"Con ghét bố mẹ": Chuyên gia lý giải vì sao ngày càng nhiều người trẻ lên mạng nói những lời "đau lòng"?

Một hội nhóm trên facebook mang tên "Con ghét bố mẹ" có đến hàng trăm thành viên đang khiến nhiều người, những người làm phụ huynh, vô cùng lo lắng. Rất nhiều người bày tỏ sự thông cảm, cũng có những người chỉ trích là con mà hỗn láo... Thay vì phán xét hành động ghét bố mẹ là đúng hay sai, bạn có bao giờ tự hỏi vì sao ngày càng nhiều người trẻ lên mạng nói "ghét bố mẹ"? Thạc sỹ Tâm lý lâm sàng Phạm Quỳnh Trang (Trung tâm Chăm sóc sức khỏe tinh thần, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông) mới đây đã có những chia sẻ đến mọi người.

Lý do nhiều người trẻ lên mạng nói "ghét bố mẹ"

"Một nhóm có hàng chục nghìn người cùng chia sẻ việc ghét bố mẹ, không được thấu hiểu hay tổn thương trong gia đình và rất nhiều phụ huynh vào bày tỏ quan điểm, thấu hiểu có, chỉ trích có cho thấy phía sau có thể tồn tại nhu cầu được lắng nghe và được công nhận cảm xúc của các cá nhân, cũng như những vấn đề liên quan đến mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái (hành vi làm cha mẹ, phong cách giáo dục) hoặc vấn đề liên quan đến giáo dục/điều hoà cảm xúc, nhận thức của cá nhân (bao gồm cả cha mẹ và con), thậm chí là bạo lực gia đình, bạo lực học đường và các hành vi vi phạm pháp luật", Thạc sỹ Tâm lý lâm sàng Phạm Quỳnh Trang nói.

Chuyên gia phân tích, ghét là một cảm xúc phổ biến khi bạn ở gần điều gì đó có thể khiến bạn mệt mỏi về mặt thể chất hoặc liên quan đến khía cạnh đạo đức. Nó có nhiều cung bậc khác nhau như không thích, ác cảm, khinh miệt, coi thường, căm ghét, chán ghét… "Cần hiểu rằng chữ ghét trong tên của nhóm đó có thể là cách diễn đạt sự tức giận, thất vọng, bất lực hoặc tổn thương mà họ chưa thể nói, chưa được thấu hiểu. Một người có thể rất yêu bố mẹ nhưng đồng thời vẫn cảm thấy bị kiểm soát, bị phán xét hoặc không được tôn trọng", ThS tâm lý Phạm Quỳnh Trang nói.Khi một người cảm thấy mình không thể chia sẻ và được thấu hiểu bởi cha mẹ, bạn bè hoặc người lớn xung quanh họ có thể tìm đến môi trường trực tuyến vì ở đó họ cảm thấy dễ mở lời hơn. Với một số nhóm trẻ, việc chia sẻ trực tuyến còn có thể là bước đầu trước khi họ sẵn sàng chia sẻ trực tiếp.

Những người đang có mâu thuẫn với cha mẹ dễ tìm đến các cộng đồng như vậy vì ở đó họ gặp những người có trải nghiệm tương tự. Khi đọc được câu chuyện giống mình, họ có cảm giác mình không phải người duy nhất gặp chuyện này. Cảm giác được đồng cảm có thể giúp họ bớt cô đơn và dễ dàng chia sẻ những điều mà họ chưa đủ an toàn để nói trực tiếp với gia đình hoặc đã nói nhưng không được lắng nghe, thấu hiểu. Vì vậy, việc tìm đến một nhóm như vậy đôi khi là cách họ tìm kiếm sự hỗ trợ hoặc giải tỏa cảm xúc.

Việc được chia sẻ, đồng cảm với những người có hoàn cảnh tương tự có thể giúp giải tỏa cảm xúc nhưng thường xuyên tiếp xúc với những bài viết mang tính tiêu cực, chỉ trích hoặc cực đoan về cha mẹ, tâm lý của người trẻ cũng bị ảnh hưởng không nhỏ

ThS. Tâm lý lâm sàng Phạm Quỳnh Trang cho rằng, khi tham gia các nhóm hỗ trợ đồng đẳng hoặc những cộng đồng có cùng trải nghiệm, cá nhân được chia sẻ và đồng cảm, họ dần cảm thấy an toàn và giảm cảm giác cô lập. Cá nhân nhận ra rằng mình không phải người duy nhất đang trải qua những khó khăn tương tự, cá nhân có thể cảm thấy được thấu hiểu, từ đó giảm bớt áp lực nội tâm và phục hồi phần nào cảm giác thuộc về. Việc được giải tỏa cảm xúc trong một không gian an toàn cũng có thể mang lại sự nhẹ nhõm và hỗ trợ sức khỏe tinh thần.

Một số nghiên cứu về hỗ trợ đồng đẳng trực tuyến cho thấy việc tham gia các cuộc trò chuyện chia sẻ có thể giúp giảm các triệu chứng trầm cảm và lo âu. Những người đang trải qua khủng hoảng hoặc căng thẳng tâm lý cao có thể có mức độ cải thiện rõ rệt hơn. Trong những tương tác này, việc lắng nghe, phản hồi và tôn trọng sự tự chủ của người chia sẻ có vai trò tích cực đối với quá trình hỗ trợ tâm lý.

"Tuy nhiên, cũng cần lưu ý đến ranh giới giữa chia sẻ lành mạnh và trauma dumping. Chia sẻ có giá trị hỗ trợ khi có sự lắng nghe và phản hồi phù hợp từ cả hai phía. Ngược lại, nếu việc chia sẻ trở thành hành vi trút xả cảm xúc tiêu cực, uất hận một cách dồn dập, lặp đi lặp lại và một chiều có thể khiến họ cảm thấy kiệt quệ về cảm xúc, lo âu hoặc bất lực, đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến mối quan hệ" ThS Trang nói.

Theo chuyên gia, cảm xúc tiêu cực có thể lan truyền trong môi trường số. Khi cá nhân liên tục đọc các bài viết hoặc bình luận mang tính phẫn nộ, chỉ trích cha mẹ, họ có thể bị cuốn vào bầu không khí cảm xúc tiêu cực của cộng đồng và trải nghiệm nhiều hơn những cảm xúc như buồn bã, tức giận, căng thẳng hoặc uất hận. Các nền tảng mạng xã hội sử dụng cơ chế cá nhân hóa nội dung dựa trên hoạt động của người dùng.

ThS Trang cảnh báo thêm: "Thường xuyên dừng lại xem hoặc tương tác với các nội dung về mâu thuẫn gia đình, người xem có thể tiếp tục được đề xuất những nội dung có chủ đề và màu sắc tương tự, tạo ra một buồng vang thông tin với những quan điểm giống nhau".

Ở trong môi trường thông tin như vậy, thiên kiến xác nhận có thể khiến những bức bối ban đầu của người trẻ về cha mẹ tiếp tục được củng cố. Nếu các quan điểm tiêu cực được lặp lại liên tục, cách nhìn về mối quan hệ gia đình có thể trở nên phiến diện hơn, cá nhân dần có xu hướng tiêu cực hóa nhiều hành vi của cha mẹ và gặp khó khăn hơn trong việc đối thoại hoặc tìm kiếm sự hòa giải.

Trong những trường hợp nghiêm trọng, khi cảm xúc uất hận hoặc căng thẳng vượt quá khả năng tự điều chỉnh, người trẻ có thể rút lui khỏi các tương tác thực tế và đứt gãy giao tiếp với cha mẹ. Sự kết hợp giữa việc tiếp xúc với nội dung tiêu cực trên mạng, rối loạn giấc ngủ do sử dụng mạng xã hội và áp lực tâm lý cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện những hành vi bộc phát tiêu cực, trong đó có tự gây tổn hại cho bản thân.