Miếng dán vitamin đang gây sốt vì quá tiện, có thể thay thế thuốc viên? Bác sĩ cảnh báo một điều nhiều người chưa biết

Không cần nuốt những viên vitamin cỡ lớn mỗi ngày, chỉ cần dán một miếng nhỏ lên da là cơ thể vẫn có thể hấp thu dưỡng chất - lời hứa hẹn này đang giúp miếng dán vitamin (vitamin patches) trở thành xu hướng mới trên thị trường chăm sóc sức khỏe.

Nhiều thương hiệu quốc tế như Barriere, The Good Patch hay Alan đã tung ra các dòng "vitamin dạng sticker" với thiết kế nhỏ gọn, thời trang, hướng đến những người ngại uống thuốc hoặc muốn bổ sung vitamin một cách tiện lợi.

Tuy nhiên, các chuyên gia y khoa cho rằng hiệu quả của miếng dán vitamin vẫn còn là dấu hỏi lớn, đặc biệt khi so sánh với các loại thực phẩm bổ sung đường uống vốn đã được nghiên cứu trong nhiều thập kỷ.

Miếng dán vitamin hoạt động như thế nào?

Theo TS.BS Austin Shuxiao, bác sĩ nội khoa và Giám đốc y khoa của PeachIV (Mỹ), làn da về bản chất là một "hàng rào bảo vệ", được thiết kế để ngăn phần lớn các chất từ bên ngoài xâm nhập vào cơ thể.

Điều này đồng nghĩa với việc vitamin cũng không dễ dàng đi xuyên qua da.

Để khắc phục rào cản này, nhiều loại miếng dán được bổ sung các chất hỗ trợ như ethanol hoặc các thành phần làm tăng tính thấm của da trong thời gian ngắn, giúp vitamin có cơ hội đi vào lớp dưới da và sau đó vào máu.

Dù vậy, quá trình hấp thu này vẫn phức tạp hơn nhiều so với việc vitamin được đưa qua hệ tiêu hóa.

Miếng dán vitamin có hiệu quả bằng viên uống?

Câu trả lời hiện nay là: Chưa có đủ bằng chứng để khẳng định.

Theo BS Austin Shuxiao, trong khi đường tiêu hóa được tạo ra để hấp thu tối đa các chất dinh dưỡng, thì làn da lại không có chức năng này.

Đồng quan điểm, BS Paul Daidone, Giám đốc y khoa của Trung tâm True Self Recovery (Mỹ), cho biết hiện có rất nhiều nghiên cứu chứng minh hiệu quả hấp thu vitamin qua đường tiêu hóa, trong khi các nghiên cứu về miếng dán hấp thu qua da còn khá ít và kết quả chưa thống nhất.

Một nghiên cứu cho kết quả đáng chú ý

Nghiên cứu công bố năm 2019 trên tạp chí Obesity Surgery đã theo dõi bệnh nhân sau phẫu thuật dạ dày trong vòng 12 tháng.

Kết quả cho thấy: 14/17 người sử dụng miếng dán vitamin bị thiếu ít nhất một loại vitamin. Trong nhóm uống vitamin, tỷ lệ này là 11/27 người. Khoảng 81% người dùng miếng dán bị thiếu vitamin D, trong khi nhóm uống chỉ khoảng 36%. Nồng độ vitamin B1 và B12 trong máu của nhóm dùng miếng dán cũng thấp hơn đáng kể so với nhóm uống.

Điều này cho thấy miếng dán vitamin có thể không cung cấp đủ dưỡng chất như kỳ vọng, ít nhất ở nhóm bệnh nhân có nguy cơ thiếu hụt cao.

Không phải vị trí nào trên cơ thể cũng hấp thu tốt

Theo BS Paul Daidone, hiệu quả của miếng dán phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

Chất liệu của miếng dán. 

Liều lượng vitamin. 

Đặc điểm làn da của từng người. 

Vị trí dán trên cơ thể.

Những vùng da mỏng, có nhiều mao mạch như mặt trong cổ tay, mặt trong cánh tay, sau tai, lưng dưới... thường cho khả năng hấp thu tốt hơn.

Trong khi đó, lòng bàn chân hoặc vùng có nhiều lông lại khiến miếng dán khó bám và giảm hiệu quả.

Không phải vitamin nào cũng có thể hấp thu qua da

Đây cũng là điểm quan trọng mà nhiều người bỏ qua.

Theo các chuyên gia, vitamin tan trong dầu như: Vitamin A, Vitamin D,  Vitamin E,  Vitamin K có khả năng thẩm thấu qua da tốt hơn.

Ngược lại, vitamin tan trong nước như vitamin nhóm B hay vitamin C cần các protein vận chuyển đặc biệt để hấp thu. Những protein này có trong đường ruột nhưng không tồn tại ở da, khiến khả năng hấp thu qua miếng dán bị hạn chế.

Chính vì vậy, viên uống vẫn được đánh giá là phương pháp bổ sung vitamin hiệu quả hơn đối với đa số loại vitamin hiện nay.

Ai có thể cân nhắc sử dụng miếng dán vitamin?

Các bác sĩ khuyến cáo, trước khi quyết định sử dụng bất kỳ hình thức bổ sung vitamin nào, người dân nên kiểm tra xem mình có thực sự thiếu vitamin hay không.

Theo BS Paul Daidone, việc xét nghiệm và tham khảo ý kiến bác sĩ sẽ giúp lựa chọn phương pháp bổ sung phù hợp.

Trong thực tế, BS Austin Shuxiao cho rằng phần lớn mọi người không cần dùng miếng dán vitamin.

Đa số nhu cầu dinh dưỡng hoàn toàn có thể được đáp ứng bằng chế độ ăn cân đối hoặc thực phẩm bổ sung đường uống.

Miếng dán chỉ có thể là một lựa chọn trong một số trường hợp như:

Người gặp khó khăn khi nuốt viên thuốc.

Người mắc bệnh lý đường tiêu hóa làm giảm khả năng hấp thu.

Ngay cả với những trường hợp này, nếu cần bổ sung nhanh hoặc điều trị thiếu hụt rõ rệt, vitamin tiêm hoặc truyền tĩnh mạch vẫn là phương pháp đáng tin cậy hơn vì đưa dưỡng chất trực tiếp vào máu.

Nếu muốn dùng miếng dán vitamin cần lưu ý gì?

Các chuyên gia khuyến cáo người dùng nên:

Dán lên vùng da sạch, khô và không có lông. 

Thời gian dán thường từ 8–12 giờ, tùy từng sản phẩm. 

Một số loại dùng hằng ngày, số khác chỉ cần dán cách ngày. 

Thay đổi vị trí dán thường xuyên để hạn chế kích ứng da.

Khác với viên uống, miếng dán vitamin không cần sử dụng cùng bữa ăn, bởi cơ chế hấp thu không phụ thuộc vào hệ tiêu hóa.

Miếng dán vitamin: Tiện lợi nhưng chưa thể thay thế viên uống

Miếng dán vitamin mang lại sự tiện lợi và đang trở thành một xu hướng mới trong ngành chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay vẫn chưa đủ mạnh để khẳng định chúng có hiệu quả tương đương viên uống.

Các chuyên gia cho rằng, nếu không có chỉ định đặc biệt, việc duy trì chế độ ăn đa dạng kết hợp thực phẩm bổ sung đường uống khi cần thiết vẫn là lựa chọn được ưu tiên hơn. Với những người nghi ngờ mình thiếu vitamin hoặc có bệnh lý ảnh hưởng đến hấp thu, nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi lựa chọn miếng dán như một giải pháp thay thế.