Đàn ông Trung Quốc đang quay lại với hôn nhân - điều gì đã thay đổi?

Năm 2024, Trung Quốc ghi nhận mức kết hôn thấp kỷ lục: chỉ 6,1 triệu cặp đôi đăng ký - thấp nhất kể từ năm 1980, giảm 20% so với năm trước. Các chuyên gia lo ngại, báo chí viết dài về "thế hệ không muốn kết hôn", và nhiều người kết luận rằng hôn nhân đang chết dần ở Trung Quốc.

Rồi năm 2025 đến. Và những con số đảo ngược hoàn toàn.

Tại Thượng Hải, đăng ký kết hôn tăng 38,7% so với cùng kỳ. Thâm Quyến tăng 28,5%, Tô Châu tăng 33,5%. Toàn quốc ghi nhận 5,15 triệu cuộc hôn nhân chỉ trong 9 tháng đầu năm - tăng 8,5% so với năm trước.

Điều gì đã xảy ra? Và quan trọng hơn - điều gì đã thay đổi trong đầu những người đàn ông trẻ Trung Quốc, nhóm vốn được xem là nguyên nhân chính khiến tỉ lệ kết hôn sụt giảm?

Trước khi mừng - hãy hiểu con số

Sự hồi phục này không đến từ một thay đổi văn hóa sâu sắc qua một đêm. Nó đến từ nhiều yếu tố cộng lại - và không phải tất cả đều đáng lạc quan như vẻ ngoài.

Yếu tố đầu tiên là kỹ thuật: Trung Quốc nới lỏng các quy định đăng ký hôn nhân vốn từng rất phức tạp và quan liêu. Trước đây, các cặp đôi phải đăng ký tại đúng địa phương cư trú - một rào cản lớn với hàng triệu lao động nhập cư sống xa quê. Sau khi cải cách, họ có thể đăng ký ở bất cứ đâu. Một phần của sự tăng trưởng đơn giản là do "nhu cầu tồn đọng" được giải phóng - những cặp đôi đã chung sống lâu nhưng chưa đăng ký vì thủ tục phức tạp.

Yếu tố thứ hai là may mắn lịch - năm 2025 có "song lập xuân" (hai tiết lập xuân trong một năm âm lịch), được coi là điềm lành cho hôn nhân theo phong tục truyền thống. Điều này được các chuyên gia xác nhận là có tác động thực tế đến quyết định đăng ký kết hôn của nhiều gia đình.

Nhưng yếu tố thứ ba mới là điều đáng chú ý hơn cả: chính sách của nhà nước đang bắt đầu phát huy tác dụng.

Nhà nước đang trả tiền để đàn ông kết hôn và làm bố

Trong vài năm qua, Trung Quốc đã triển khai một loạt chính sách hỗ trợ kết hôn và sinh con mà quy mô và độ cụ thể của nó vượt xa bất kỳ gói hỗ trợ nào trước đó.

Nghỉ thai sản được mở rộng đáng kể - không chỉ cho mẹ mà cả cho bố. Trợ cấp thuế miễn phí 3.600 nhân dân tệ mỗi năm cho mỗi trẻ dưới 3 tuổi. Miễn học phí năm cuối mẫu giáo trên toàn quốc. Đến năm 2026, chi phí sinh đẻ cơ bản được cam kết bảo hiểm hoàn toàn trên toàn quốc - một cột mốc chưa từng có.

Quan trọng hơn cả con số tiền là tín hiệu mà những chính sách này gửi đi: nhà nước đang nói thẳng với những người đàn ông trẻ rằng làm bố, chăm con, ở nhà với gia đình - đó là việc được khuyến khích và hỗ trợ, không phải thứ họ phải tự chịu mọi gánh nặng.

Chính phủ đã nâng chính sách sinh đẻ lên thành ưu tiên quốc gia hàng đầu, với cam kết duy trì nỗ lực "ổn định số lượng trẻ sơ sinh" được nhấn mạnh tại Hội nghị Kinh tế Trung ương.

Nhưng tại sao đàn ông từng không muốn kết hôn?

Để hiểu tại sao sự hồi phục này có ý nghĩa, cần nhìn lại tại sao tỉ lệ kết hôn từng giảm đến mức kỷ lục.

Câu trả lời không phải là đàn ông Trung Quốc không muốn yêu hay không muốn có gia đình. Phần lớn nghiên cứu chỉ ra rằng họ muốn - nhưng họ cảm thấy không đủ điều kiện để kết hôn theo tiêu chuẩn xã hội áp đặt.

Tiêu chuẩn đó rất cụ thể và rất nặng: phải có nhà riêng, phải có xe, phải có công việc ổn định, phải có đủ tiền cưới theo yêu cầu nhà gái. Trong bối cảnh giá bất động sản tại các thành phố lớn đã vượt tầm với của hầu hết người trẻ, và thị trường việc làm ngày càng bấp bênh sau nhiều năm kinh tế chậm lại - nhiều người đàn ông đơn giản là không thấy mình đủ điều kiện để bước vào hôn nhân theo đúng nghĩa mà xã hội kỳ vọng.

Tuổi kết hôn trung bình tại Thượng Hải đã tăng lên 30,1 tuổi, và sự ổn định tài chính đã trở thành ưu tiên hàng đầu khi chọn bạn đời - với nhiều người kỳ vọng đối phương phải có nhà, có xe và công việc ổn định trước khi nghĩ đến hôn nhân.

Không phải thiếu tình cảm. Là thiếu điều kiện - và thiếu cảm giác an toàn.

Điều thực sự thay đổi: Định nghĩa về người chồng tốt

Đây là điểm tinh tế nhất và cũng quan trọng nhất trong sự chuyển dịch này.

Thế hệ trước ở Trung Quốc định nghĩa người chồng tốt rất rõ ràng: kiếm nhiều tiền, lo được nhà ở, không phàn nàn, không đòi hỏi. Người vợ lo việc nhà và con cái. Hai vai trò tách biệt hoàn toàn, không giao thoa.

Thế hệ mới - những người đang kết hôn năm 2025 - đang đàm phán lại khế ước đó. Xu hướng "bố toàn thời gian" đang nổi lên mạnh tại Trung Quốc, với hàng nghìn ông bố công khai chọn ở nhà chăm con trong khi vợ đi làm. Trên mạng xã hội Xiaohongshu, nội dung về vai trò người cha đang thu hút lượng tương tác chưa từng có từ nhóm đàn ông 25-40 tuổi.

Chính sách nghỉ thai sản mở rộng cho bố - dù chưa được dùng đủ so với tiềm năng - là tín hiệu quan trọng rằng nhà nước đang thừa nhận điều mà thế hệ trẻ đã cảm nhận: vai trò làm bố không chỉ là "đi kiếm tiền".

Và phụ nữ nghĩ gì về điều này?

Sự hồi phục của tỉ lệ kết hôn là tin tốt trên bảng thống kê. Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là: liệu hôn nhân đang hồi phục có đi kèm với sự thay đổi thực chất trong cách hai người đối xử với nhau không?

Phụ nữ Trung Quốc hiện đại - đặc biệt nhóm có học vấn cao và thu nhập độc lập - đang đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn trước khi bước vào hôn nhân. Không chỉ là yêu cầu về điều kiện vật chất. Mà là yêu cầu về sự công bằng trong chia sẻ trách nhiệm gia đình, về không gian cá nhân, về việc người chồng thực sự tham gia nuôi con chứ không chỉ "giúp vợ".

Chuyên gia dự báo sự hồi phục tỉ lệ kết hôn nhiều khả năng sẽ thúc đẩy tỉ lệ sinh, dẫn đến làn sóng trẻ em mới trong năm 2026. Tuy nhiên các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng duy trì xu hướng này phụ thuộc vào việc tạo ra môi trường thuận lợi cho hôn nhân và sinh con thực sự, không chỉ trên giấy tờ chính sách.

Nói cách khác: các con số thống kê có thể hồi phục. Nhưng hôn nhân hạnh phúc thì cần nhiều hơn là một gói trợ cấp và một năm có điềm lành.

Điều này nói lên gì về đàn ông châu Á nói chung

Câu chuyện của Trung Quốc không đứng riêng một mình. Nó là phần rõ nhất và có số liệu cụ thể nhất của một xu hướng đang diễn ra ở khắp châu Á - từ Hàn Quốc đến Nhật Bản đến Việt Nam.

Đàn ông trẻ châu Á không ngại hôn nhân vì họ ích kỷ hay không muốn gắn bó. Họ đang trì hoãn vì họ bị kẹt giữa một tiêu chuẩn cũ - người đàn ông phải "đủ điều kiện" trước khi được phép yêu cầu được yêu - và một thực tế kinh tế mà tiêu chuẩn đó ngày càng khó đạt được.

Khi tiêu chuẩn đó được nới lỏng - khi xã hội bắt đầu chấp nhận rằng người chồng tốt không nhất thiết phải là người có nhà riêng trước khi cưới, rằng người bố tốt có thể là người ở nhà chăm con trong khi vợ đi làm - đàn ông trẻ bắt đầu cảm thấy hôn nhân là thứ họ có thể bước vào mà không cần phải thua cuộc trước từ đầu.

Đó không phải là sự thay đổi nhỏ. Đó là sự tái định nghĩa về những gì một người đàn ông cần trở thành - để được yêu, để được kết hôn, để được là bố.

Và ở Trung Quốc năm 2025, định nghĩa đó đang dần thay đổi. Đủ để 8,5% nhiều hơn số cặp đôi quyết định bước ra khỏi sự chờ đợi.

Nguồn tham khảo: Xinhua - Trung Quốc hồi phục tỉ lệ kết hôn tháng 1/2026; China Daily - Kinh tế "ngọt ngào" tháng 1/2026; SCMP - Làn sóng sinh con mới tháng 2/2026; Newsweek - Chính sách hôn nhân và sinh con Trung Quốc tháng 3/2026; CEIBS