Luật sư phân tích về đề xuất 'siết' Admin hội, nhóm mạng xã hội

Không thể ẩn danh để vô trách nhiệm

Tại họp báo quý I/2026, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an) nhấn mạnh, thực tế hiện nay cho thấy nhiều hội, nhóm có quy mô hàng chục, hàng trăm nghìn thành viên, hoạt động như những “hệ sinh thái truyền thông” nhưng lại thiếu cơ chế kiểm soát và truy trách nhiệm rõ ràng.

Việc để các hội nhóm vận hành theo kiểu mạnh ai nấy làm, nội dung đăng tải không được kiểm duyệt đã tạo điều kiện cho tin giả, nội dung độc hại, thậm chí hành vi vi phạm pháp luật lan rộng. Trong khi đó, khi xảy ra sai phạm, trách nhiệm bị phân tán, khó xác định chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng. Do đó, đề xuất mới đặt ra nguyên tắc rõ ràng: Admin không chỉ là người vận hành kỹ thuật, mà là chủ thể chịu trách nhiệm pháp lý đối với toàn bộ hoạt động của hội nhóm.

Dưới góc độ thực tiễn, Luật sư Bùi Phan Anh – Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, “lỗ hổng lớn nhất của không gian mạng hiện nay nằm ở việc quyền phát tán thông tin không đi kèm trách nhiệm pháp lý tương xứng”. Theo ông, nhiều admin thiếu kiến thức pháp luật, tùy tiện cho phép đăng tải nội dung liên quan đến đời tư cá nhân, trẻ em, bạo lực… mà không kiểm soát. Khi xảy ra hậu quả, việc xử lý gặp khó do tính ẩn danh.

“Nếu không có cơ chế định danh và truy trách nhiệm, thì việc lạm dụng quyền lực truyền thông trên mạng xã hội là điều tất yếu”, ông Phan Anh nhận định. Do đó, luật sư kiến nghị, việc bắt buộc xác thực danh tính đối với quản trị viên của các hội, nhóm có quy mô lớn, nhằm chấm dứt tình trạng ẩn danh trong việc điều phối và kiểm soát nội dung.

Cùng với đó, thiết lập cơ chế đăng ký quản trị bắt buộc đối với các hội, nhóm đạt ngưỡng thành viên nhất định phải đăng ký với nền tảng hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, qua đó đưa hoạt động này vào khuôn khổ giám sát chính thức. Xác định, mỗi hội, nhóm phải có một hoặc một số cá nhân cụ thể đứng tên chịu trách nhiệm toàn diện về nội dung và hoạt động vận hành, tránh tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Ở góc nhìn khác, Luật sư Nguyễn Thị Sâm – Đoàn Luật sư TP Hà Nội chỉ ra một thực tế đáng lo ngại, nhiều hội nhóm hiện nay có sức ảnh hưởng tương đương một cơ quan truyền thông, nhưng lại không chịu bất kỳ chuẩn mực nghề nghiệp hay trách nhiệm pháp lý tương ứng.

“Không thể để tồn tại một thực tế là thông tin sai sự thật lan truyền từ các hội nhóm mà không xác định được ai chịu trách nhiệm. Định danh là cách chấm dứt tình trạng tự do vô chủ để thực hiện tự do có trách nhiệm”, luật sư Sâm nói, đồng thời nhấn mạnh: Quy định buộc admin chịu trách nhiệm với các nội dung nhóm mình quản lý được xem là bước thể chế hóa các nghĩa vụ của chủ thể này trên không gian mạng.

Từ “tự do vô hạn” đến “tự do có trách nhiệm”

Trong khi đó, Tiến sĩ Luật Ngô Ngọc Diễm nhìn nhận, đề xuất này mang ý nghĩa sâu xa hơn, đưa không gian mạng trở về đúng bản chất, là một phần của đời sống pháp lý, không phải “vùng ngoại lệ”.

Theo Tiến sĩ Ngô Ngọc Diễm, trong nhiều năm, không gian số tồn tại một nghịch lý, quyền tự do ngôn luận được mở rộng tối đa, nhưng cơ chế chịu trách nhiệm lại mờ nhạt. Điều này dẫn tới nhiều hệ quả như xâm phạm quyền riêng tư; phát tán thông tin sai lệch; lợi dụng mạng xã hội để trục lợi. “Định danh không phải để hạn chế tự do, mà để buộc tự do phải đi kèm trách nhiệm. Khi mọi hành vi đều có thể truy vết, chính người dùng sẽ tự điều chỉnh”, Tiến sĩ Ngô Ngọc Diễm phân tích.

Tiến sĩ Diễm cũng nhấn mạnh rằng, đề xuất buộc admin chịu trách nhiệm toàn diện không chỉ nhằm xử lý vi phạm, mà hướng tới thiết lập trật tự mới trên không gian mạng. Quan trọng hơn, quy định mới tạo ra một cơ chế tự kiểm soát từ bên trong hệ thống, khi admin phải chịu trách nhiệm, họ buộc phải kiểm duyệt, sàng lọc và quản trị nội dung một cách cẩn trọng hơn.