Cụ bà 70 tuổi có xương trẻ khỏe như phụ nữ 30, bác sĩ kinh ngạc khi biết bí quyết

Buổi sáng tại một trung tâm y tế cộng đồng ở Sơn Đông (Trung Quốc), không khí xôn xao hẳn lên khi cụ bà Lý Quế Lan (Li Guilan, 70 tuổi) cầm trên tay phiếu kết quả kiểm tra. Bà đưa mắt nhìn đi nhìn lại dòng chữ trên giấy rồi ngập ngừng hỏi bác sĩ xem có nhầm tên ai không. Những người xung quanh rủ nhau ngó vào rồi đồng loạt thốt lên ngỡ ngàng khi thấy chỉ số T score của bà đạt -0,3. Đây là mức mật độ xương tương đương với mật độ xương của một phụ nữ ở độ tuổi 30 - 39 tuổi trong xã hội hiện đại. 

Nhiều người đứng gần đó không giấu được vẻ ghen tị. Bà Trương, một người phụ nữ ngoài 50 tuổi cũng đi khám sức khỏe tại đây, lắc đầu thở dài chia sẻ rằng mình uống một ly sữa đều đặn mỗi sáng tối và chưa từng ngừng uống viên bổ sung canxi. Thế nhưng, kết quả khám tháng trước cho thấy mật độ xương của bà vẫn tiếp tục sụt giảm, đầu gối đau nhức mỗi khi đi bộ lâu.

Bà Trương tiến lại gần hỏi nhỏ xem cụ Lý có dùng loại thực phẩm chức năng đắt tiền nào không, hay có người thân làm bác sĩ lớn tư vấn. Cụ Lý mỉm cười xua tay.

Cụ vốn có thể trạng khỏe mạnh, từ nhỏ ít khi đau ốm. Suốt 10 năm qua, cụ chưa từng chạm tới một viên thuốc bổ nhập khẩu nào. Nếu phải nói về bí quyết giữ xương trẻ, khỏe thì cụ Lý cho rằng nó đến từ gen và những thói quen vô cùng đơn giản nhưng được duy trì hàng chục năm với kỷ luật cao. 

3 thói quen giúp xương khỏe, trẻ lâu 

Phân tích về trường hợp này, các bác sĩ chuyên khoa xương khớp cho biết, yếu tố di truyền đóng vai trò rất lớn khi quyết định tới 60 - 80% mật độ xương đỉnh của mỗi người. Tuy nhiên, bác sĩ Wang Liang, Khoa Chỉnh hình thuộc Bệnh viện Qilu của Đại học Sơn Đông (Trung Quốc) nhấdn mạnh, gen tốt chỉ là tấm vé ưu thế ban đầu, còn lối sống hằng ngày mới chính là chìa khóa quyết định tốc độ thoái hóa xương khi về già. Dù mật độ xương di truyền tốt đến đâu mà sinh hoạt kém vẫn có thể mắc loãng xương sớm cùng nhiều bệnh tật khác. 

Cụ Lý là trường hợp may mắn sở hữu nền tảng xương bẩm sinh kết hợp cùng một kỷ luật sinh hoạt đáng kinh ngạc. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy: Dù có hay không có ưu thế về di truyền, một lối sống khoa học vẫn là giải pháp bền vững nhất để bảo vệ bộ khung xương theo năm tháng. 

Điều bất ngờ là 3 thói quen bảo vệ xương của cụ Lý lại chẳng có gì quá phức tạp hay tốn kém:

1. Vận động chịu lực nhẹ kết hợp tắm nắng hằng ngày

Nhiều năm về trước, cụ Lý cũng từng rơi vào cái bẫy lo âu như bao người lớn tuổi khác. Cụ chi rất nhiều tiền mua các loại thực phẩm bổ sung, nhưng sau nửa năm kiên trì đi khám lại, mật độ xương vẫn sụt giảm dần đều. Chỉ đến khi tham gia một buổi thuyết giảng y khoa tại cộng đồng, cụ mới vỡ lẽ ra nguyên tắc cốt lõi: Sức khỏe của xương không bao giờ quyết định bởi lượng canxi bạn nuốt vào bụng, mà phụ thuộc vào lượng canxi cơ thể thực sự giữ lại được.

Thói quen đầu tiên của cụ là kiên trì dành 30 phút mỗi ngày cho các hoạt động vận động chịu lực nhẹ, kết hợp thêm 10 phút tắm nắng.

Đến khi bước qua tuổi 60, khác với tâm lý sợ đau sợ ngã của nhiều người già vốn chỉ thích nằm một chỗ nghỉ ngơi, cụ Lý hiểu rằng xương là mô "dùng thì giữ, không dùng thì mất". Nếu thiếu các kích thích vận động vừa phải, tế bào xương sẽ ngừng hoạt động, khiến canxi nạp vào lập tức bị đào thải ra ngoài và làm giảm mật độ xương.

Mỗi sáng đi chợ, cụ Lý không dùng xe kéo mà thong thả xách túi vải trên tay. Chiều xuống sân chung cư dạo bộ, cụ cầm theo 2 chai nước nhỏ vừa đi vừa tập vung tay. Khoảng 9 giờ sáng, cụ đều ra vườn hoa ngồi thư giãn tầm 10 phút để làn da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Nhờ đó, cơ thể tự tổng hợp lượng vitamin D dồi dào, tạo ra mắt xích sống còn để chuyển hóa và giữ vững mật độ xương.

2. Bữa ăn phong phú, không lạm dụng thuốc hay nước hầm xương

Thói quen thứ hai nằm ngay trên mâm cơm hằng ngày. Trong khi nhiều người truyền tai nhau uống nước hầm xương để "ăn gì bổ nấy" thì cụ Lý tìm hiểu trên sách báo, biết món ăn này chỉ toàn chất béo bão hòa. Thay vào đó, cụ ăn uống đa dạng để nạp đủ protein, collagen, magiê và vitamin K, những mảnh ghép giúp duy trì mật độ xương chắc khỏe như kết cấu bê tông cốt thép.

Bữa sáng của cụ luôn có thêm nắm đậu nành hoặc đậu đen nấu cháo. Bữa trưa không bao giờ thiếu đĩa rau màu xanh đậm như cải thìa, rau bina. Bữa phụ chiều là vài hạt óc chó hay hạnh nhân. Các dưỡng chất tự nhiên này không chỉ bổ sung canxi lành tính mà còn kích hoạt osteocalcin giúp duy trì mật độ xương ổn định.

Từ sau tuổi 40, cụ cũng từ bỏ thói quen bổ sung thực phẩm chức năng hay uống thuốc bừa bãi. Cụ Lý cho rằng thực phẩm thuần thiên nhiên vẫn tốt hơn, nên nếu chất dinh dưỡng nào có thể bổ sung bằng thực phẩm, cụ đều ưu tiên nạp qua "đường ăn uống".

3. Tránh xa 3 "sát thủ" bòn rút xương

Thói quen thứ ba được cụ Lý thực hiện từ ngày còn rất trẻ là kiên quyết tránh xa 3 hành vi âm thầm làm suy giảm mật độ xương:

- Từ bỏ trà đặc và cà phê: Caffeine cùng axit oxalic trong trà đặc tác động trực tiếp lên đường ruột, làm cản trở quá trình hấp thụ canxi và đẩy nhanh tốc độ suy giảm mật độ xương. Cụ cũng gần như không bao giờ uống rượu bia.

- Cắt giảm muối triệt để: Càng có tuổi, món ăn của cụ càng được nêm nếm nhẹ nhàng, đảm bảo tiêu thụ dưới 5g muối một ngày. Bởi ăn càng mặn, lượng canxi bị rút khỏi xương để đào thải qua đường tiết niệu càng lớn. Cụ thích các món hấp, luộc hoặc áp chảo nhanh ít dầu mỡ.

- Nói không với việc ngồi lì một chỗ: Cứ sau 40 đến 50 phút ngồi xem tivi hay trò chuyện, cụ lại đứng dậy đi lại thư giãn khớp gối. Ngồi lâu khiến cơ bắp teo tóp và làm mật độ xương sụt giảm nhanh chóng, nhất là ở người cao tuổi.