Cú ngã ngựa của nam sinh từng được cả nước tung hô: Giá như ngày ấy bố mẹ chú ý dạy dỗ thay vì mải mê đánh bóng tên tuổi!

Năm 2011, bức ảnh chụp một cậu bé học sinh tiểu học với phù hiệu "năm vạch" trên tay áo, phong thái đạo mạo trả lời phỏng vấn truyền hình đã gây bão khắp mạng xã hội Trung Quốc. Cậu bé ấy tên là Hoàng Nghệ Bác, một hiện tượng mạng từng được xưng tụng là "thiên tài nhí" với tướng mạo làm quan lớn. Hơn một thập kỷ trôi qua, ánh hào quang năm xưa tan biến, để lại câu chuyện đầy trăn trở về hậu quả của sự kỳ vọng thái quá và bàn tay nhào nặn thành tích từ phụ huynh.

Quả bóng danh vọng được thổi phồng từ bàn tay cha mẹ

Hoàng Nghệ Bác sinh năm 1998 tại thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, trong một gia đình công chức. Ngay từ khi hơn 2 tuổi, thay vì xem hoạt hình như bạn bè đồng trang lứa, cậu bé đã cùng bố mẹ ngồi trước màn hình tivi theo dõi trọn vẹn bản tin thời sự mỗi tối.

Thấy con trai chăm chú nghe ngóng chuyện cơ quan, bố mẹ Hoàng Nghệ Bác tin rằng con mình có thiên bẩm lãnh đạo nên sớm lên kế hoạch bồi dưỡng: dạy nhận mặt chữ từ rất sớm, cho tiếp xúc với sách báo chính trị. Lên 7 tuổi, cậu đã có thói quen đọc nhật báo mỗi ngày và thường xuyên được thầy cô giao quản lý các công việc trong lớp.

Năm 2011, khi 13 tuổi và đang học lớp 6, Hoàng Nghệ Bác được giữ chức Phó tổng đội trưởng Đội Thiếu niên Tiền phong thành phố Vũ Hán. Chiếc phù hiệu "năm vạch" trên cánh tay áo - biểu trưng cấp tỉnh vốn chỉ dành cho học sinh cấp hai đã sớm thuộc về cậu.

Nhận thấy cơ hội đánh bóng tên tuổi, bố mẹ đưa cậu tới viện dưỡng lão làm từ thiện, không quên để con đeo chiếc phù hiệu năm vạch chụp ảnh rồi đăng tải lên mạng. Bức ảnh lan truyền với tốc độ chóng mặt. Nét mặt già dặn trước tuổi, biểu cảm đĩnh đạc và phong thái ra dáng "quan chức" của cậu bé lớp 6 nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của dư luận.

Gia đình lập tức đẩy mạnh việc đưa con tiếp cận truyền thông. Khi lên truyền hình, Hoàng Nghệ Bác tự tin bàn luận chuyện đại sự quốc gia một cách trơn tru, luôn đi đầu trong các phong trào quyên góp và mang toàn bộ tiền nhuận bút ủng hộ từ thiện.

Hàng loạt giải thưởng và danh hiệu lớn nhỏ tới tấp gõ cửa: Huy chương Chim Ưng Năm Sao Toàn quốc, Top 100 thiếu niên ưu tú Trung Quốc, Thiếu niên đạo đức tiêu biểu tỉnh Hồ Bắc, Nhân vật từ thiện thành phố Vũ Hán, Đoàn viên ưu tú... Cậu bé được ca ngợi là rường cột tương lai, một "mầm non chính trị" đầy triển vọng.

Sự thật sau danh xưng "thần đồng" và cú trượt dài ở tuổi trưởng thành

Đằng sau lớp vỏ bọc hào nhoáng là cái giá đắt về năng lực học vấn. Lên cấp hai, việc vừa cáng đáng công tác Đội, vừa đi họp hành, chuẩn bị bài phát biểu khiến kết quả học tập của Nghệ Bác bắt đầu sa sút.

Thầy cô từng nhiều lần đến tận nhà cảnh báo rằng đứa trẻ thông minh nhưng cần tập trung sức lực vào sách vở. Tuy nhiên, bố mẹ cậu vẫn kiên quyết để con tham gia các chương trình truyền hình, thậm chí viết thư đóng góp ý kiến gửi thị trưởng thành phố. Bức thư được thị trưởng hồi đáp khen ngợi lại thổi bùng thêm một đợt chú ý mới.

Khi tốt nghiệp cấp hai, điểm số của Hoàng Nghệ Bác chỉ đủ đỗ vào một trường THPT bình thường. Suốt ba năm cấp ba, áp lực học tập tăng vọt nhưng Nghệ Bác đã quen với cảm giác được tung hô, không còn giữ được sự tập trung cho việc tích lũy kiến thức. Điểm các kỳ thi thử của cậu cứ thế trượt dốc đều đặn.

Cú ngã ngựa đau đớn nhất đến vào kỳ thi đại học năm 2016. Nhờ bảng danh hiệu dồi dào từ nhỏ, Hoàng Nghệ Bác từng vượt qua vòng 1 kỳ tuyển sinh độc lập của Đại học Vũ Hán danh tiếng. Thế nhưng khi bước vào kỳ thi tuyển sinh quốc gia (Gaokao), cậu chỉ đạt 477 điểm, không đủ điểm chuẩn xét tuyển vào bất kỳ trường đại học công lập hệ cử nhân nào. Giấc mơ vào trường tốp đầu tan vỡ, cậu ngậm ngùi nộp hồ sơ vào một trường đại học dân lập.

Điểm số bết bát này khiến cộng đồng mạng hoài nghi: Tại sao một người từng viết ra những bài chính luận sắc sảo từ thuở thiếu niên lại có kết quả thi cử kém cỏi đến vậy?

Khi đối chiếu các bài viết trước đây, người ta phát hiện ra sự khác biệt rõ rệt về mặt hành văn. Trước sức ép của dư luận, bố của Hoàng Nghệ Bác phải thừa nhận sự thật: Phần lớn các bài viết mang tên con trai thực chất đều do chính ông biên tập, trau chuốt và sửa chữa trước khi gửi đăng báo. Lớp màn nhung rơi xuống, công chúng bàng hoàng nhận ra "thiên tài nhí" lẫy lừng một thời chẳng qua chỉ là một sản phẩm được gia đình nhào nặn công phu.

Ánh hào quang tắt lịm và cuộc sống thực tế

Sau khi tốt nghiệp đại học dân lập, Hoàng Nghệ Bác không thể chạm tay vào con đường chính trị hay bộ máy công quyền như kỳ vọng năm nào của gia đình. Cậu chật vật bắt đầu từ những vị trí cơ bản nhất trên thị trường lao động.

Hiện tại, Hoàng Nghệ Bác làm công tác Đoàn tại chi nhánh nền tảng giao đồ ăn Ele.me ở Vũ Hán, sống cuộc đời lặng lẽ của một nhân viên công sở bình thường, hoàn toàn tách biệt khỏi ánh đèn truyền thông.

Nhìn lại hành trình của Hoàng Nghệ Bác, nhiều người ví câu chuyện của cậu như phiên bản đời thực của tích cổ Thương Trọng Vĩnh, đứa trẻ bộc lộ tiềm năng thuở nhỏ nhưng nhanh chóng lụi tàn vì bị người lớn biến thành công cụ thỏa mãn hư danh.

Ý định của bố mẹ có thể xuất phát từ việc muốn con sớm dạn dĩ và có kỹ năng lãnh đạo, nhưng việc đốt cháy giai đoạn, làm màu thành tích và xem nhẹ nền tảng giáo dục căn bản đã khiến cậu bé sớm lạc lối. Nếm trải vị ngọt của danh lợi quá sớm khi chưa có nội lực vững vàng, cái giá mà cậu phải trả chính là sự hẫng hụt trên hành trình trưởng thành.