên là những khoản cơ bản nhưng có giá trị lâu dài: ăn uống tương đối đầy đủ, vận động, ngủ nghỉ, khám khi thực sự cần và không trì hoãn những vấn đề đã kéo dài.

Nói cách khác, đây không phải tư duy “có bao nhiêu tiền cũng đổ vào sức khỏe”, mà là không lấy sức khỏe làm nơi đầu tiên để cắt ngân sách.

2. Những thứ sử dụng mỗi ngày

Có những món đồ tưởng rất bình thường nhưng được sử dụng hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần mỗi năm: nệm ngủ, ghế làm việc, giày đi lại thường xuyên, thiết bị phục vụ công việc hay một số đồ gia dụng thiết yếu.

Ở nhóm này, chỉ chăm chăm chọn sản phẩm rẻ nhất chưa chắc đã tiết kiệm.

Một chiếc ghế quá rẻ nhưng ngồi khó chịu, một đôi giày nhanh hỏng phải mua lại liên tục hay một thiết bị công việc thường xuyên trục trặc đều có thể khiến chi phí thực tế cao hơn giá mua ban đầu.

Người biết chi tiền thường tính theo “chi phí trên mỗi lần sử dụng”. Ví dụ một món đồ giá 3 triệu đồng nhưng dùng tốt trong 5 năm đôi khi lại rẻ hơn món 1 triệu đồng nhưng mỗi năm phải thay một lần.

Điểm quan trọng là không cần nâng cấp mọi thứ lên phiên bản cao cấp. Hãy ưu tiên chất lượng ở những món dùng thường xuyên nhất. Ngược lại, với đồ ít sử dụng, việc chọn phiên bản vừa phải hoặc thậm chí không mua mới hoàn toàn có thể hợp lý hơn.

3. Học tập và kỹ năng có khả năng tạo thêm thu nhập

Có một kiểu tiết kiệm khiến nhiều người mất nhiều hơn số tiền họ giữ lại: không chịu đầu tư vào một kỹ năng thực sự hữu ích.

Một khóa học vài triệu đồng không tự động giúp bạn kiếm nhiều tiền hơn. Vì vậy, tiêu tiền cho học tập cũng cần chọn lọc. Nhưng nếu kỹ năng đó phục vụ trực tiếp công việc, giúp nâng năng suất hoặc mở ra một nguồn thu nhập mới, việc chỉ nhìn vào học phí để quyết định có thể là quá ngắn hạn.

Ví dụ, một người làm văn phòng có thể chi tiền để học thêm ngoại ngữ, công cụ chuyên môn, kỹ năng phân tích dữ liệu hay một kỹ năng nghề nghiệp có thể sử dụng ngay. Nếu khoản chi đó làm tăng khả năng tìm việc, tăng thu nhập hoặc tiết kiệm hàng chục giờ làm việc mỗi tháng, giá trị thực của nó lớn hơn rất nhiều con số trên hóa đơn.

Người quản lý tài chính tốt hiểu một nguyên tắc khá đơn giản: tiết kiệm giúp giữ tiền, nhưng năng lực mới là thứ có thể giúp tạo thêm tiền.

Vì vậy, khi ngân sách hạn chế, họ có thể cắt một vài lần mua sắm nhưng vẫn giữ lại một khoản nhất định dành cho việc nâng cấp bản thân.

4. Những khoản mua lại thời gian và giảm áp lực dài hạn

Đây là nhóm chi phí thường bị đánh giá là “không cần thiết”, nhưng trong nhiều trường hợp lại rất đáng tiền.

Chẳng hạn, nếu việc thuê người dọn nhà vài lần mỗi tháng giúp một người có thêm thời gian nghỉ ngơi hoặc làm công việc tạo ra thu nhập cao hơn; nếu mua một thiết bị gia dụng phù hợp giúp tiết kiệm hàng giờ việc nhà mỗi tuần; hoặc trả thêm một chút để sống gần nơi làm việc giúp giảm đáng kể thời gian di chuyển, thì đây chưa chắc là tiêu hoang.

Đương nhiên, không phải dịch vụ tiện lợi nào cũng đáng mua. Nếu thu nhập còn thấp mà mỗi ngày đều gọi đồ ăn, đi taxi, thuê dịch vụ cho mọi việc chỉ vì ngại làm thì rất dễ tạo ra lạm phát lối sống.

Sự khác biệt nằm ở chỗ: người biết chi tiền không mua sự tiện lợi một cách vô thức. Họ tính xem khoản tiền đó đang đổi lấy điều gì.

Nếu trả thêm 1 triệu đồng mỗi tháng nhưng đổi lại được 15–20 giờ rảnh, giảm đáng kể căng thẳng và giúp duy trì công việc tốt hơn, đây có thể là một khoản đầu tư hợp lý. Nhưng nếu bỏ tiền chỉ để tiết kiệm vài phút cho một việc hoàn toàn có thể tự làm dễ dàng, đó lại là câu chuyện khác.

Tiết kiệm tốt không phải là tiêu càng ít càng tốt

Điểm chung của cả 4 khoản trên là chúng đều liên quan tới giá trị dài hạn: sức khỏe, chất lượng những thứ sử dụng thường xuyên, năng lực kiếm tiền và thời gian.

Một ngân sách tốt vì thế không chỉ có mục “cắt giảm”. Nó còn phải có những khoản được phép chi một cách có chủ đích.

Thậm chí trước khi hỏi “Mình có thể giảm thêm 500.000 đồng ở đâu?”, đôi khi nên hỏi một câu khác: “500.000 đồng này nếu chi đúng chỗ, liệu có giúp mình tiết kiệm nhiều tiền hơn hoặc sống tốt hơn trong vài năm tới không?”.

Người biết chi tiền không phải lúc nào cũng là người trả ít nhất. Nhiều khi, họ chỉ hiểu rõ thứ gì đáng mua rẻ, thứ gì đáng mua tốt và quan trọng nhất là thứ gì hoàn toàn không đáng mua.

Đó mới là điểm khác biệt giữa tiết kiệm và quản lý tiền.