Chuyên gia: Thi lớp 10 với 2 môn không có nghĩa học sinh chỉ học 2 môn

Bạn có ủng hộ phương án thi lớp 10 chỉ 2 môn Toán, Ngữ văn?

Từ khoảng hai năm trước, quan điểm của tôi đã là nếu tổ chức thi chuyển cấp thì nên giảm tối đa số môn thi. Với tuyển sinh vào lớp 6, nếu cần thi, tôi cho rằng chỉ cần Toán và Tiếng Việt; với tuyển sinh vào lớp 10, chỉ cần Toán và Ngữ văn.

Vì vậy, khi Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến dự thảo theo hướng nếu tổ chức thi tuyển vào lớp 10 thì thi hai môn Toán và Ngữ văn, tôi ủng hộ đề xuất này .

Điều tôi muốn nhấn mạnh là giảm số môn thi không có nghĩa giảm số môn học.

Định hướng này cũng phù hợp với chủ trương chung hiện nay. Giảm số môn thi nhưng vẫn giữ một kỳ thi nghiêm túc, đủ sức phân loại là cách giảm áp lực mà không đồng nghĩa với giảm chất lượng giáo dục.

Tại sao không nên thêm môn thứ ba?

Tôi cho rằng kỳ thi tuyển sinh lớp 10 cần một thước đo chung, nhưng không cần phải kiểm tra quá nhiều môn. Thi hai môn, học sinh có xu hướng dành nhiều thời gian cho hai môn. Thi ba môn, các em sẽ dồn sức cho ba môn. Nếu tăng lên bốn môn, áp lực lại tiếp tục mở rộng.

Vì thế, nếu lý do đưa thêm môn thứ ba là để tránh học sinh học lệch, tôi cho rằng cách này không giải quyết được bản chất vấn đề. Chẳng hạn, nếu lo học sinh chỉ tập trung vào Toán và Ngữ văn nên đưa Ngoại ngữ thành môn thi thứ ba, câu hỏi tiếp theo sẽ là: Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử hay Địa lý thì sao?

Thêm môn thứ ba có thể chỉ biến việc tập trung vào hai môn thành tập trung vào ba môn, chứ chưa giải quyết được tình trạng học lệch. Muốn học sinh học đầy đủ, giải pháp phải nằm ở chất lượng dạy học và việc kiểm tra, đánh giá nghiêm túc trong suốt quá trình học, chứ không thể dồn trách nhiệm cho một kỳ thi chuyển cấp.

Vì sao là Toán và Ngữ văn?

Với tuyển sinh lớp 10 đại trà, tôi cho rằng hai môn Toán và Ngữ văn là đủ.

Toán giúp hình thành tư duy logic, khả năng phân tích, suy luận và giải quyết vấn đề. Ngữ văn giúp học sinh đọc hiểu, diễn đạt, trình bày suy nghĩ và sử dụng tiếng Việt. Dù sau này học sinh lựa chọn khoa học tự nhiên, kỹ thuật, công nghệ, kinh tế, y khoa hay khoa học xã hội, các em đều cần những năng lực nền tảng này.

Một kỳ thi tuyển sinh đại trà cũng không nhất thiết phải kiểm tra lại toàn bộ những gì học sinh đã học trong 9 năm phổ thông. Mục tiêu quan trọng là tạo ra thước đo đủ tin cậy để tuyển chọn và phân loại. Nếu hai đề thi được xây dựng tốt, có mức độ từ cơ bản đến phân hóa, tôi cho rằng Toán và Ngữ văn có thể đảm nhiệm yêu cầu đó.

Tiếng Anh rất quan trọng. Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý cũng đều quan trọng. Nhưng một môn học quan trọng không đồng nghĩa với việc môn đó nhất thiết phải trở thành môn thi bắt buộc quyết định đỗ hay trượt lớp 10 của tất cả học sinh.

Thi ít không có nghĩa chỉ học hai môn

Đây là điều cần phân biệt rõ: Chỉ thi 2 môn không có nghĩa là chỉ học 2 môn. Nếu xác định không dùng kỳ thi để “ép” học sinh học thêm môn, chúng ta càng phải làm cho từng môn học có giá trị bằng chính chất lượng dạy và học của môn đó.

Không vì lo học sinh có nguy cơ xem nhẹ môn nào thì đưa ngay môn đó vào kỳ thi. Nếu đi theo cách này, số môn thi sẽ ngày càng tăng và kỳ thi sẽ ngày càng trở thành gánh nặng.

Việc học đầy đủ phải được bảo đảm bằng chất lượng dạy học, kiểm tra và đánh giá trong cả quá trình, thay vì dồn trách nhiệm cho một kỳ thi chuyển cấp.

Tôi cho rằng phương án 2 môn nên áp dụng với tuyển sinh lớp 10 đại trà.

Với những chương trình có mục tiêu đào tạo đặc thù, có thể có thêm yêu cầu phù hợp. Trường chuyên cần thi thêm môn chuyên. Những chương trình chuyên sâu về ngoại ngữ có thể đánh giá thêm năng lực ngoại ngữ. Như vậy, không nhất thiết bắt tất cả học sinh phải trải qua một kỳ thi nhiều môn, trong khi những chương trình đặc thù vẫn có thể tuyển chọn học sinh theo yêu cầu riêng.

Thi ít hơn để học thật hơn

Giảm số môn thi không phải là “hạ thấp yêu cầu giáo dục”.

Thế giới càng phát triển càng cần những con người vừa có nền tảng kiến thức rộng, vừa có khả năng chuyên môn sâu. Chúng ta khó có thể mong có nhiều kỹ sư, bác sĩ, nhà khoa học hay chuyên gia công nghệ giỏi nếu học sinh mất nền móng hoặc mất hứng thú với khoa học ngay từ những năm THCS.

Vì vậy, theo tôi, cần làm đồng thời hai việc: giảm môn thi và nâng chất lượng học.

Vẫn nên duy trì thi tuyển lớp 10, nhưng với tuyển sinh đại trà chỉ cần Toán và Ngữ văn. Không dùng kỳ thi để buộc học sinh học các môn khác, mà phải nâng chất lượng dạy học, kiểm tra, đánh giá.

Cùng với đó, cũng cần nhìn lại cách tổ chức một số môn học. Chẳng hạn, ở THCS, môn Khoa học tự nhiên hiện bao gồm Vật lý, Hóa học và Sinh học. Theo tôi, cần tiếp tục nghiên cứu để mỗi lĩnh vực được học đúng bản chất, đủ chiều sâu; sau đó kết nối bằng các chủ đề STEM, dự án hoặc bài học liên môn. Chuyên môn vững rồi mới liên môn, chứ không phải ghép các môn lại với nhau về mặt hình thức.

Nhìn chung quan điểm của tôi là: Không bỏ thi. Không lấy xét học bạ để thay thế kỳ thi. Nhưng cũng không cần biến kỳ thi lớp 10 thành cuộc thi quá nhiều môn.

Hãy giữ một kỳ thi gọn, nghiêm túc, khách quan với hai môn nền tảng là Toán và Ngữ văn. Thi ít môn hơn để giảm áp lực nhưng học phải thật hơn, sâu hơn và đúng bản chất hơn.

Đó mới là giảm áp lực thi cử mà không giảm chất lượng giáo dục.