Nghề phục hồi sau sinh ở Trung Quốc nổi lên như một mỏ vàng mới: Lương gần 70 triệu mỗi tháng, được hàng triệu mẹ bỉm sữa săn đón

Sư phục hồi sau sinh, tiếng Trung là 产后修复师, là người chuyên giúp phụ nữ hồi phục cơ thể sau khi sinh con: Từ phục hồi cơ sàn chậu, xử lý tình trạng giãn cơ thẳng bụng, lấy lại vóc dáng, cho đến điều hòa thể trạng và chăm sóc tinh thần cho sản phụ. 

Cùng với nguyệt tẩu và thôi nhũ sư, đây là mắt xích thứ ba trong chuỗi nghề mọc lên quanh một em bé sơ sinh, và cũng là một nhánh đang lên của cái mà Trung Quốc gọi là "kinh tế bầu bạn". 

Điểm khiến nó được săn đón là thị trường lớn và thu nhập cao, nhưng đi kèm với đó là một mặt trái mà bất cứ bà mẹ nào cũng nên biết trước khi rút ví.

Một thị trường gần trăm tỷ tệ và mức lương đáng mơ

Quy mô của ngành này lớn đến mức khó ngờ. Theo các báo cáo phân tích ngành được truyền thông Trung Quốc dẫn lại, thị trường phục hồi sau sinh của nước này đã đạt quy mô hàng trăm tỷ tệ và duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 15 đến 18% mỗi năm; một số báo cáo đưa con số vượt 80 tỷ tệ, tức khoảng gần 290 nghìn tỷ đồng, và dự báo còn tiếp tục phình to theo đà các gia đình trẻ ngày càng coi trọng chất lượng phục hồi của người mẹ. Chính cầu lớn này đẩy nghề phục hồi sau sinh thành một trong những vị trí được các trung tâm mẹ và bé, spa sau sinh và cơ sở chăm sóc sức khỏe săn lùng.

Về thu nhập, đây là nghề trả cao so với mặt bằng lao động chăm sóc. Theo các tin tuyển dụng trên những nền tảng việc làm lớn của Trung Quốc, một sư phục hồi sau sinh toàn thời gian tại Bắc Kinh nhận lương phổ biến từ 8.000 đến 18.000 tệ mỗi tháng, tức khoảng 29 đến 65 triệu đồng, gần như luôn theo cơ chế lương cứng cộng hoa hồng theo doanh số. 

Với mô hình nhận đơn tại nhà qua ứng dụng, mỗi lượt phục vụ được trả từ 150 đến 400 tệ, cộng thêm phụ phí quãng đường và phí làm thêm giờ. Các trung tâm đào tạo còn quảng cáo người tay nghề cao, kinh nghiệm dày có thể vượt 20.000 tệ mỗi tháng. 

Đáng chú ý, đây là nghề đặc biệt hợp với những phụ nữ đã có sẵn nền tảng trong các lĩnh vực liên quan như dịch vụ mẹ và bé, nguyệt tẩu, dưỡng sinh, vật lý trị liệu Đông y hay chăm sóc sắc đẹp, những người muốn mở rộng phạm vi hành nghề và nâng thu nhập, nên nó cũng là một hướng đi lên tự nhiên cho lao động nữ trung niên trong ngành chăm sóc.

Người ta thực sự làm gì trên bàn phục hồi

Để hiểu vì sao nghề này vừa đáng tiền vừa đáng lo, cần biết nó động đến những gì trên cơ thể sản phụ. Công việc phục hồi sau sinh bài bản xoay quanh mấy nhóm chính: phục hồi cơ sàn chậu, nhóm cơ nâng đỡ bàng quang và tử cung thường bị tổn thương sau sinh, để xử lý các vấn đề như són tiểu hay sa tạng chậu; xử lý giãn cơ thẳng bụng, tình trạng hai dải cơ bụng tách xa nhau sau thai kỳ; cùng với điều hòa thể trạng, phục hồi vóc dáng, chăm sóc tuyến vú và ổn định tinh thần sau sinh.

Ở các cơ sở cao cấp, quy trình này dùng cả thiết bị lẫn thủ pháp: Máy đánh giá cơ sàn chậu nhập ngoại, phản hồi sinh học, kích thích điện, kích thích từ trường, kết hợp với các kỹ thuật bằng tay.

Vấn đề nằm ở chỗ nhiều thao tác trong số này về bản chất là can thiệp y tế, đòi hỏi đánh giá đúng và tay nghề chuẩn, trong khi ranh giới hành nghề lại lỏng lẻo. 

Một bác sĩ sản phụ khoa ở Bắc Kinh giải thích trên báo chí Trung Quốc rằng phụ nữ trong thai kỳ và khi sinh nở khó tránh khỏi tổn thương, nhưng điều đúng đắn là đến cơ sở y tế chính quy để được đánh giá phục hồi rồi tập luyện theo kết quả đánh giá, chứ không phải đợi có triệu chứng mới đi tìm can thiệp, và càng không phải phó mặc cơ thể cho những thao tác thiếu chuyên môn ngoài thị trường. Nói cách khác, phần lõi giá trị của nghề nằm ở năng lực đánh giá và can thiệp đúng, và đó cũng chính là phần mà thị trường đang thiếu hụt nghiêm trọng nhất.

Mỏ vàng đi kèm cạm bẫy, và tấm chứng chỉ nửa vời

Đây là điểm mấu chốt phân biệt nghề phục hồi sau sinh với những nghề trước trong loạt bài: nó không phải nghề đã được nhà nước công nhận với một tiêu chuẩn kỹ năng quốc gia thống nhất theo kiểu sư đánh giá năng lực người già. Trên thị trường, cái gọi là "chứng chỉ sư phục hồi sau sinh" phần lớn do các trung tâm đào tạo hoặc những "trung tâm nghiên cứu" tự cấp, và chất lượng thì thượng vàng hạ cám. 

Báo chí Trung Quốc từng phản ánh trường hợp một học viên bỏ ra 7.800 tệ cho một khóa "đào tạo sư phục hồi sau sinh", học lý thuyết và thủ pháp vỏn vẹn năm ngày, phần thực hành chủ yếu xem qua video, một tháng sau thi và nhận về tấm chứng chỉ do một trung tâm nghiên cứu phổ biến sức khỏe nào đó cấp. Với tấm bằng đó, người ta đã có thể đặt tay lên cơ thể sản phụ.

Hậu quả của sự lỏng lẻo này không hề nhẹ. Một số cơ sở kiếm tiền bằng cách bán nỗi lo sau sinh, thổi phồng để sản phụ tin rằng mình cần đủ loại dịch vụ phục hồi đắt tiền. Theo phản ánh trên báo chí Trung Quốc, một phụ nữ ở Chiết Giang mua gói "khép khung chậu theo phương pháp cổ truyền", sau lần "nắn chỉnh" đầu tiên thì khớp háng phát ra tiếng lục cục và đau kéo dài, về nhà vài ngày thì đau dữ dội hơn, đi khám mới biết sụn viền khớp háng bên trái bị tổn thương, hai bên tràn dịch nặng, mô mềm quanh khớp bị kéo giãn nghiêm trọng, và bác sĩ khẳng định đây là do thủ pháp sai gây ra. 

Một mẹ bỉm review trải nghiệm phục hồi sau sinh tại một trung tâm chăm sóc sức khỏe ở Quảng Châu: Vừa bước vào đã thấy sạch sẽ, gọn gàng, tư vấn viên chào đón niềm nở và đưa cho một ly nước ấm. Sau phần điền thông tin cơ bản, phác đồ được xây riêng dựa theo tình trạng cơ thể từng người.Phòng riêng biệt, tính riêng tư tốt nên thấy khá yên tâm. Đến phần đánh giá, thao tác của kỹ thuật viên thuần thục và chuyên nghiệp, hỏi ra mới biết ai cũng có 6 đến 8 năm kinh nghiệm. Kết quả là cơ bụng thẳng tách 2 ngón, cơ sàn chậu vẫn trong ngưỡng đạt.Chuyên viên xây phác đồ kết hợp tập chủ động và bị động để tăng cường cơ, buff kép full luôn. Dịch vụ một kèm một khiến bản thân rất an tâm, trong quá trình còn được tư vấn thêm vài mẹo chăm sóc cơ thể hằng ngày.

Đến khi muốn khiếu nại, cô mới biết người thao tác chỉ qua một khóa đào tạo ngắn và suốt quá trình không hề xuất trình được chứng chỉ hành nghề hợp lệ. Một phóng viên đi thâm nhập còn kể lại cảnh bị một người tự xưng là "chuyên gia phục hồi vóc dáng cao cấp" mặc thường phục, không sát khuẩn tay, dùng thước dây đo hông rồi bôi tinh dầu và ấn mạnh, xoay vặn vùng thắt lưng cùng.

Trước thực trạng này, giới chuyên môn ở Trung Quốc đang kiến nghị ban hành quy định riêng và một danh mục rõ ràng để phân định ranh giới dịch vụ, tách bạch đâu là can thiệp y tế phải do cơ sở y tế đảm nhận, đâu là dịch vụ chăm sóc thông thường. Với người muốn vào nghề, bài học rút ra giống hệt các nghề khác trong loạt: chứng chỉ phải tra được nguồn gốc và được cơ quan có thẩm quyền công nhận, còn tay nghề thật thì không thể học trong năm ngày qua video.

Câu chuyện phục hồi sau sinh vì thế cho thấy một mặt gai góc của kinh tế bầu bạn. Khi một nhu cầu chính đáng, mong muốn hồi phục và tìm lại chính mình sau sinh, gặp một thị trường lớn nhưng thiếu chuẩn mực, nó vừa mở ra cơ hội thu nhập thật cho những người làm nghề tử tế, vừa tạo đất cho sự thổi phồng và cả những bàn tay thiếu chuyên môn. 

Với phụ nữ, dù ở vai người muốn hành nghề hay người bỏ tiền ra dùng dịch vụ, ranh giới an toàn nằm ở đúng một chỗ: phân biệt được giữa chuyên môn thật và cái mác được tô vẽ.