Đừng chỉ cho con học code: Đây mới là kỹ năng giúp trẻ không bị AI “soán ngôi”

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển với tốc độ chóng mặt, những “công thức thành công” từng được xem là chuẩn mực đang nhanh chóng bị đặt lại dấu hỏi. Các kỹ năng từng được coi là tấm vé đảm bảo cho tương lai giờ đây có thể trở nên lỗi thời chỉ sau vài năm.

Điều này khiến nhiều bậc phụ huynh rơi vào trạng thái hoang mang: nên định hướng con theo xu hướng nào để không bị tụt lại phía sau? Chính trong sự bất định đó, những quan điểm mang tính dài hạn và bền vững về giáo dục ngày càng trở nên đáng chú ý.

Khi những “lợi thế tương lai” nhanh chóng lỗi thời

Doanh nhân, giáo sư Scott Galloway đưa ra góc nhìn rằng, thay vì chạy theo các kỹ năng mang tính xu hướng, cha mẹ nên giúp con xây dựng những năng lực bền vững. Những kỹ năng khó bị AI thay thế và vẫn giữ giá trị lâu dài trong thị trường lao động biến động.

Trong một tập podcast “The Diary of a CEO” phát sóng hôm thứ Hai, người dẫn chương trình Steven Bartlett đã đặt câu hỏi về những kỹ năng sẽ trở nên quan trọng nhất trong tương lai. Câu trả lời của Galloway bắt đầu bằng việc nhìn lại những dự đoán cách đây khoảng một thập kỷ.

Thời điểm đó, nhiều trường tư thục, đặc biệt tại các nền kinh tế phát triển, đã đầu tư mạnh vào việc giảng dạy tiếng Quan thoại và khoa học máy tính. Quan điểm phổ biến khi ấy cho rằng việc thành thạo các kỹ năng này sẽ mang lại lợi thế cạnh tranh rõ rệt cho học sinh trong thị trường toàn cầu hóa và công nghệ hóa.

Khi công nghệ lên ngôi, xây dựng kỹ năng tương lai là yếu tố quan trọng cho thế hệ trẻ

Tuy nhiên, theo Galloway, thực tế không hoàn toàn như kỳ vọng. Ông đặt ra một câu hỏi mang tính gợi mở, “Kết quả thế nào?”. Và chính ông cũng thừa nhận rằng hiện nay, hiếm khi có phụ huynh nói rằng họ cảm thấy may mắn vì con mình biết tiếng Quan thoại.

Nhận định này không nhằm phủ nhận giá trị của ngoại ngữ hay kỹ năng công nghệ. Nó nhấn mạnh một thực tế rằng những gì được xem là “kỹ năng của tương lai” có thể thay đổi rất nhanh. Việc đặt cược vào một vài lĩnh vực cụ thể có thể khiến người học dễ bị tụt lại khi xu hướng dịch chuyển.

Kể chuyện, xây dựng quan hệ và năng lực con người lên ngôi

Từ thực tế đó, Galloway cho rằng thế hệ trẻ nên tập trung vào những kỹ năng mang tính nền tảng, có khả năng thích nghi với nhiều bối cảnh khác nhau. Trong số này, ông đặc biệt nhấn mạnh đến khả năng kể chuyện, thứ mà ông gọi là kỹ năng bền vững nhất.

Theo Galloway, kể chuyện không chỉ đơn thuần là nói hay viết hấp dẫn, mà là khả năng tổng hợp dữ liệu, xây dựng một cốt truyện logic và truyền tải thông tin theo cách khiến người khác hiểu, nhớ và bị thuyết phục. Đây là năng lực kết hợp giữa tư duy phân tích và giao tiếp - hai yếu tố mà AI dù mạnh mẽ vẫn khó thay thế hoàn toàn.

Ông đưa ra nhiều ví dụ tiêu biểu từ giới lãnh đạo doanh nghiệp. Bức thư gửi cổ đông năm 1997 của Jeff Bezos không chỉ là một tài liệu tài chính mà còn là một câu chuyện về tầm nhìn dài hạn của Amazon.

Jensen Huang, CEO của Nvidia, với những bài thuyết trình quy mô lớn, nơi ông biến các khái niệm công nghệ phức tạp thành những câu chuyện dễ hiểu, cuốn hút. Trong khi đó, Alex Karp của Palantir lại chọn cách trực tiếp trao đổi với công chúng qua các cuộc gọi công bố lợi nhuận, tạo nên sự kết nối rõ ràng và minh bạch.

Kỹ năng kể chuyện, xây dựng mối quan hệ và năng lực con người trở thành lợi thế cạnh tranh của thế hệ trẻ với AI

Điểm chung của những nhà lãnh đạo này là khả năng biến dữ liệu khô khan thành thông điệp có cảm xúc và ý nghĩa - một kỹ năng ngày càng quan trọng trong thời đại thông tin bùng nổ.

Bên cạnh kể chuyện, khả năng xây dựng và duy trì mối quan hệ cũng được Galloway xem là yếu tố then chốt.Khi thị trường có hàng loạt lựa chọn tương tự, từ ba công ty luật, ba ngân hàng đầu tư đến ba nền tảng CRM, quyết định cuối cùng không chỉ dựa vào thông số hay giá cả.Yếu tố quan trọng hơn là mức độ tin cậy và mối quan hệ cá nhân.

Trong một thế giới nơi AI có thể tối ưu hóa quy trình và sản phẩm, yếu tố con người - sự đồng cảm, hiểu biết và kết nối - trở thành điểm khác biệt lớn nhất. Đây cũng là lý do nhiều lãnh đạo doanh nghiệp ngày càng coi trọng các kỹ năng mềm.

Giám đốc điều hành LinkedIn, Ryan Roslansky, cho rằng những phẩm chất như sự tò mò, lòng dũng cảm, khả năng giao tiếp và lòng trắc ẩn đang trở nên thiết yếu hơn bao giờ hết. Đây là những năng lực giúp con người thích nghi, học hỏi liên tục và làm việc hiệu quả trong môi trường biến đổi nhanh.

Ngoài ra, Galloway cũng đề cập đến tầm quan trọng của hiểu biết cơ bản về khoa học. Dù không nhất thiết phải trở thành lập trình viên hay kỹ sư, việc nắm được những nguyên lý nền tảng sẽ giúp cá nhân hiểu rõ hơn về cách công nghệ vận hành.

Một điểm đáng chú ý khác trong quan điểm của Galloway là sự cảnh báo về việc giới trẻ đang dần mất đi khả năng đối mặt với sự từ chối. Theo ông, đặc biệt ở nam thanh niên, kỹ năng này đang suy giảm trong bối cảnh nhiều hoạt động giao tiếp chuyển sang môi trường số.

Khi trực tiếp hướng dẫn các bạn trẻ, một trong những điều đầu tiên ông cố gắng khôi phục là khả năng lắng nghe và kiên trì trước thất bại. Việc bị từ chối không chỉ là trải nghiệm cá nhân, mà còn là một phần quan trọng của quá trình trưởng thành và phát triển sự nghiệp.

Tổng kết lại, những gì Galloway kỳ vọng ở con cái mình không phải là việc theo đuổi một ngành nghề cụ thể được cho là “hot”. Mà là xây dựng những năng lực cốt lõi - viết tốt, giao tiếp tự tin, duy trì ánh nhìn trực diện khi trò chuyện và có tinh thần cạnh tranh.

Trong một thế giới mà công nghệ liên tục thay đổi luật chơi, việc giúp trẻ hiểu bản thân và phát huy điểm mạnh cá nhân là chiến lược bền vững. Thay vì cố dự đoán tương lai, điều quan trọng là xây dựng cho con một nền tảng linh hoạt và giàu tính con người. Đây có thể là cách tốt nhất để giúp chúng đứng vững trước làn sóng trí tuệ nhân tạo.

*Theo: Business Insider