Hướng xử lý nào cho 328 thí sinh Chuyên Tuyên Quang trước "giờ G" lọc ảo? Thầy giáo nổi tiếng kiến nghị xử lý theo 2 hướng

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học không thể dừng lại hay hoãn thời gian công bố kết quả toàn quốc chỉ vì sự cố tại một điểm thi. Sự chờ đợi hay thay đổi đều sẽ làm ảnh hưởng đến quyền lợi của hàng trăm ngàn thí sinh khác cũng như kế hoạch đào tạo của hàng trăm trường đại học trên cả nước.

Tuy nhiên, vụ việc tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang lại là một trường hợp đặc biệt phức tạp. Để tìm ra hướng xử lý, thầy giáo Đinh Đức Hiền - Giám đốc điều hành Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Bắc Giang cho rằng, cơ quan quản lý và dư luận cần nhìn nhận hai vấn đề độc lập:

- Trách nhiệm của từng cá nhân: Chỉ có thể kết luận dựa trên chứng cứ điều tra, xác minh hành vi, nhận thức và mức độ tham gia cụ thể của từng em.

- Giá trị sử dụng của kết quả thi: Ngay cả khi chưa thể chứng minh một thí sinh có lỗi, cơ quan quản lý vẫn phải đánh giá liệu kết quả của buổi thi đó có còn đủ độ tin cậy để đưa vào hệ thống xét tuyển hay không.

Không thể vì chưa xác định được lỗi cá nhân mà mặc nhiên công nhận mọi kết quả; nhưng ngược lại, cũng không thể vì buổi thi xảy ra sai phạm mà vội vã gán nhãn gian lận cho toàn bộ 328 học sinh.

Tạm thời tách 328 thí sinh khỏi hệ thống lọc ảo

Trước "giờ G" của quy trình lọc ảo toàn quốc, Thầy Đinh Đức Hiền kiến nghị một giải pháp kỹ thuật cấp thiết: Tạm thời chưa đưa dữ liệu kết quả thi của 328 thí sinh này vào hệ thống lọc ảo, đồng thời giữ nguyên chỉ tiêu xét tuyển hiện có của các trường đại học. Việc tạm thời chưa sử dụng những kết quả này trong hệ thống lọc ảo có thể được coi là một biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế phát sinh thêm hệ quả.

Cần phân biệt rõ: Việc tạm tách khỏi hệ thống lọc ảo hoàn toàn không đồng nghĩa với việc kết luận 328 thí sinh đều có hành vi gian lận. Đây đơn thuần là biện pháp kỹ thuật nhằm tạm hoãn sử dụng một nhóm dữ liệu mà độ tin cậy pháp lý và chuyên môn chưa được xác định đầy đủ.

Nếu cứ cố nắn đưa nhóm dữ liệu này vào xét tuyển, hậu quả phát sinh sau đó sẽ vô cùng dây dưa: khi có kết luận điều tra phải hủy kết quả hay điều chỉnh, nó sẽ làm biến động điểm chuẩn toàn quốc, ảnh hưởng dây chuyền đến danh sách trúng tuyển của các trường và xâm phạm quyền lợi của hàng ngàn thí sinh khác.

Song song đó, cơ quan quản lý cần ra một cam kết công khai: Quyền đăng ký xét tuyển và cơ hội học tập của 328 thí sinh sẽ được bảo lưu và xem xét bằng một cơ chế tiếp theo ngay khi có đủ căn cứ.

2 hướng xử lý tiếp theo

Sau khi tạm tách dữ liệu, bài toán khó nhất vẫn nằm ở khâu xử lý tiếp theo đối với 328 học sinh này. Thầy Đinh Đức Hiền đưa ra hai phương án:

Phương án 1: Hủy kết quả thi có liên quan, tổ chức thi lại vào kỳ thi THPT năm tiếp theo

Cơ sở của phương án này là một kết quả thi chỉ có giá trị khi được hình thành trong điều kiện bảo đảm tính độc lập, khách quan và đúng quy chế. Nếu buổi thi đã bị can thiệp ở mức độ khiến cơ quan có thẩm quyền không thể xác định phần nào phản ánh năng lực thực của từng thí sinh, việc tiếp tục sử dụng kết quả đó trong tuyển sinh có thể làm phát sinh nghi ngại về tính công bằng.

Theo cách này, hủy kết quả là xử lý đối với giá trị sử dụng của bài thi, không nhất thiết đồng nghĩa với việc kết luận tất cả thí sinh đều chủ động gian lận. Ưu điểm của phương án là dứt khoát loại bỏ khỏi hệ thống tuyển sinh những kết quả không còn đủ độ tin cậy. Qua đó, tính nghiêm minh và sự thống nhất của kỳ thi được đặt lên hàng đầu.

Tuy nhiên, phương án này cũng có thể tạo ra hậu quả đáng kể đối với những thí sinh không tham gia, không sử dụng thông tin trái quy chế hoặc không đủ khả năng phản ứng trước một tình huống bất thường do người lớn tạo ra.

Nếu chỉ hủy kết quả mà không có cơ chế khắc phục, các em có thể mất cơ hội xét tuyển trong năm nay dù trách nhiệm cá nhân chưa được chứng minh.

Phương án 2: Tổ chức thi lại và xét tuyển bằng chỉ tiêu bổ sung riêng

Theo phương án này, kết quả thi đang được xác minh sẽ không được sử dụng trong đợt xét tuyển chung. Các thí sinh được tổ chức thi lại trong điều kiện độc lập, bảo mật và được giám sát chặt chẽ.

Sau khi có kết quả mới, 328 thí sinh được tham gia một đợt xét tuyển riêng. Trường đại học có thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển có thể được bổ sung chỉ tiêu tương ứng, không điều chỉnh giảm chỉ tiêu đã dành cho đợt xét tuyển chung.

Ưu điểm của phương án này là tạo ra một cơ hội đánh giá lại năng lực bằng dữ liệu mới, thay vì tiếp tục sử dụng kết quả đang bị nghi ngờ hoặc hủy bỏ hoàn toàn cơ hội của các thí sinh, và không ảnh hưởng đến quyền lợi thí sinh khác. Về bản chất, đây là một biện pháp tạo lập lại kết quả khảo thí trong trường hợp kết quả ban đầu không còn đủ độ tin cậy để sử dụng.

Dù chọn theo phương án nào, theo thầy giáo này, mẫu số chung duy nhất cần hướng tới chính là sự nhân văn. Nhân văn ở đây không phải là bao che hay bỏ qua sai phạm. Nhân văn là tinh thần trách nhiệm của người làm giáo dục: không để những đứa trẻ phải gánh chịu hậu quả kéo dài suốt cả cuộc đời chỉ vì một hệ thống mà người lớn đã không làm tròn trách nhiệm.

Mọi quyết định đưa ra trước giờ lọc ảo không chỉ thể hiện sự thượng tôn pháp luật hay đảm bảo sự công bằng cho hàng trăm ngàn thí sinh toàn quốc mà còn là thước đo cho tính văn minh và tình người trong ứng xử giáo dục.