Đằng sau "dáng chạy vịt bầu" và nỗi sợ con bị tổn thương lòng tự trọng

Khi sự trêu đùa của bạn bè khiến con tổn thương tâm lý

Vào một buổi chiều đến đón con ở trường như mọi khi, chị Thủy (ở Cầu Giấy - Hà Nội) bỗng giật mình vì giữa dòng trẻ ùa ra từ các lớp học thì bé Linh - cô con gái 7 tuổi mặt cúi gằm, lúp xúp tiến về phía mẹ, không còn tung tăng như mọi khi. Chị vội tiến lại, chưa kịp hỏi con thì nghe thấy tiếng của một cậu bé chạy vụt qua, quay đầu lại cười và chỉ tay vào con gái chị: "Nhìn kìa, Linh vịt bầu kìa! Chạy là ngã suốt!".

Nghe bạn nói, Linh khựng lại, đôi mắt to tròn ngấn nước, nép sát vào người mẹ. Cảm giác nhói buốt lan dọc sống lưng người mẹ. Chị Thuỷ vội bước đến, ôm chầm lấy con vào lòng, nhưng câu hỏi ngây thơ của con gái trên đường về cứ văng vẳng bên tai, làm tim chị thắt lại: "Mẹ ơi, sao các bạn cứ cười trêu con là chạy giống chú vịt bầu? Chân con bị làm sao thế mẹ?".

Từ khi con biết đi, chị Thủy cũng đã nhận ra con có dáng đi khác lạ. Mỗi bước đi của con, hai đầu gối cạ vào nhau, bàn chân đưa ra ngoài, thỉnh thoảng bé cũng mất thăng bằng. Thỉnh thoảng khi con chơi đùa, chạy cùng bạn trong xóm thì có ngã nhưng chị cho rằng đó là chuyện bình thường của các bé tuổi mẫu giáo chứ chị chưa từng nghĩ rằng, dáng đi khác lạ ấy của con lại trở thành tâm điểm của những lời trêu đùa. Điều quan trọng hơn, với đứa trẻ nhạy cảm như Linh, những lời trêu đùa của bạn bè lại như đang khoét sâu vào lòng tự trọng non nớt của một đứa trẻ vừa bước vào lớp 2. Lúc này chị Thủy mới đưa con đi khám thì được biết bé Linh có chân dáng chữ X, còn gọi là hội chứng chân chữ X.

Cũng mắc hội chứng chân chữ X, nhưng em bé nhà chị A.P (ở Bình Phước) may mắn hơn bé Linh vì mẹ phát hiện sớm và kịp thời khắc phục.

Khi con chưa được 2 tuổi, ở cái tuổi chập chững biết đi, chị P cũng không suy nghĩ gì nhiều dù nhận ra chân của con mình có dấu hiệu hơi lạ, lúc đứng phần trên chân chụm vào nhau, gót chân 1 bên bị nghiêng, đi hay bị té ngã. Lúc ấy, chị P chỉ suy nghĩ "mới tập đi chưa vững và và chân của ông nội cũng vậy nên không vấn đề gì". Thế nhưng, sau một lần xem được một video trên mạng xã hội của một mẹ có con có chân chữ X, chị A.P đã quyết định làm một bài test nho nhỏ cho con. Khi cho con đi chân ướt trên giấy, chị không thấy vết lõm bàn chân, vậy là chị cho con đến khám ở bệnh viện chấn thương chỉnh hình. Tới nay, bé đã đi vững, bớt ngã

Giải mã gốc rễ của "dáng đi vịt bầu" - Khi khiếm khuyết cơ thể chạm đến vết thương tâm lý

Dưới góc độ y khoa, hiện tượng "dáng đi vịt bầu" mà bạn bè trêu chọc bé Linh hay khi đi không tạo vết lõm bàn chân, cộng với với phần trên chân chụm vào nhau khi đứng, gót chân 1 bên bị nghiêng, đi hay bị té ngã như bé nhà chị P thực chất là biểu hiện rõ rệt của hội chứng chân chữ X. Ở hội chứng này, trục xương đùi và xương chày bị lệch góc, tạo áp lực bất đối xứng lên các đĩa sụn tăng trưởng.

Phần lớn, chân bé bị cong hình chữ X được phát hiện trong giai đoạn tập đi khi một hoặc 2 đầu gối bị cong lại gần nhau. Theo thống kê, bé gái bị chân chữ X nhiều hơn các bé trai. Tuy nhiên, phần lớn, cấu trúc xương của trẻ sẽ dần cải thiện theo thời gian và khỏi hẳn hoàn toàn khi trẻ được 7 tuổi. Đây được gọi là hiện tượng sinh lý chân chữ X ở trẻ em.

Nếu tình trạng chân chữ X xuất hiện sớm trước 2 tuổi hoặc sau 7 tuổi, khi trẻ đã đến độ tuổi tiền dậy thì nhưng trạng thái chân chữ X vẫn chưa biến mất, tình trạng xuất hiện chủ yếu 1 bên chân thì khả năng cao đây là dị tật cấu trúc, cần được điều trị. Lúc này, trẻ sẽ đối mặt với nguy cơ bị biến dạng cấu trúc chân, khiến dáng đi bất thường.

Theo các bác sĩ chấn thương chỉnh hình, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này rất đa dạng bao gồm:

Yếu tố bẩm sinh và di truyền: Cấu trúc xương chậu và trục chi dưới kém đồng bộ từ trong bụng mẹ hoặc do gen gia đình.

Thiếu hụt dinh dưỡng sớm: Tình trạng thiếu hụt vitamin D, canxi trong giai đoạn nhũ nhi làm xương mềm, dễ biến dạng dưới trọng lực cơ thể.

Thói quen sinh hoạt sai lầm: Việc để trẻ ngồi sai tư thế (đặc biệt là kiểu ngồi chữ W) trong thời gian dài khi chơi đùa làm xoay khớp hông và ảnh hưởng trực tiếp đến trục xương chân.

Còn theo các chuyên gia tâm lý học đường, giai đoạn từ 5-7 tuổi là mốc quan trọng khi trẻ bắt đầu hình thành ý thức về bản thân và nhận diện sự khác biệt giữa mình với thế giới xung quanh. Trẻ ở độ tuổi này rất nhạy cảm với ngoại hình và lời nhận xét từ bạn bè.

Dáng đi chân chữ X (Genu Valgum) không chỉ khiến trẻ thường xuyên vấp ngã, mất thăng bằng trong các giờ học thể chất, mà còn hạn chế khả năng tham gia các trò chơi vận động tập thể như chơi đùa, nhảy dây, chạy tiếp sức... Việc bị gọi bằng những biệt danh miệt thị như "vịt bầu", "chân quắp" dễ đẩy trẻ vào tâm lý tự ti, thu mình, sợ đến trường, thậm chí dẫn đến hội chứng lo âu xã hội ở trẻ nhỏ nếu không được phụ huynh thấu hiểu và đồng hành kịp thời.

Đó cũng chính là lý do mà chị Thuỷ quyết định không coi dáng đi của con là điều bình thường nữa. Thay vì gạt đi và nói "các bạn đùa thôi mà", chị đã cho con đi khám để có hướng khắc phục, đồng thời thời nói chuyện với con để con hiểu: "Mẹ hiểu là con buồn khi nghe các bạn nói vậy. Nhưng đôi chân của con không có gì sai cả, chỉ là nó đang cần sự giúp đỡ của bác sĩ và mẹ con mình để trở nên cứng cáp hơn".

Dáng đi chân chữ X hoàn toàn có thể được cải thiện nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng phương pháp trong "giai đoạn vàng". Đừng chờ đến khi những giọt nước mắt của con rơi xuống sân trường hay tiếng thở dài bất lực cất lên sau cánh cửa lớp mới hành động. Hãy quan sát từng bước chân của con hôm nay, bởi vì sự tinh tế và kịp thời của cha mẹ chính là chiếc khiên vững chắc nhất bảo vệ lòng tự trọng và tương lai rộng mở của con