"Mẹ bảo mẹ sinh ra em nên đọc tin nhắn có sao đâu": Chia sẻ của học sinh tại TP.HCM làm nhiều phụ huynh "chột dạ"

"Em hay bị mẹ đọc trộm tin nhắn của em với bạn bè. Em nói với mẹ em cần sự riêng tư nhưng mẹ nói là mẹ sinh ra em, đọc một chút thì có sao. Em phải làm sao để mẹ hiểu đây? Dù không làm gì sai trái khi nhắn tin với bạn bè nhưng em không hề thích bị đọc tin nhắn một tí nào".

Đó là dòng chia sẻ của một học sinh TP.HCM được đăng tải trên mạng xã hội mới đây và đã nhanh chóng thu hút hàng nghìn lượt tương tác.

Không phải một câu chuyện quá đặc biệt, cũng không phải lần đầu tiên vấn đề này được nhắc tới, nhưng nó lại khiến rất nhiều người đồng cảm vì phản ánh đúng những mâu thuẫn thường gặp giữa cha mẹ và con cái trong giai đoạn tuổi mới lớn.

Với nhiều phụ huynh, việc kiểm tra điện thoại, đọc tin nhắn hay theo dõi các mối quan hệ của con đơn giản chỉ xuất phát từ sự lo lắng. Không ít cha mẹ sợ con bị lừa đảo, bị bắt nạt trên mạng, tiếp xúc với nội dung độc hại hoặc kết bạn với những người không phù hợp. Trong suy nghĩ của họ, "lén đọc một chút" là cách để bảo vệ con trước những rủi ro ngày càng nhiều trên môi trường số.

Tuy nhiên, ở góc nhìn của nhiều học sinh, điện thoại không chỉ là thiết bị liên lạc mà còn là không gian riêng để trò chuyện với bạn bè, chia sẻ cảm xúc và lưu giữ những suy nghĩ cá nhân. Ngay cả khi không có điều gì cần giấu giếm, việc bị người khác tự ý mở điện thoại, đọc từng đoạn hội thoại cũng khiến nhiều em cảm thấy mình không được tôn trọng.

Chính vì vậy, câu chuyện nhanh chóng tạo nên cuộc tranh luận với rất nhiều quan điểm khác nhau. Người thì cho rằng cha mẹ có quyền quản lý con khi còn ở độ tuổi vị thành niên. Người khác lại cho rằng việc kiểm soát quá mức đôi khi mang đến tác dụng ngược, khiến khoảng cách giữa cha mẹ và con cái ngày càng lớn hơn.

Dưới phần bình luận, cư dân mạng cũng chia thành hai luồng ý kiến khá rõ rệt.

Luồng ý kiến thứ nhất cho rằng cha mẹ cần tôn trọng quyền riêng tư của con.

- Cứ để cách dạy đó làm con họ khổ đau đi. Những đứa trẻ sẽ ngày càng khôn lỏi, giấu diếm và tính toán kỹ hơn mỗi lần muốn làm điều gì. Không tin thì cứ chờ đến tuổi nổi loạn sẽ hiểu. Tôi không bênh những đứa trẻ hư, nhưng phụ huynh cũng phải học cách nuôi dạy con hợp lý.

- Con không sợ bị mắng bằng việc mất niềm tin vào bố mẹ. Một khi cảm thấy không còn được tôn trọng, lần sau các em sẽ không chia sẻ nữa.

- Đọc tin nhắn hôm nay thì mai con sẽ lập tài khoản khác, xóa lịch sử, đổi mật khẩu. Mình quản được cái điện thoại nhưng chưa chắc đã quản được suy nghĩ của con.

- Tôn trọng quyền riêng tư không có nghĩa là bỏ mặc con. Hai chuyện này hoàn toàn khác nhau.

- Muốn biết con nghĩ gì thì hãy để con tự kể, đừng để con phải tìm mọi cách che giấu, cha mẹ càng bình tĩnh và biết lắng nghe thì con càng dễ mở lòng hơn.

Trong khi đó, một bộ phận phụ huynh lại cho rằng việc kiểm tra điện thoại là cần thiết trong một số trường hợp:

- Con còn nhỏ thì bố mẹ vẫn phải có trách nhiệm bảo vệ. Mạng xã hội bây giờ quá nhiều cạm bẫy.

- Nếu chẳng may con bị lừa đảo, bị dụ dỗ hay bắt nạt trên mạng thì lúc đó ai chịu trách nhiệm? Đọc tin nhắn không phải vì tò mò mà vì muốn biết con có đang gặp chuyện gì hay không.

- Nhiều đứa trẻ bên ngoài rất vui vẻ nhưng lại âm thầm bị bạo lực học đường hoặc lừa qua mạng. Phụ huynh không quan tâm thì cũng nguy hiểm.

- Cha mẹ nào cũng mong con an toàn. Có điều đôi khi cách thể hiện chưa thật sự phù hợp.

- Theo mình, vấn đề không phải có đọc hay không mà là đọc trong hoàn cảnh nào và sau đó ứng xử ra sao.

Cuộc tranh luận cũng cho thấy một thực tế khá phổ biến hiện nay. Khi trẻ bước vào tuổi dậy thì, nhu cầu được tôn trọng không gian cá nhân bắt đầu rõ ràng hơn. Trong khi đó, nhiều cha mẹ vẫn giữ suy nghĩ rằng con còn nhỏ nên mọi việc đều cần được kiểm soát. Khoảng cách trong cách nhìn nhận ấy rất dễ khiến hai bên rơi vào những mâu thuẫn kéo dài nếu thiếu sự trao đổi thẳng thắn.

Thực tế, trẻ vị thành niên vẫn cần được cha mẹ đồng hành, nhưng sự đồng hành hiệu quả không chỉ đến từ việc kiểm soát mà còn đến từ niềm tin và khả năng giao tiếp giữa các thành viên trong gia đình. Khi trẻ cảm thấy mình được lắng nghe và tôn trọng, các em thường chủ động chia sẻ nhiều hơn, thay vì tìm cách giấu kín mọi chuyện.

Phụ huynh nên làm gì để vừa sát sao với con, vừa không khiến con cảm thấy bị xâm phạm quyền riêng tư?

Thống nhất nguyên tắc sử dụng thiết bị từ sớm

Thay vì tự ý kiểm tra điện thoại bất cứ lúc nào, cha mẹ nên cùng con thống nhất các nguyên tắc ngay từ đầu như thời gian sử dụng, những tình huống nào cần báo cho bố mẹ hoặc khi nào bố mẹ có thể hỗ trợ nếu xảy ra sự cố trên mạng.

Xây dựng niềm tin trước khi áp dụng các biện pháp kiểm soát

Nếu con luôn cảm thấy mọi tin nhắn đều có thể bị đọc bất cứ lúc nào, trẻ rất dễ chuyển sang giấu giếm. Ngược lại, khi có sự tin tưởng, các em thường chủ động chia sẻ những điều mình gặp phải.

Quan tâm bằng cách trò chuyện nhiều hơn thay vì kiểm tra nhiều hơn

Một cuộc trò chuyện mỗi ngày về trường lớp, bạn bè, mạng xã hội hay những điều con đang quan tâm đôi khi mang lại nhiều thông tin hơn việc lặng lẽ mở điện thoại của con.

Chỉ can thiệp khi thực sự có dấu hiệu bất thường

Nếu trẻ có biểu hiện bị đe dọa, bắt nạt, trầm cảm, bị lừa đảo hoặc có nguy cơ mất an toàn, cha mẹ hoàn toàn có thể chủ động can thiệp. Tuy nhiên, điều quan trọng là nên giải thích rõ lý do để con hiểu đây là hành động bảo vệ chứ không phải xâm phạm quyền riêng tư.

Quan tâm và bảo vệ con chưa bao giờ là điều sai. Nhưng khi trẻ lớn lên, cách thể hiện sự quan tâm cũng cần thay đổi, một cuộc trò chuyện chân thành sẽ hiệu quả hơn rất nhiều so với việc âm thầm mở điện thoại của con. Bởi điều giúp cha mẹ đồng hành với con lâu dài không chỉ là biết con đang nhắn tin với ai, mà còn là để con luôn sẵn sàng kể cho cha mẹ nghe mọi điều xảy ra trong cuộc sống của mình.