Nếu trẻ thường xuyên có 3 hành động nhỏ này, chứng tỏ con đã bắt đầu tự ti, cha mẹ đừng chủ quan bỏ qua

Có không ít đứa trẻ từ nhỏ đã khá nhút nhát, không chủ động chào hỏi người khác, nhưng lại được họ hàng, bạn bè xung quanh khen là ngoan ngoãn, hiểu chuyện. Nhiều bậc cha mẹ vì vậy cũng chỉ nghĩ đơn giản rằng con mình hướng nội, không để tâm nhiều.

Đến khi con vào tiểu học, không ít phụ huynh mới nhận ra có điều gì đó không ổn. Giáo viên nhiều lần phản ánh rằng con không giơ tay phát biểu trong giờ học, còn cố tình né tránh các hoạt động tập thể. Khi gặp bài tập khó, con lập tức bỏ cuộc, không muốn thử tiếp.

Dưới góc độ tâm lý giáo dục, đây có thể là dấu hiệu cho thấy con đang bắt đầu tự ti, và gia đình nên quan tâm nhiều hơn. Dưới đây là ba biểu hiện thường gặp mà cha mẹ có thể lưu ý.

3 hành động nhỏ là tín hiệu của sự tự ti

Khi trẻ bắt đầu tự ti, con có thể không nói thẳng ra với cha mẹ, nhưng những hành vi, cử chỉ hằng ngày sẽ dần thay đổi.

1. Làm việc gì cũng quá thận trọng, rón rén

Trong nhiều gia đình quản lý con quá nghiêm khắc, chỉ cần viết chữ không ngay ngắn là phải xóa viết lại, làm bài sơ suất là bị trách mắng gay gắt, trẻ sẽ dần trở nên vô cùng gò bó trong mọi việc. Dù là làm bài tập, vẽ tranh hay làm thủ công, con đều rất rón rén, không dám tự do thể hiện bản thân, sợ làm sai sẽ bị chê trách. Khi nói chuyện với cha mẹ, con cũng có xu hướng nói rất nhỏ, ngập ngừng, luôn lo sợ làm không tốt sẽ bị la mắng.

2. Có thói quen tìm cớ biện minh mỗi khi gặp chuyện

Khi mỗi lỗi nhỏ đều bị phản ứng gay gắt, trẻ sẽ dần học được cách tự vệ bằng việc tìm lý do biện minh, thậm chí né tránh không muốn làm bất cứ việc gì được giao, vì sợ làm sai sẽ lại bị la mắng như trước.

Biểu hiện này cũng thường xuất hiện trong học tập, khi con có xu hướng đổ lỗi cho hoàn cảnh bên ngoài, chẳng hạn nói bài khó quá hoặc cô chưa dạy, thay vì thừa nhận đó là lỗi của mình. Đây là dấu hiệu cho thấy con đã ngầm hiểu ra rằng chỉ cần làm sai là sẽ bị trách mắng, vậy nên thà không làm còn hơn.

3. Quá để tâm đến ánh nhìn của người khác

Việc thường xuyên bị đem ra so sánh với người khác, hiếm khi được công nhận, có thể khiến trẻ trở nên vô cùng nhạy cảm với cách người khác nhìn nhận mình. Chỉ cần giáo viên nhìn mình lâu hơn một chút là đã lo lắng bất an, bạn học thì thầm trò chuyện cũng nghĩ là đang bàn tán về mình, một câu đùa vô tình của người khác cũng có thể khiến con buồn rất lâu. Đây không chỉ là biểu hiện của sự tự ti mà còn cho thấy con dễ rơi vào trạng thái tự dằn vặt bản thân, suy diễn quá mức về những gì người khác nghĩ về mình.

Trẻ tự ti khó có tương lai tươi sáng

Một khảo sát từng chỉ ra rằng những đứa trẻ tự ti kéo dài có xác suất gặp trở ngại trong học tập, giao tiếp xã hội và phát triển sự nghiệp cao gấp ba lần so với những đứa trẻ tự tin.

Không khó để bắt gặp những trường hợp lớn lên trong môi trường giáo dục áp chế, dù học tập hay sinh hoạt đều hiếm khi nhận được sự công nhận từ cha mẹ, chỉ cần mắc một lỗi nhỏ là bị trách mắng nặng nề. Những phản hồi tiêu cực kéo dài dễ khiến một đứa trẻ dần tin rằng bản thân sau này cũng sẽ chẳng làm nên trò trống gì. Gặp bài toán khó, phản ứng đầu tiên thường là bỏ cuộc, có ý tưởng mới cũng không dám nói ra. Trong cuộc sống, gặp khó khăn liền tìm cách né tránh, không nghĩ đến việc giải quyết mà chỉ muốn trốn tránh cho qua chuyện.

Nhiều đứa trẻ lớn lên như vậy sau này gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công việc phù hợp với năng lực, thu nhập bấp bênh, tương lai gần như đã có thể nhìn thấy trước. Không ít trường hợp đến tuổi trưởng thành vẫn phải phụ thuộc vào sự hỗ trợ tài chính từ cha mẹ, hoặc trong các mối quan hệ, hôn nhân cũng thường chịu thiệt thòi mà không dám lên tiếng bảo vệ bản thân.

Nhiều người xung quanh khi nhìn vào những trường hợp này thường vội kết luận rằng ngay từ nhỏ đã có thể đoán được các em sẽ không có tương lai. Nhưng ít ai để ý rằng, phần lớn những đứa trẻ ấy vốn dĩ không hề u uất như vậy ngay từ đầu, mà chính vì bị áp chế lâu ngày mới dần trở nên tự ti đến thế.

Nuôi dưỡng bằng tình yêu thương, giúp con thoát khỏi sự tự ti

Nhìn chung, mỗi đứa trẻ tự ti đều có thể tìm được lời giải thích từ chính cách giáo dục trong gia đình mình. Vì vậy, nếu không muốn con thiếu tự tin, trở nên tự ti, cha mẹ nên nuôi dưỡng con bằng tình yêu thương, giúp con dần bỏ đi sự tự ti ấy.

Điều đầu tiên, hãy chấp nhận những điều chưa hoàn hảo của con. Đừng bám riết vào những sơ suất nhỏ của con để phê bình, trách móc liên tục, con làm sai điều gì thì chỉ nên góp ý đúng vào việc đó là đủ. Cha mẹ cũng là lần đầu làm cha mẹ, con cũng là lần đầu làm một đứa trẻ, chỉ cần thêm một chút thấu hiểu, sự trách móc cũng sẽ giảm đi phần nào. Đừng đem con ra so sánh với người khác, vì gia đình nào cũng có những điểm mạnh riêng của họ.

Điều thứ hai, khuyến khích con chủ động thử sức. Hãy tạo nhiều cơ hội hơn để con thử những điều mới mẻ, tự mình làm việc, giúp con tích lũy cảm giác thành tựu qua từng thành công nhỏ. Chẳng hạn khi đi chợ, có thể để con tự chọn đồ, tự tính tiền. Khi ra ngoài ăn uống, có thể để con tự đi lấy dụng cụ ăn từ nhân viên phục vụ. Những việc nhỏ như vậy đều giúp con tích lũy dần niềm tin rằng bản thân mình có thể làm được.

Điều thứ ba, xây dựng một không khí gia đình thoải mái, nhẹ nhàng. Nếu cha mẹ ngày nào cũng cãi vã, căng thẳng, con sẽ chỉ nghĩ rằng tất cả là do mình, do mình không tốt, và như vậy thì rất khó để con có được sự tự tin. Một không khí gia đình thoải mái là nơi mọi người đều có thể bao dung cho nhau, cùng nhau đối mặt khi có chuyện xảy ra. Ngay cả khi con học không giỏi, làm việc chưa tốt, cha mẹ vẫn có thể nhìn nhận một cách lý trí và hỗ trợ con, thay vì liên tục trách móc.

Việc con lớn lên tự ti hay tự tin, thực chất đều bắt nguồn từ cách giáo dục của cha mẹ. Chỉ cần khi trò chuyện cùng con, mỗi người bớt đi một chút khắt khe, so sánh, và thêm vào đó một chút bao dung, thì một đứa trẻ luôn được đón nhận chân thành, được nuôi dưỡng bằng tình yêu thương, mới có thể tự tin, ung dung bước qua từng chặng đường của cuộc đời.

Theo QQ