Có người mẹ kể rằng, con trai dạo này cứ làm được chút việc gì là lại muốn khoe với mẹ để được khen ngợi. Đôi khi sợ con kiêu ngạo, người mẹ lại muốn “gõ đầu” nhắc nhở con nhiều hơn. Thế nhưng cô nhận ra bản thân lại thường xuyên gieo vào đầu con những ám thị tiêu cực. Chẳng hạn như: “Nhìn cái bộ dạng lôi thôi lếch thếch của con xem, sau này đứa con gái nào thèm để mắt tới”. May mà con trai mặt dày, chỉ cười hì hì rồi cho qua chuyện.
Đôi lúc mẹ cũng ra lệnh cho con làm cái này cái nọ, rồi lại bảo: “Con đừng làm thế, để mẹ làm mẫu cho mà xem”. Lời nói ấy vô tình ám thị rằng con làm không tốt, rốt cuộc đứa trẻ dứt khoát không thèm làm nữa. Nguyên nhân sâu xa thực ra chẳng phải ở đứa trẻ, mà là do người mẹ quá thích kiểm soát mọi thứ, luôn muốn mọi chuyện phải diễn ra đúng theo khuôn mẫu của mình.
Những tình huống như vậy thật sự quá nhiều. Đôi khi con khóc khiến bản thân bực bội, mẹ lại buột miệng: “Chỉ biết khóc thôi, con thì làm được tích sự gì!”. Thực chất, câu nói ấy đang ngầm ám thị rằng con không được khóc, khóc là xấu. Nhưng trên thực tế, khi cảm xúc dâng trào, khóc ra được chẳng phải sẽ nhẹ lòng hơn sao?
Rất nhiều lời nói hằng ngày cứ tự nhiên buột miệng thốt ra khiến ta quên mất ý định ban đầu, phớt lờ đi những ẩn ý đằng sau và vô tình để lại cho con những ám thị tiêu cực tai hại. Cách chúng ta nói năng và ngữ điệu của mình thật sự cần phải chú ý nhiều hơn, bởi ngôn ngữ mang tính ám thị tâm lý cực kỳ mạnh mẽ, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển tâm lý của con trẻ.
Ảnh minh họa
Đừng phủ nhận năng lực của con
Có một anh chàng nọ cực kỳ thích nghe nhạc nhưng lại không bao giờ dám hát. Bạn bè cứ ngỡ anh không biết hát, nhưng thực ra giọng anh rất hay. Có lần anh kể, hồi nhỏ rất thích hát nhưng mẹ anh lại bảo: “Con hát dở tệ, chẳng có tí năng khiếu nào”.
Kể từ đó, anh không bao giờ dám cất giọng trước mặt mọi người nữa vì luôn mặc định rằng mình hát không hay.
Dù con không có năng khiếu, nhưng khi con thích một điều gì đó, chúng ta vẫn nên ủng hộ và khích lệ. Nuôi dưỡng được hứng thú với một việc đã là điều vô cùng đáng quý rồi. Hơn nữa, tiềm năng của con trẻ đôi khi là thứ cha mẹ không thể đo lường hết được, bởi nó chứa đựng vô vàn khả năng vô hạn.
Khi con gặp khó khăn trong học tập, tuyệt đối đừng võ đoán phán rằng: “Con không phải là đứa sáng dạ để học hành đâu, đúng là tốn thời gian” hay “Xưa nay con học các môn tự nhiên đã kém rồi, thôi bỏ đi”.
Hãy thử đổi câu “Con làm không được đâu” thành “Bố mẹ ủng hộ con, con cứ thử xem sao, nhất định sẽ làm được mà”. Hoặc thay vì nói “Con học hành không chăm chỉ thì sau này chẳng nên trò trống gì”, hãy đổi thành “Chúng ta cùng cố gắng thêm chút nữa nhé, bố mẹ đã thấy sự tiến bộ của con rồi”.
Biết đâu chỉ cần kiễng chân lên một chút, nỗ lực thêm một chút là con đã chạm tới mục tiêu. Dù kết quả cuối cùng có không như ý, con cũng sẽ không rơi vào trạng thái tự phủ nhận và nghi ngờ chính mình.
Đừng luôn dọa dẫm con
Bạn có nhận thấy rằng những đứa trẻ thường xuyên bị dọa dẫm sẽ trở nên rụt rè, làm việc gì cũng sợ sệt hay không? Thay vì nói: “Nhìn xem lại ngã trầy da rồi kìa, cẩn thận chân thối rữa ra đấy!”, hãy đổi thành: “Cẩn thận chút nhé con, lát về nhà mình bôi thuốc sát trùng là khỏi thôi”.
Lại có những người lớn thấy trẻ con hiếu động chạy nhảy thì bảo: “Mấy đứa như cháu là bọn buôn người thích lắm đấy.” Điều này khiến đứa trẻ sau này mỗi khi chạy nhảy sẽ luôn nơm nớp lo sợ, không biết những người xung quanh nhìn mình có phải là kẻ bắt cóc hay không.
Đừng dùng những tình huống cực đoan và lời lẽ đáng sợ để dọa con trẻ, bởi vì chúng thực sự tin tưởng cha mẹ một cách vô điều kiện. Suy cho cùng, cha mẹ là những người thân cận và đáng tin cậy nhất của con.
Đừng thường xuyên đe dọa con
“Con mà còn thế nữa thì đừng có đi với mẹ!” - Đối với một đứa trẻ sợ xa cách, nếu bạn nói câu này, hiệu quả sẽ thấy ngay tức thì. Chúng sẽ lập tức im lặng ngoan ngoãn và nghe theo sự sắp xếp của bạn vì sợ bị tách rời khỏi bạn. Thế nhưng, nếu bạn nghĩ rằng mình đã đạt được mục đích giáo dục con, thì bạn đã sai lầm một cách tai hại.
Đứa trẻ không phải đang biết nghe lời, mà là đang sợ hãi. Cảm giác an toàn của con đang bị đe dọa; để bảo vệ sự an toàn nội tâm đó, con buộc phải thỏa hiệp và từ bỏ việc bộc lộ bản thân. Nếu cha mẹ cứ liên tục dùng chiêu này, cuối cùng sẽ chỉ đẩy con vào nỗi sợ hãi tột cùng mang tên “bị bỏ rơi”.
Trong việc nuôi dạy con, đôi khi chúng ta có những “mẹo” riêng vì đã quá hiểu con mình, nhưng tuyệt đối không được dùng điểm yếu của con để thao túng hay kìm kẹp chúng. Càng không nên dùng những lời ám thị này để kiểm soát con, đặc biệt là với các bé trai. Khả năng thấu hiểu và phát triển cảm xúc của các bé trai thường chậm hơn một chút, nên khi đối diện với lời bạn nói, chúng lại càng dễ coi đó là sự thật.
Đặc biệt có những cậu bé tính tình bộc trực, nóng nảy; chưa đợi bạn giải thích, con đã có thể “nổ tung” ngay tại chỗ, hoặc con sẽ bị mắc kẹt vĩnh viễn trong cái nhãn mác mà bạn đã dán lên mà không sao thoát ra được.
Gieo quá nhiều ám thị tiêu cực, hãy cẩn thận kẻo đứa trẻ sẽ thực sự lớn lên đúng theo chiều hướng tiêu cực ấy.