Mùa khô hanh nên ăn gì? 3 loại trái cây quen thuộc: Vừa ngon vừa giàu dưỡng chất

Khi mùa thu đến, thời tiết thường chuyển mát hơn nhưng độ ẩm cũng có thể giảm, khiến cơ thể dễ xuất hiện cảm giác khô miệng, khát nước hoặc khó chịu ở cổ họng. Đây là lúc những loại trái cây mọng nước, giàu vitamin và chất xơ trở thành lựa chọn đáng cân nhắc trong thực đơn.

Trong quan niệm dưỡng sinh phương Đông, mùa thu thường được xem là thời điểm cần chú ý đến tình trạng khô hanh và ưu tiên những món ăn có tính thanh nhẹ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn dinh dưỡng hiện đại, không có loại trái cây nào có thể “bổ phổi”, “thải độc” hay tự mình ngăn lão hóa.

Điều thực tế hơn là lựa chọn trái cây đa dạng để bổ sung nước, chất xơ, vitamin, khoáng chất và các hợp chất thực vật. Đặc biệt, ăn trái cây nguyên quả thường có lợi hơn uống nước ép vì giữ được phần chất xơ.

Dưới đây là 3 loại quả quen thuộc có thể xuất hiện thường xuyên hơn trong bữa ăn mùa thu.

1. Mía - vị ngọt đặc trưng, nhiều nước nhưng cần ăn vừa phải

Mía thường xuất hiện nhiều vào thời điểm thời tiết chuyển mát. Thân mía chứa lượng nước cao cùng carbohydrate, tạo vị ngọt tự nhiên và có thể giúp giải khát. Trong y học cổ truyền, mía được nhắc đến với các khái niệm như thanh nhiệt, sinh tân, dưỡng âm. Tuy nhiên, không nên hiểu những cách gọi này thành công dụng điều trị bệnh theo y học hiện đại.

Về dinh dưỡng, điểm cần chú ý nhất ở mía là lượng đường tự nhiên tương đối cao. Vì vậy, đây không phải loại thực phẩm nên ăn càng nhiều càng tốt. Một vài khúc mía có thể trở thành món ăn vặt thú vị, nhưng nếu đang kiểm soát cân nặng, đường huyết hoặc có bệnh lý chuyển hóa, nên đặc biệt chú ý khẩu phần.

Mía cũng thường được ép lấy nước. Dù nước mía dễ uống và có thể bổ sung năng lượng nhanh, nó gần như không còn lượng chất xơ đáng kể như khi ăn nguyên thực phẩm. Vì vậy, không nên xem nước mía là thức uống thay thế nước lọc hoặc trái cây nguyên quả.

2. Lê - loại quả mọng nước rất hợp những ngày hanh khô

Nếu phải chọn một loại quả phù hợp với cảm giác khô miệng trong mùa thu, lê là cái tên khó bỏ qua. Lê chứa nhiều nước, chất xơ, vitamin C, kali cùng các hợp chất thực vật như polyphenol. Báo Sức khỏe & Đời sống dẫn các tài liệu tổng quan cho biết lê là loại trái cây giàu nước và chất xơ, cung cấp nhiều dưỡng chất có thể góp phần vào một chế độ ăn đa dạng, cân đối.

Chính hàm lượng nước cao khiến lê trở thành món ăn nhẹ dễ chịu trong những ngày thời tiết khô. Chất xơ trong quả cũng góp phần hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ tiêu hóa. Trong y học cổ truyền, lê thường được nhắc tới với công dụng dưỡng âm, nhuận táo, hỗ trợ giảm cảm giác khô. Nhưng tương tự nhiều thực phẩm khác, không nên biến những quan niệm này thành lời quảng cáo rằng ăn lê có thể chữa ho, chữa bệnh phổi hoặc thay thế thuốc.

Có thể ăn lê trực tiếp sau khi rửa sạch hoặc dùng để làm salad, ăn cùng sữa chua, yến mạch. Với người lớn tuổi hoặc người gặp khó khăn khi nhai, lê hấp hoặc nấu chín cũng là một cách chế biến dễ sử dụng. Một lưu ý nhỏ là nên ăn quả nguyên thay vì lạm dụng nước ép. Khi ép, phần lớn chất xơ bị loại bỏ, trong khi lượng đường tự nhiên vẫn được giữ lại trong đồ uống.

3. Hồng - món quà mùa thu nhưng đừng ăn quá tay

Mùa thu cũng là thời điểm nhiều loại hồng bước vào vụ. Quả hồng có vị ngọt, giàu carbohydrate, đồng thời cung cấp vitamin C, carotenoid và một số hợp chất thực vật. Nhờ màu vàng cam đặc trưng, hồng chứa carotenoid, nhóm hợp chất có liên quan đến vitamin A và nhiều chức năng sinh học trong cơ thể.

Trong quan niệm truyền thống, quả hồng được cho là có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân, hỗ trợ làm dịu cảm giác khô. Với dinh dưỡng hiện đại, có thể nhìn nhận đơn giản hơn: đây là một loại trái cây theo mùa, cung cấp nước, chất xơ và nhiều vi chất. Tuy nhiên, hồng khá ngọt, vì vậy người mắc đái tháo đường hoặc đang kiểm soát lượng carbohydrate cần tính toán khẩu phần phù hợp.

Hồng cũng chứa tannin. Ăn quá nhiều, đặc biệt khi đói hoặc ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, có thể gây cảm giác khó chịu. Vì thế, thay vì ăn liên tục nhiều quả trong một lần, nên chia khẩu phần hợp lý và ưu tiên sự đa dạng giữa nhiều loại trái cây.

Từng chia sẻ trên báo Sức khỏe & Đời sống, PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho biết một chế độ ăn lành mạnh cần bảo đảm sự cân đối giữa các nhóm chất, đồng thời tăng cường rau xanh và quả chín. Bà khuyến nghị người trưởng thành có thể ăn khoảng 100-300g quả chín mỗi ngày tùy từng người để cung cấp các vitamin như C, E, A và beta-carotene.

Điểm quan trọng ở đây là sự đa dạng, thay vì quá phụ thuộc vào một loại thực phẩm được quảng cáo như “siêu thực phẩm”. Một loại quả có thể giàu nước nhưng nhiều đường; loại khác nhiều chất xơ nhưng không cung cấp cùng nhóm vitamin. Khi luân phiên nhiều loại trái cây, cơ thể có cơ hội nhận được nhiều dưỡng chất khác nhau hơn.

Mùa khô hanh, ăn trái cây thế nào cho hợp lý?

Một sai lầm khá phổ biến là nghĩ rằng trái cây càng nhiều nước thì có thể thay thế hoàn toàn việc uống nước. Thực tế, nước lọc vẫn là nguồn cung cấp nước chính cho cơ thể. Trái cây nên được xem là một phần của khẩu phần ăn, không phải “thuốc bổ” hay phương pháp giải độc.

Nếu thích mía, nên ăn lượng vừa phải thay vì uống nhiều cốc nước mía. Với lê và hồng, có thể dùng như bữa phụ, kết hợp cùng sữa chua không đường hoặc các loại hạt để tạo thành một khẩu phần cân đối hơn.

Trái cây cung cấp vitamin và khoáng chất, đồng thời khuyến nghị ưu tiên ăn trực tiếp để nhận thêm chất xơ; người có bệnh lý như tiểu đường hoặc suy thận cần lưu ý lựa chọn và khẩu phần trái cây phù hợp.

Ngoài ra, không nên gọt sẵn trái cây rồi để quá lâu. Sau khi cắt, một số vitamin như vitamin C và folate có thể giảm dần dưới tác động của ánh sáng, không khí và nhiệt độ. Tốt nhất nên cắt đến đâu ăn đến đó. Mùa thu không nhất thiết phải tìm những món ăn cầu kỳ để “bồi bổ”. Một quả lê mọng nước, vài miếng hồng chín hoặc một phần mía vừa đủ cũng có thể trở thành món ăn nhẹ hợp khẩu vị.

Quan trọng hơn cả là ăn đa dạng, đúng khẩu phần và kết hợp với chế độ ăn cân bằng. Khi thời tiết khô hanh, hãy chú ý uống đủ nước, tăng rau xanh, bổ sung trái cây nguyên quả và hạn chế đồ uống nhiều đường. Đó mới là cách đơn giản và thực tế để cơ thể dễ chịu hơn trong những ngày mùa thu.