Ma trận phim ngắn 'tổng tài', 'ngoại tình' độc hại xâm chiếm nền tảng số

Không gian mạng Việt Nam đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của "đế chế" giải trí mới: Phim ngắn nền tảng số. Tuy nhiên "tổng tài", "ngoại tình", hay "mẹ chồng ganh ghét nàng dâu"... lại là chủ đề quen thuộc trên phim ngắn Việt Nam. Các nhà sản xuất đang dùng những tình tiết giật gân, cực đoan để "câu view".

Sự phổ biến của phim ngắn cho thấy nhu cầu giải trí nhanh và dễ tiếp cận đang chi phối thị hiếu người xem. Tuy nhiên, việc chạy theo lượt xem bằng những kịch bản giật gân, thiếu logic cũng đặt ra câu hỏi về hướng phát triển lâu dài của dòng nội dung này, đặc biệt trong bối cảnh phim ngắn ngày càng có ảnh hưởng lớn đến thói quen thưởng thức, nhận thức của công chúng.

"Vùng đất hứa" cho phim ngắn độc hại

Chỉ cần dành vài phút lướt màn hình điện thoại, người dùng mạng xã hội ngày nay rất dễ dàng bị bủa vây bởi hàng loạt video với tựa đề "đậm mùi" kịch tính như: "Tổng tài giả nghèo thử lòng người yêu", "Con ruột bị ghét bỏ phải tự lập trả thù", hay "Cô gái nghèo bỗng thừa kế gia sản nghìn tỷ sau một đêm"...

Đây chính là đặc trưng của "micro drama" - định dạng phim siêu ngắn được thiết kế và tối ưu hóa riêng cho thói quen vuốt màn hình dọc của người dùng điện thoại thông minh. Với thời lượng chớp nhoáng chỉ từ một đến vài phút cho mỗi tập, nhịp độ phim được đẩy lên cực nhanh, nhồi nhét liên tục các tình tiết sốc, mâu thuẫn đỉnh điểm để giữ chân người xem.

Tại Việt Nam, xu hướng tiêu thụ các bộ phim mang mô-típ "tổng tài", "xuyên không", "đánh ghen" hay "trả thù" đang tăng trưởng với tốc độ chóng mặt. Những nền tảng video ngắn như TikTok, Facebook (Reels) và YouTube (Shorts) trở thành "vùng đất hứa" cho loại hình nội dung này.

Sức tiêu thụ khổng lồ của cư dân mạng tạo ra một môi trường lý tưởng để nội dung giật gân nảy nở. Nhờ vào thuật toán đề xuất ưu việt như "For You" (Dành cho bạn) hay danh mục "Trending" (Thịnh hành), một video mang chủ đề mâu thuẫn gia đình, đánh ghen có thể dễ dàng đạt hàng trăm nghìn lượt xem chỉ sau vài giờ và chạm mốc hàng triệu view trong vài ngày ngắn ngủi.

Tuy nhiên, đằng sau ánh hào quang của những con số là một thực trạng đáng lo ngại. Dù chưa hình thành một thị trường mang tính công nghiệp quy mô và đạt doanh thu "khủng" như tại Trung Quốc, phim ngắn tại Việt Nam lại phủ sóng quá đà với những hệ lụy khó lường.

Điểm trừ lớn nhất của trào lưu này chính là sự lặp đi lặp lại của những nội dung cực đoan. Các đề tài ngoại tình, mẹ chồng hãm hại nàng dâu, sự phân biệt giàu nghèo được cường điệu hóa một cách méo mó. Việc người dùng trẻ tiếp xúc với tần suất dày đặc những nội dung nhảm nhí, bạo lực mạng hoặc các giá trị lệch chuẩn có thể âm thầm hình thành cái nhìn bi quan, sai lệch về các mối quan hệ xã hội và gia đình.

Vì sao phim ngắn bùng nổ?

Chia sẻ với PV Báo Điện tử VTC News, nhà sản xuất phim Cao Tùng cho rằng sự xuất hiện của các nội dung "thượng vàng hạ cám" là vấn đề khó tránh khỏi với bất cứ thị trường nào đang trong giai đoạn phát triển nóng.

Theo anh, phim ngắn bùng nổ trước hết vì nó đáp ứng trúng phanh nhịp sống và hành vi xem hiện nay. Khán giả xem nhanh, trên điện thoại, trong những khoảng thời gian ngắn hẹp. Khi một thị trường mới xuất hiện, nó luôn đi qua giai đoạn "hoang dã" - nơi ai cũng thử nghiệm mọi công thức để hút view".

Nhà sản xuất cũng cho biết các mô-típ như "tổng tài", "mẹ chồng - nàng dâu"... không hề mới và từng xuất hiện trong điện ảnh truyền hình nhiều nước. Sự khác biệt hiện nay chỉ là tốc độ sản xuất và phát tán. Trong hệ sinh thái này, vẫn có sự đan xen giữa sản phẩm giải trí thuần túy và những tác phẩm được đầu tư nghiêm túc. Thời gian sẽ là bộ lọc tốt nhất để thị trường tự điều chỉnh.

Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất của micro-drama là việc lạm dụng "chiêu trò" để câu view. Trả lời cho quan điểm "phim ngắn không cần hay, chỉ cần sốc", nhà sản xuất Cao Tùng nhận định: "Sốc là công cụ, không phải là mục tiêu. Nếu biến cố chỉ nhằm gây sốc mà không xuất phát từ logic nhân vật thì khán giả sẽ nhận ra ngay".

Thực tế, khán giả đang dần ngán ngẩm với những mô-típ phi lý lặp lại và bắt đầu tìm kiếm các câu chuyện có logic và cảm xúc hơn. Do đặc thù thời lượng trung bình chỉ từ 1 đến 3 phút/tập, nhịp phim bị ép phải đi rất nhanh (giống như review phim), tập trung vào các mốc drama chính thay vì đi sâu vào cảm xúc hay diễn xuất. Tuy nhiên, nhà sản xuất luôn giữ nguyên tắc mọi kịch tính phải phục vụ cho câu hỏi cốt lõi của câu chuyện - nhân vật muốn gì và thay đổi ra sao. Nội dung tử tế mới là yếu tố giữ chân khán giả lâu dài.

Một thực tế bất ngờ được nhà sản xuất Cao Tùng tiết lộ nằm ở cơ cấu chi phí sản xuất dòng phim này. Không giống điện ảnh truyền thống, quy mô quay phim ngắn khá nhỏ nên không tốn nhiều tiền cho bối cảnh hay thiết bị. Tuy nhiên, khoản chi phí "ngốn" tiền nhất lại là phân phối (Traffic).

“Một bộ phim có thể làm tiết kiệm, nhưng để tiếp cận hàng triệu khán giả thì phải đổ tiền đáng kể vào quảng bá, thuật toán, chiến lược phát hành. Cuộc chơi thực chất là cuộc đua giành sự chú ý của khán giả trên nền tảng", anh nhấn mạnh.

Tương lai nào cho trào lưu phim ngắn?

Nhà sản xuất Cao Tùng tin rằng mọi thị trường đều có tính chu kỳ. Sau giai đoạn bùng nổ "hoang dã", thị trường sẽ bước vào thời kỳ thanh lọc khi khán giả khó tính hơn và cơ quan quản lý đưa ra các tiêu chuẩn rõ ràng (tương tự như xu hướng đang diễn ra tại Trung Quốc).

Anh dự đoán phim ngắn vẫn sẽ phát triển mạnh trong ít nhất 5-10 năm tới, nhưng sẽ dịch chuyển từ "số lượng" sang "chất lượng". Những nội dung nhảm nhí, dễ dãi sẽ dần bị đào thải.

"Theo tôi, các nhà làm phim ngắn nên tập trung vào kỹ năng kể chuyện và sự trung thực với trải nghiệm thực tế, thay vì mù quáng chạy theo các công thức gây sốc. Nếu câu chuyện xuất phát từ quan sát thật về con người và xã hội, nó vẫn có thể hấp dẫn mà không cần phải cực đoan. Và về lâu dài, chính những người giữ được chất lượng nội dung mới có cơ hội đi xa hơn trong ngành này", chuyên gia nhận định.