Cứ 3-4 giờ sáng lại tỉnh giấc, nằm mãi không ngủ được: Cơ thể đang có chuyện gì? Khi nào là bình thường, khi nào cần đi khám?

Có người cứ đúng 3 giờ sáng là tỉnh giấc, có người vừa mở mắt đã thấy tim đập nhanh, có người nằm thao thức đến sáng rồi hôm sau mệt rũ. Thức giấc gần sáng đôi khi chỉ là một thay đổi nhỏ của giấc ngủ, nhưng nếu lặp lại thường xuyên và đi kèm những dấu hiệu khác, cơ thể có thể đang muốn "nhắc" bạn chú ý đến sức khỏe.

3 giờ sáng tỉnh giấc, rồi nằm nhìn trần nhà đến sáng

Chị Lan, 45 tuổi, từng nghĩ mình chỉ "già rồi nên ngủ kém". Trước đây chị có thể ngủ một mạch đến 6-7 giờ sáng, nhưng khoảng một năm nay, cứ 3-4 giờ sáng chị lại tỉnh giấc.

Điều khó chịu nhất là đã tỉnh thì rất khó ngủ lại. Chị nằm xoay người, nhìn đồng hồ, rồi cầm điện thoại lên xem một lúc. Đến khi ngủ được thì trời gần sáng.

Ban ngày, chị thường xuyên buồn ngủ, thiếu năng lượng và dễ cáu gắt.

Ông Minh, 61 tuổi, lại có một kiểu khác. Ông thường tỉnh giấc gần sáng vì cảm giác tim đập nhanh, hồi hộp. Có những hôm ông còn thấy hơi tức ngực nhưng cho rằng do nằm sai tư thế hoặc mất ngủ.

Cho đến khi các triệu chứng xuất hiện thường xuyên hơn, ông mới đi khám.

Còn chị Hương, 52 tuổi, cứ khoảng 3 giờ sáng lại tỉnh giấc vì nóng bừng người và đổ mồ hôi. Chị phải thay áo, uống nước rồi mới cố ngủ lại.

Ban đầu, chị nghĩ mình mất ngủ vì tuổi tác. Sau đó chị nhận ra chu kỳ này xuất hiện ngày càng thường xuyên, đồng thời kinh nguyệt cũng bắt đầu thay đổi.

Ba câu chuyện, ba biểu hiện khác nhau nhưng đều có một điểm chung: thức giấc vào khoảng 3-4 giờ sáng lặp đi lặp lại.

Vậy đây chỉ là một kiểu mất ngủ thường gặp hay có thể liên quan đến vấn đề sức khỏe nào đó?

Không phải cứ thức giấc lúc 3-4 giờ sáng là có bệnh

Thực tế, việc tỉnh giấc giữa đêm hoặc gần sáng không hiếm gặp. Khi tuổi tác tăng lên, giấc ngủ thường trở nên nông hơn, thời gian ngủ sâu giảm và chúng ta dễ bị đánh thức bởi tiếng động, ánh sáng, nhiệt độ phòng hoặc nhu cầu đi vệ sinh.

Căng thẳng, áp lực công việc, sử dụng điện thoại trước khi ngủ, uống cà phê muộn hoặc uống rượu bia cũng có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn.

Vì vậy, thỉnh thoảng thức giấc lúc 3-4 giờ sáng chưa phải dấu hiệu đáng lo.

Điều đáng chú ý là khi tình trạng này xảy ra thường xuyên, kéo dài và khiến bạn mệt mỏi vào ban ngày. Đặc biệt, nếu việc thức giấc đi kèm các triệu chứng khác, nguyên nhân có thể không chỉ nằm ở giấc ngủ.

5 vấn đề sức khỏe có thể "đi cùng" tình trạng thức giấc sớm

1. Căng thẳng, lo âu hoặc trầm cảm

Có những người không mất nhiều thời gian để đi vào giấc ngủ nhưng lại thức dậy rất sớm và không thể ngủ lại.

Đây là kiểu rối loạn giấc ngủ có thể gặp ở người đang chịu căng thẳng kéo dài hoặc gặp vấn đề về tâm trạng.

Bạn có thể nhận thấy mình thường xuyên suy nghĩ nhiều khi vừa tỉnh giấc, đầu óc hoạt động liên tục, sau đó cả ngày cảm thấy mệt mỏi, thiếu hứng thú, dễ cáu gắt hoặc buồn bã.

Nếu những biểu hiện này kéo dài, đừng chỉ tìm cách "ngủ nhiều hơn" mà nên quan tâm cả sức khỏe tinh thần.

2. Vấn đề tim mạch

Nếu tỉnh giấc gần sáng và thấy hồi hộp, tim đập bất thường, chóng mặt hoặc khó chịu ở ngực, cần đặc biệt lưu ý.

Một số bệnh lý tim mạch có thể khiến người bệnh cảm thấy khó chịu hoặc thức giấc trong đêm.

Đặc biệt, nếu đau tức ngực dữ dội, khó thở, vã mồ hôi, choáng hoặc đau lan ra tay, hàm, lưng..., cần đi cấp cứu thay vì cố nằm nghỉ để chờ triệu chứng qua đi.

3. Ngưng thở khi ngủ

Có một tình huống khá phổ biến: bạn tưởng mình thức giấc vì "mất ngủ", nhưng thực tế cơ thể đã nhiều lần bị đánh thức trong đêm do ngưng thở khi ngủ.

Người mắc chứng này thường ngáy to, có những khoảng im lặng bất thường khi thở rồi đột ngột hít mạnh, đôi khi chính họ không hề biết.

Sau một đêm như vậy, sáng hôm sau thường rất mệt, buồn ngủ, đau đầu hoặc khó tập trung.

Nếu người thân từng nói bạn ngáy rất to hoặc có lúc ngừng thở khi ngủ, đây là dấu hiệu nên đi kiểm tra.

4. Thay đổi hormone

Ở phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh, mãn kinh, chuyện đang ngủ bỗng tỉnh dậy vì nóng bừng, đổ mồ hôi hoặc hồi hộp khá thường gặp.

Sự thay đổi hormone có thể khiến giấc ngủ trở nên chập chờn, từ đó tạo thành vòng lặp: ngủ không ngon → thức giấc → khó ngủ lại → hôm sau mệt mỏi.

Ngoài ra, một số rối loạn tuyến giáp cũng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ. Nếu thức giấc sớm đi kèm run tay, tim đập nhanh, dễ nóng, sụt cân hoặc thay đổi bất thường về ăn uống, nên đi khám để tìm nguyên nhân.

5. Các vấn đề về hô hấp

Một số người tỉnh giấc vì ho, khò khè, tức ngực hoặc khó thở, đặc biệt những người hút thuốc lâu năm hoặc có bệnh hô hấp mạn tính.

Trong trường hợp này, việc thức giấc gần sáng có thể chỉ là "phần nổi" của vấn đề. Điều cần quan tâm hơn là tại sao đường thở khiến bạn không thể ngủ ngon suốt đêm.

Nếu ho kéo dài, khó thở khi vận động nhẹ hoặc thường xuyên tức ngực, bạn nên đi kiểm tra thay vì chỉ điều chỉnh giờ ngủ.

Nếu cứ 3-4 giờ sáng lại tỉnh, thử thay đổi những điều này

Trước khi nghĩ đến thuốc ngủ, hãy nhìn lại những thói quen rất quen thuộc mỗi ngày.

Giữ giờ ngủ và thức tương đối cố định, kể cả cuối tuần. Hạn chế cà phê, trà đặc và rượu bia vào buổi tối. Không ăn quá no hoặc quá sát giờ đi ngủ. Hạn chế dùng điện thoại khi nằm trên giường. Duy trì vận động ban ngày nhưng tránh tập quá sát giờ ngủ. Nếu đầu óc thường xuyên căng thẳng, hãy dành thời gian thư giãn trước khi lên giường.

Và một điều quan trọng: đừng nhìn đồng hồ liên tục khi tỉnh giấc. Việc vừa mở mắt đã nghĩ "lại 3 giờ sáng rồi, mai chắc chắn sẽ mệt" đôi khi càng khiến não tỉnh táo hơn.

Khi nào không nên bỏ qua?

Nếu chỉ đôi ba lần trong tháng tỉnh giấc lúc 3-4 giờ sáng, bạn không cần quá lo lắng.

Nhưng nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên trong nhiều tuần, khiến bạn mệt mỏi, buồn ngủ vào ban ngày hoặc ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt, hãy tìm nguyên nhân.

Đặc biệt, nên đi khám nếu thức giấc sớm đi kèm đau tức ngực, khó thở, tim đập bất thường, ngáy to kèm ngưng thở, sụt cân không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi ban đêm hoặc tâm trạng buồn bã kéo dài.

Một đêm ngủ không ngon có thể chỉ là một đêm ngủ không ngon. Nhưng nếu cơ thể cứ lặp lại cùng một "lịch thức giấc" mỗi ngày, đó có thể là lúc bạn nên dừng lại và lắng nghe cơ thể kỹ hơn.