Giữa phố Hàng Gai có ngôi đình cổ được cây đa trăm tuổi ôm trọn cổng: Bên trong đang có triển lãm độc đáo ít người biết
Nằm ngay gần Hồ Gươm, đình Cổ Vũ gây ấn tượng bởi cây đa cổ thụ, những tấm bia đá hàng trăm năm tuổi và triển lãm tranh khắc gỗ.
Giữa phố Hàng Gai sầm uất, nơi những cửa hàng tơ lụa, quà lưu niệm và dòng khách du lịch tạo nên nhịp sống tấp nập suốt ngày, có một góc Hà Nội dường như vẫn giữ nguyên dáng vẻ của nhiều thế kỷ trước. Đó là đình Cổ Vũ, ngôi đình nhỏ nằm tại số 85 Hàng Gai, nổi bật với cây đa cổ thụ có những nhánh rễ, tán lá bao trùm khu vực cổng đình. Người đi qua con phố này có thể đã nhiều lần nhìn thấy gốc đa đồ sộ ấy mà không biết rằng phía sau là một di tích có lịch sử lâu đời, từng chứng kiến những đổi thay của phố phường Thăng Long và lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị.

Đáng chú ý, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 với chủ đề "Thăng Long Kẻ Nghệ", đình Cổ Vũ đang trở thành một điểm đến thú vị dành cho những người yêu thích văn hóa và nghệ thuật. Thay vì chỉ tìm hiểu kiến trúc hay lịch sử qua những tấm biển giới thiệu, du khách còn có dịp khám phá tranh khắc gỗ, ván in mộc bản và trực tiếp trải nghiệm kỹ thuật in tranh truyền thống trong không gian di tích. Một ngôi đình cổ giữa phố thị hiện đại vì thế đang được kết nối với đời sống hôm nay bằng những hoạt động sáng tạo gần gũi hơn.

Ngôi đình nằm dưới bóng cây đa cổ thụ, lưu giữ những dấu tích từ thế kỷ XVIII
Một trong những điều đặc biệt nhất của đình Cổ Vũ chính là cây đa cổ thụ trước cổng. Không ai biết chính xác cây đã xuất hiện từ bao giờ, nhưng trong cuốn Phố phường Hà Nội xưa, nhà nghiên cứu Hoàng Đạo Thúy từng nhắc đến một bức tranh vẽ từ năm 1885 đã có hình ảnh cây đa này, khi đó cây đã khá bề thế. Điều đó có nghĩa, ít nhất từ cuối thế kỷ XIX, gốc đa đã hiện diện trong cảnh quan phố Hàng Gai, chứng kiến bao thế hệ người dân sinh sống, buôn bán và đi lại trên con phố cổ. Từng có thời, người dân nơi đây còn lấy gốc đa làm mốc chỉ đường, bởi hình ảnh ấy quá quen thuộc và dễ nhận ra giữa những ngôi nhà san sát.
Không chỉ sở hữu cảnh quan độc đáo, đình Cổ Vũ còn gắn với lịch sử của thôn Cổ Vũ xưa, một địa danh thuộc huyện Thọ Xương. Ngôi đình được xây dựng từ thời Lê, thờ thần Bạch Mã đại vương và thần Linh Lang đại vương, hai vị thần gắn với tín ngưỡng bảo hộ kinh thành Thăng Long. Ngoài ra, đình còn phối thờ Bảo Ninh công chúa. Trải qua nhiều biến động lịch sử, công trình từng được trùng tu, sửa chữa vào các năm 1778, 1881 và những giai đoạn sau đó. Di tích được UBND thành phố Hà Nội xếp hạng Di tích lịch sử cấp thành phố năm 2016 và hoàn thành một đợt tu bổ, tôn tạo vào tháng 7/2022.
Bên trong đình hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị, nổi bật là hệ thống bia đá cổ, trong đó tấm bia có niên đại sớm nhất được ghi nhận vào năm Mậu Tuất, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 39, tức năm 1778. Nội dung văn bia ghi lại những lần xây dựng, tu sửa đình và công lao của những người đóng góp cho di tích. Bên cạnh đó là hệ thống hoành phi, câu đối, cửa võng, ngai thờ cùng các chi tiết chạm khắc gỗ mang phong cách truyền thống. Giữa một Hà Nội ngày càng hiện đại, những hiện vật ấy không chỉ cho thấy giá trị nghệ thuật của ngôi đình mà còn giúp hình dung đời sống tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng của cư dân phố cổ qua nhiều thế hệ.

Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đưa nghệ thuật tranh khắc gỗ vào ngôi đình cổ
Trong đợt Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, đình Cổ Vũ là một trong những điểm đến của dự án "Chuyện Đình trong Phố" do nghệ sĩ, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn phát triển. Diễn ra từ ngày 14 đến 28/11, dự án kết nối 12 đình, hội quán cùng những không gian di sản khác của Hà Nội, mở ra cơ hội để công chúng tiếp cận lịch sử phố nghề thông qua hội họa, sắp đặt, tư liệu và các hoạt động thực hành. Mỗi ngôi đình mang một câu chuyện riêng, gắn với những cộng đồng từng góp phần hình thành diện mạo Thăng Long - Kẻ Chợ. Nếu đình Phả Trúc Lâm kể chuyện nghề da giày, đình Hà Vĩ giới thiệu nghề sơn mài thì đình Cổ Vũ trở thành không gian đối thoại với nghệ thuật khắc mộc bản.
Theo giới thiệu của ban tổ chức, đình Cổ Vũ gắn với ký ức về những người thợ từ làng Hồng Liễu và Thanh Liễu, vùng Hải Dương xưa, mang nghề khắc ván in sách, in tranh đến Thăng Long làm ăn. Dù đình thờ thần Bạch Mã và thần Linh Lang, câu chuyện về cộng đồng thợ khắc mộc bản đã trở thành điểm kết nối để triển lãm khai thác mối quan hệ giữa làng nghề với phố nghề. Tại đây, công chúng có thể chiêm ngưỡng tranh khắc gỗ của các nghệ sĩ Phạm Khắc Quang, Thành Vinh và Phạm Hùng Anh, cùng những ván khắc mộc bản, tranh in của nghệ nhân Công Đạt đến từ làng Thanh Liễu.
Điều thú vị của triển lãm nằm ở cách những tác phẩm được đặt trong chính không gian kiến trúc cổ. Người xem không chỉ thấy hình ảnh hoàn chỉnh trên giấy mà còn được tìm hiểu bản khắc gỗ, nơi những đường nét được tạo nên bằng kỹ thuật thủ công tỉ mỉ trước khi chuyển thành tranh in. Từ một tấm ván tưởng chừng đơn giản, người thợ phải tính toán bố cục, xử lý từng mảng hình, từng nét khắc để tạo ra tác phẩm. Kỹ thuật này từng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động in ấn sách vở, tài liệu và tranh dân gian, đồng thời vẫn tiếp tục được các nghệ sĩ đương đại khai thác bằng những cách thể hiện mới.
Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày, đình Cổ Vũ còn tổ chức workshop tranh khắc gỗ dành cho công chúng. Dưới sự hướng dẫn của họa sĩ Phạm Hùng Anh, người tham gia được tìm hiểu các công đoạn cơ bản, trực tiếp thực hành và tự tay hoàn thiện sản phẩm của mình. Những hoa văn, hình tượng quen thuộc trong văn hóa truyền thống trở thành nguồn cảm hứng để mỗi người thử sức với chất liệu và kỹ thuật khắc in. Đây cũng là điểm khiến hoạt động thu hút sự quan tâm của người trẻ, bởi thay vì chỉ đứng ngắm những tác phẩm có sẵn, họ có thể trải nghiệm phần nào sự tỉ mỉ và công sức của người làm nghề.
Một cách khám phá phố cổ Hà Nội khác hẳn những lịch trình quen thuộc
Với nhiều người, một buổi dạo phố cổ thường gắn với cà phê, ẩm thực, mua sắm hoặc chụp ảnh quanh Hồ Gươm. Thế nhưng, những hoạt động như "Chuyện Đình trong Phố" lại mở ra một cách khám phá Hà Nội khác: Đi tìm những câu chuyện lịch sử vẫn đang hiện diện phía sau các con phố tưởng chừng đã quá quen thuộc. Chỉ cần bước vào đình Cổ Vũ, du khách có thể tìm hiểu từ tín ngưỡng thờ thành hoàng, các dấu tích kiến trúc cổ đến hành trình phát triển của nghề khắc mộc bản, rồi tiếp tục khám phá những cách nghệ thuật truyền thống được sáng tạo trong cuộc sống hôm nay.
Điều đáng quý là những ngôi đình không còn chỉ xuất hiện trong các tài liệu lịch sử hay những dịp lễ tế truyền thống, mà có cơ hội trở lại với vai trò không gian sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Người trẻ có thể tìm đến vì tò mò về một workshop nghệ thuật, khách du lịch ghé thăm vì vẻ đẹp của cây đa cổ thụ, trong khi người yêu lịch sử lại muốn đọc những tấm bia đá hay tìm hiểu câu chuyện về các vị thần được thờ phụng. Mỗi người đến với một sự quan tâm khác nhau, nhưng đều có thể mang về thêm một hiểu biết về Hà Nội.

Đình Cổ Vũ cũng cho thấy nét đặc biệt của phố cổ: Những giá trị xưa cũ không nhất thiết phải tồn tại tách biệt với đời sống hiện đại. Giữa một con phố đông đúc, cây đa vẫn tỏa bóng trước cổng đình, những tấm bia cổ vẫn lưu giữ ký ức của nhiều thế hệ, còn các tác phẩm tranh khắc gỗ đang tiếp tục kể những câu chuyện về nghề truyền thống theo cách mới mẻ hơn. Có lẽ đó cũng chính là tinh thần đáng chú ý của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, khi di sản không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành nguồn cảm hứng để nghệ thuật tiếp tục phát triển.
Thông tin tham quan: Triển lãm "Chuyện Đình Cổ Vũ" diễn ra từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại số 85 Hàng Gai, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội. Khách tham quan triển lãm được miễn phí vé vào cửa. Theo lịch công bố, workshop tranh khắc gỗ diễn ra vào các ngày cuối tuần trong thời gian lễ hội, với các khung giờ 9h–12h và 14h–17h.
















