Cúm mùa gia tăng: Hà Nội có 200-300 ca nhập viện mỗi tuần, TP.HCM ghi nhận hàng trăm ca trong đợt gần đây

Cúm mùa gia tăng, số ca nhập viện tại Hà Nội ở mức hàng trăm ca mỗi tuần

Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội, thời gian gần đây, Thủ đô ghi nhận trung bình 200-300 trường hợp mắc cúm nhập viện mỗi tuần. Đây là con số đáng chú ý trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp có xu hướng gia tăng khi thời tiết chuyển mùa.

Trong khi đó, tại TP.HCM, số liệu giám sát của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (HCDC) cho thấy trong tuần 40, từ ngày 28/9 đến 4/10/2026, có 151 ca cúm được ghi nhận, nâng tổng số ca từ đầu năm lên 397. Kết quả xét nghiệm định týp cho thấy cúm A/H1N1/2009 chiếm ưu thế trong số các mẫu dương tính được báo cáo.

Cũng trong tuần này, TP.HCM ghi nhận 34.664 ca viêm đường hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với mức trung bình của 4 tuần trước đó. Theo HCDC, thời tiết chuyển mùa cùng với việc học sinh, sinh viên tập trung trở lại trường học là những yếu tố có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh hô hấp lây lan trong cộng đồng.

Tại Trung tâm Nhi (Bệnh viện Trung ương Huế), trong khoảng 3 tuần trở lại đây, số bệnh nhi đến khám và nhập viện tăng cao. Số liệu của Trung tâm Nhi cho thấy, trong tuần đầu tháng 9, có 195 bệnh nhi nhập viện. Đến tuần thứ hai của tháng 10, số ca nhập viện tăng lên 603. Trong khi đó, bệnh nhi đến khám cũng tăng từ 851 lượt lên 2.563 lượt.

Cần lưu ý, số ca viêm đường hô hấp cấp không đồng nghĩa với số người mắc cúm. Đây là nhóm bệnh có thể do nhiều tác nhân khác nhau gây ra. Tuy nhiên, số liệu giám sát tại TP.HCM cho thấy virus cúm đang là một trong những tác nhân cần được chú ý trong bối cảnh bệnh hô hấp gia tăng.

Diễn biến này cũng đặt ra yêu cầu theo dõi sát tình hình cúm mùa tại các địa phương, cập nhật số ca mắc, chủng virus lưu hành và mức độ nghiêm trọng của bệnh để có biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Không chỉ cúm A, cúm B cũng là tác nhân gây bệnh cần lưu ý

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra. Hai nhóm virus cúm mùa gây bệnh phổ biến ở người là cúm A và cúm B. Cả hai đều có thể gây các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau mỏi cơ và mệt mỏi; mức độ bệnh có thể khác nhau tùy từng người.

Trong nhóm cúm A, các phân nhóm như A(H1N1) và A(H3N2) là những chủng virus cúm mùa đã được ghi nhận lưu hành ở người. Cúm B cũng có thể gây bệnh theo mùa và dẫn đến biến chứng, đặc biệt ở những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Số liệu tại TP.HCM cho thấy trong tuần 40, chủng A/H1N1/2009 chiếm ưu thế trong các mẫu xét nghiệm cúm dương tính. Tuy nhiên, đây là kết quả giám sát tại một thời điểm, không có nghĩa cúm B đã biến mất hoặc cúm A là tác nhân duy nhất gây bệnh trong cộng đồng.

Trên thực tế, không thể phân biệt cúm A với cúm B chỉ bằng các triệu chứng thông thường. Người mắc cúm A hay cúm B đều có thể gặp biểu hiện từ nhẹ đến nặng. Việc xác định tác nhân gây bệnh cần dựa vào xét nghiệm phù hợp khi có chỉ định, trong khi quyết định điều trị phải căn cứ vào tình trạng lâm sàng và các yếu tố nguy cơ của người bệnh.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cúm mùa vẫn là gánh nặng y tế đáng kể trên toàn cầu. Mỗi năm, thế giới ước tính có khoảng 1 tỷ ca mắc cúm mùa, trong đó 3-5 triệu trường hợp diễn biến nặng và khoảng 290.000-650.000 ca tử vong liên quan đến bệnh đường hô hấp do cúm. Những số liệu này cho thấy cúm không chỉ là bệnh thông thường có thể bỏ qua, dù phần lớn người mắc sẽ hồi phục sau một thời gian.

Vì sao cúm mùa có thể diễn biến nặng?

Một trong những hiểu lầm phổ biến là chỉ cần không sốt cao thì bệnh chưa nghiêm trọng. Trên thực tế, mức độ sốt không phản ánh đầy đủ tình trạng tổn thương đường hô hấp hoặc nguy cơ biến chứng.

Ví dụ như trường hợp người đàn ông 73 tuổi có bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), xuất hiện triệu chứng ho rồi khó thở tăng dần trong khoảng 4 ngày. Dù thân nhiệt chỉ khoảng 38 độ C, người bệnh vẫn diễn biến nặng, suy hô hấp và cần hồi sức tích cực. Trường hợp này cho thấy cúm có thể khiến bệnh nền trở nặng. Ở người mắc COPD, đường thở vốn đã bị viêm và tắc nghẽn kéo dài. Khi nhiễm virus cúm, tình trạng viêm đường hô hấp và tổn thương phổi có thể làm suy giảm khả năng trao đổi oxy, dẫn đến suy hô hấp.

Không chỉ người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính cũng là những nhóm cần được theo dõi sát khi mắc cúm. Các biến chứng có thể bao gồm viêm phổi, suy hô hấp hoặc tình trạng bệnh nền trở nên nghiêm trọng hơn.

Đáng chú ý, người bệnh có thể khởi phát với những triệu chứng tương đối nhẹ nhưng sau đó xấu đi. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào nhiệt độ cơ thể để quyết định có cần đi khám hay không, đặc biệt khi người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao.

Những dấu hiệu không nên bỏ qua khi mắc cúm

Người mắc cúm cần được theo dõi diễn biến triệu chứng, nhất là trong những ngày đầu. Khi xuất hiện khó thở, thở nhanh, đau ngực, tím môi, lú lẫn, li bì bất thường hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh chóng, cần đến cơ sở y tế ngay.

Với trẻ em, cha mẹ cần chú ý các biểu hiện như rút lõm lồng ngực, co giật, không uống được, giảm tỉnh táo hoặc có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng. Trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt, cần được đánh giá y tế khẩn.

Người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền nên liên hệ bác sĩ sớm khi xuất hiện triệu chứng nghi cúm, thay vì chờ đến khi khó thở hoặc suy kiệt mới đi khám. Bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ, cân nhắc xét nghiệm và chỉ định phương pháp điều trị phù hợp.

Người bệnh không nên tự ý dùng kháng sinh vì thuốc này không tiêu diệt được virus cúm. Thuốc kháng virus có thể được chỉ định trong những trường hợp phù hợp, đặc biệt ở người có nguy cơ biến chứng hoặc mắc bệnh nặng. Việc sử dụng thuốc cần tuân theo hướng dẫn của nhân viên y tế.

Chủ động phòng cúm mùa, bảo vệ nhóm nguy cơ cao

Tiêm vaccine cúm hằng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng. Theo WHO, các nhóm cần đặc biệt lưu ý gồm trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và nhân viên y tế. Người dân nên trao đổi với bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng về thời điểm tiêm phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.

Bên cạnh tiêm chủng, các biện pháp phòng lây nhiễm vẫn cần được duy trì: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng, đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp và hạn chế tiếp xúc gần với người dễ bị tổn thương khi đang mắc bệnh.

Trong gia đình có trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi, việc phát hiện sớm triệu chứng và chủ động hạn chế lây nhiễm đặc biệt quan trọng. Người đang bị cúm nên nghỉ ngơi, uống đủ nước nếu không có chống chỉ định và theo dõi sát diễn biến sức khỏe.

Số liệu từ Hà Nội và TP.HCM cho thấy cúm mùa tiếp tục là vấn đề cần được quan tâm trong giai đoạn giao mùa. Dù cúm A/H1N1/2009 đang chiếm ưu thế trong các mẫu xét nghiệm được báo cáo tại TP.HCM, người dân không nên chỉ tập trung cảnh giác với một chủng virus. Chủ động phòng ngừa cúm A và cúm B, nhận diện sớm dấu hiệu chuyển nặng và chăm sóc đúng cách là những việc thiết thực giúp bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.